Ödenmemiş Fatura: Oyun Tarihinin En Pahalı Savaşı

Bölüm metni

Bir oyuncu, otomatik ödeme talimatı vermeyi unuttu. Ertesi gün bir yıldız sistemi sahipsiz kaldı ve oyun tarihinin en pahalı savaşı başladı: yirmi bir saat, yedi binden fazla oyuncu, külleri bugün bile orada duran yetmiş beş dev gemi. Peki bir faturanın bir imparatorluğu yıkabildiği bu evreni kim kurdu?

1997 yılının Haziran ayında, Reykjavík'te üç kişi bir şirket kurdu. Adını CCP Games koydular, kısaca CCP. İzlanda'nın o yıllarda bir oyun sektörü yoktu; ülkenin nüfusu, orta ölçekli bir Avrupa kasabası kadardı. Kurucular, dünyanın kuzeyindeki bu kayalık adada oturup, o güne kadar kimsenin doğru dürüst denemediği bir şeyi yapmaya karar verdiler: tek bir evren kurmak.

Bu fikrin ne kadar aykırı olduğunu anlamak için o dönemin çevrimiçi oyunlarına bakmak gerekiyor. Binlerce kişinin aynı dünyayı paylaştığı oyunlar vardı, ama o dünyalar kopyalanıyordu. Sunucu kalabalıklaşınca aynı kıtanın ikinci, üçüncü, yirminci nüshası açılıyordu. Her nüshada aynı ejderha, aynı şehir, aynı maden damarı. Bolluk sonsuzdu, çünkü dünya çoğaltılabilirdi. CCP'nin kurucuları bunun tam tersini istedi: tek bir yıldız haritası, tek bir pazar, tek bir tarih. Oyuna girdiğinizde başkalarının kopyasında değil, herkesin aynı anda yaşadığı tek evrende olacaktınız.

Parayı nasıl buldular? Bir masa oyunu satarak. CCP'nin ilk ürünü Hættuspil, yani Tehlike Oyunu adını taşıyan bir kutu oyunuydu. İzlanda'da 10 binden fazla sattı; 80 bin hanelik bir ülkede bu, neredeyse her sekiz evden birine girmek demekti. Bir uzay evreninin tohum parası, kutu oyunu satışlarından çıktı.

Oyun 2003 yılının Mayıs ayında yayımlandı. Adı EVE Online'dı, kısaca EVE. Evrenin adı New Eden, yani Yeni Aden; oyuncuların bağlandığı sunucunun adı ise Tranquility, yani Huzur. Huzur, Londra'daki bir veri merkezinden işletiliyordu ve bugün de tek bir yerde duruyor. Tokyo'daki bir pilotla Teksas'taki bir pilot, aynı saniyede aynı yıldızın yanında karşılaşabiliyordu.

Tek evren kararı, oyunun bütün karakterini belirledi. Çünkü tek evren demek, tek ekonomi demekti. EVE'de uçan gemilerin neredeyse tamamı oyuncular tarafından üretiliyor. Bir savaş gemisinin gövdesindeki metal, bir yerde biri tarafından asteroitten kazınmış, bir fabrikada eritilmiş, bir nakliye gemisiyle taşınmış, bir pazarda satılmıştır. Oyunun para birimi ISK'nın arzı, bu zincirin işlemesine bağlı. CCP bir noktada kadrolu bir ekonomist işe aldı ve evrenin enflasyonunu, üretim hacmini, bölgesel fiyat farklarını anlatan düzenli ekonomi raporları yayımlamaya başladı. Bir oyun şirketinin merkez bankası bülteni gibiydi.

Bu ekonominin ikinci, daha tuhaf bir ayağı da var. CCP, oyuncuların gerçek parayla oyun süresi satın alıp bunu evren içinde başka oyunculara satmasına izin veriyor. Oyun süresi ISK'ya, ISK oyun süresine çevrilebiliyor. Bunun sonucu şudur: EVE'de kaybedilen her geminin, istenirse gerçek para karşılığı hesaplanabilir. Bir gemi patladığında ekranda yalnızca bir patlama görmüyorsunuz; dünyanın herhangi bir yerinde karşılığı olan bir değerin yok olduğunu görüyorsunuz. Bu, oyun tarihinde bir savaşın fiyat etiketi taşıyabilmesinin tek nedeni.

Üçüncü tuhaflık ise siyasi olanı. Yeni Aden'in göbeğindeki sistemler, oyun içi devletlerin polis gücüyle korunur. Ama evrenin büyük bölümü korumasızdır. Oralarda kanun yoktur; daha doğrusu kanun, oyuncuların kendi kurdukları kanundur. Oyuncular şirketler kurar, şirketler ittifaklar kurar, ittifaklar koalisyonlar kurar. Bir bölgeyi gerçekten sahiplenmek için orada yapılar dikmek gerekir ve o yapıların bir masrafı vardır. Evren size düzenli olarak fatura keser. Egemenlik bedavaya gelmez; muhasebesi tutulur, ödeme günü gelir, ödenmezse hak düşer.

Burada durup şunu söylemek gerek: CCP, oyunculara silah, gemi ve harita verdi, ama hiçbir zaman ahlak vermedi. Yalan söylemek, söz vermek ve sözünü tutmamak, bir şirkete girip içeriden boşaltmak, yıllarca kurulan bir güveni tek bir gecede harcamak, bu evrende hile değildir. Oynanışın kendisidir. Dolayısıyla Yeni Aden'de en tehlikeli silah, geminin burnundaki top değildir. Bir imzadır, bir yetki devridir, birine verilen anahtardır.

Bunun ne demek olduğu, oyunun yayımlanmasından yalnızca iki yıl sonra, bütün sektörün konuşacağı bir olayla anlaşıldı.

2005 yılına gelindiğinde Yeni Aden'in tanınan şirketlerinden biri Ubiqua Seraph'tı, kısaca Seraph. Zengin, düzenli, kurumsal bir yapıydı; madencilikten ve sanayiden iyi para kazanıyordu, yeni bir ittifakın merkezinde duruyordu. Başındaki oyuncunun karakter adı Mirial'di. Hangarlarında oyunun en pahalı gemilerinden bazıları duruyordu.

Mirial'in bir düşmanı vardı ve bu düşman, oyunun karanlık köşelerinde faaliyet gösteren bir suikast örgütüne başvurdu. Örgütün adı Guiding Hand Social Club, yani Yol Gösteren El'di; başındaki karakterin adı Istvaan Shogaatsu'ydu. Yol Gösteren El, para karşılığı iş yapıyordu: sabotaj, casusluk, suikast. Mirial'in ölümü için konuşulan ücret 1 milyar ISK'ydı. Müşterinin bir de garip bir şartı vardı. Paranın karşılığında yalnız bir kanıt istiyordu: hedefin cesedi. EVE'de bir pilotun kurtarma kapsülü de vurulduğunda, ardında uzayda donmuş bir beden kalır ve bu beden toplanabilir, saklanabilir, hediye edilebilir bir nesnedir.

Yol Gösteren El işe oturdu ve sonra on ay boyunca hiçbir şey yapmadı. En azından dışarıdan bakıldığında öyle görünüyordu.

Örgütün operatifleri, Seraph'a sıradan başvurular yaptı. İş arayan pilotlardı; madene gittiler, yük taşıdılar, konvoylara eşlik ettiler, saldırıya uğrayan arkadaşlarının yardımına koştular. Aylarca örnek çalışan oldular. Bir çevrimiçi şirkette terfi, gerçek hayattaki gibi işler: işini düzgün yapanın sorumluluğu artar. Operatifler kademe kademe yukarı çıktılar. İçlerinden biri, Arenis Xemdal adlı karakter, Mirial'in en yakınındaki isme dönüştü. Sağ koluydu. Ve bu konumun getirdiği şey, şirketin ortak hangarlarına, yani bütün o birikmiş servete erişim yetkisiydi.

Bu operasyonun en soğukkanlı tarafı, on ay boyunca hiçbir şeyin çalınmamış olmasıdır. Operatiflerin elinin altında aylarca değerli mal vardı. Birinin açgözlülük edip erken bir vurgun yapması, bütün planı bitirirdi: şüphe doğar, yetkiler geri alınır, on aylık emek çöpe gider. Kimse elini uzatmadı. Beklediler.

2005 yılının Nisan ayında, sabahın çok erken bir saatinde Mirial, Haras sistemine girdi. O anda Yol Gösteren El'in iletişim kanallarına tek kelimelik bir mesaj düştü: Nicole. Başlama emriydi. Evrenin dört bir yanındaki onlarca operatif, aynı anda hareket etti.

Arenis, Mirial'i yakındaki sistemleri gezmeye ikna etti. Mirial donanma tipi bir Apocalypse savaş gemisiyle, yani oyunun o dönem için en prestijli ve en pahalı gövdelerinden biriyle yola çıktı. Güvendiği adamın peşinden, kendi filosundan ve kendi desteğinden uzaklaştı. Yardıma gelebilecek kimsenin olmadığı yere vardığında, Yol Gösteren El'in gemileri sıçrayarak etrafını kuşattı. Gemi parçalandı. Kurtarma kapsülü de vuruldu. Donmuş beden, saldırganlardan birinin ambarına alındı ve müşteriye teslim edildi.

Aynı dakikalarda, Seraph'ın farklı istasyonlardaki hangarları boşalıyordu. Yetki sahibi operatifler, aylarca dokunmadıkları her şeyi aldılar: gemiler, modüller, üretim planları, hammadde yığınları. Şirket, başını ve servetini aynı saat içinde kaybetti. Bir saatten az sürdü.

Zararın büyüklüğü 30 milyar ISK'nın üzerinde hesaplandı. O günün kurlarıyla yaklaşık 16 bin 500 dolar. Yani sipariş ücreti olan 1 milyar ISK, çalınan malın yanında neredeyse sembolik bir rakamdı.

En çok tartışılan kısım, bundan sonra olanıdır. Seraph'ın oyuncuları CCP'ye başvurdu. Şirket, kuralların çiğnenmediğini söyledi. Hesap çalınmamıştı, şifre kırılmamıştı, oyunun kodunda bir açık kullanılmamıştı. Yapılan şey, oyunun kendi araçlarıyla, oyunun izin verdiği yetkilerle kurulan bir aldatmaydı. Hiçbir şey geri verilmedi. Kayıp, evrenin kalıcı tarihine yazıldı.

Bu karar, Yeni Aden'in anayasası gibi işledi. Oyuncular şunu öğrendi: bu evrende defter gerçektir. Kaybedilen geri gelmez, güven bir kaynaktır ve harcanabilir, imzanın bedeli vardır.

Ve dokuz yıl sonra, oyun tarihinin en pahalı yıkımı, bir ihanetten değil, defterin kendisinde yapılan basit bir unutkanlıktan çıktı.

2013 yılının sonbaharında Yeni Aden iki dev bloka bölünmüştü. Bir yanda N3 koalisyonu ve onun en güçlü müttefiki Pandemic Legion, yani Salgın Lejyonu vardı. Diğer yanda CFC kısaltmasıyla bilinen koalisyon ve onunla birlikte hareket eden Rus ittifakları. Aralarındaki savaş aylardır sürüyordu; cephe, evrenin güneydoğusundaki korumasız bölgelerde ilerliyor ve geriliyordu.

Immensea bölgesinde, B-R5RB adında bir sistem vardı. Çıkmaz bir sistemdi, yani içinden geçilen bir yol değildi. N3 tarafının orada bir istasyonu ve egemenliği vardı; bölgedeki operasyonlar için işe yarayan, ama kendi başına evrenin kaderini belirlemeyecek bir noktaydı.

Egemenlik, hatırlayalım, faturalıdır. O faturanın otomatik ödemeye bağlanması gerekiyordu. 27 Ocak 2014'te, sistemin sorumluluğunu taşıyan oyuncu bunu yapmamıştı. Ödeme günü geldi, hesaptan para çıkmadı. Sistem, oyunun kurallarına göre savunmasız hale düştü: egemenliği artık dışarıdan biri ele geçirebilirdi.

Rus filoları fırsatı görüp sisteme girdi. N3 tarafı karşılık verdi. İlk saatlerde bu, onlarca benzeri yaşanmış sıradan bir bölge kavgasıydı. Sonra iki taraf da ağır gemilerini çağırdı; ağır gemileri korumak için daha ağırları geldi; ve bir noktada her iki koalisyon da oyunun en büyük gövdelerini, yani titanları sahaya sürdü. Titan, EVE'de bir pilotun aylarca, bazen yıllarca birikim yaparak ulaştığı şeydir; bir ittifakın sermayesidir. Ve titan bir kez kavganın içine girdiyse, geri çekilmesi neredeyse imkânsızdır. İki taraf da artık masadan kalkamayacağı kadar çok şey ortaya koymuştu.

Sunucunun üzerindeki yük o kadar arttı ki oyun kendi savunma mekanizmasını devreye soktu. Zaman genişletme denen bu sistem, kalabalık bir yıldız sisteminde zamanı yavaşlatarak sunucunun çökmesini engelliyor. B-R5RB'de zaman, normal hızın yüzde 10'una kadar düştü. Yani savaş alanında bir dakika geçmesi için gerçek dünyada on dakika geçmesi gerekiyordu. Titanların en yıkıcı silahını yeniden doldurmak, masa başında oturan oyuncu için bir saatlik bekleyişe dönüştü. Pilotlar ekranlarının önünde, kıpırdamayan gemilere bakarak saatler geçirdi. Bazıları işe gitti, bazıları uyudu, yerlerine başkaları geçti; kavga onlar yokken de sürüyordu.

Çarpışma 21 saat boyunca devam etti. Toplamda 7548 pilot savaşa katıldı. 576 ağır gemi yok edildi ve bunların 75'i titandı. Bu 75 titanın 59'u N3 ve Salgın Lejyonu tarafına, 16'sı CFC ve Rus tarafına aitti. Yok edilen her şeyin oyun içi değeri 11 trilyon ISK'yı aştı; gerçek para karşılığı yaklaşık 300 bin dolar olarak hesaplandı. Ödenmeyen fatura ise bu rakamın yanında tozdan ibaretti.

Saha, CFC ve Rus tarafında kaldı. Ama o günün gerçek sonucu sahanın kime kaldığı değildi. N3 tarafı, yıllar içinde biriktirdiği ağır gemi omurgasının büyük bölümünü bir gecede kaybetti ve savaşın dengesi bir daha eski haline dönmedi. Çünkü EVE'de kaybedilen gemi geri gelmez; yenisi için madenin, fabrikanın, ticaretin yeniden işlemesi, yani binlerce saatin baştan harcanması gerekir. O gece buharlaşan şey, aslında insan emeğinin saatleriydi.

CCP olanı sildirmedi, dengelemedi, geri sarmadı. Bunun yerine, 31 Ocak'ta, savaşın yapıldığı sisteme kalıcı bir anıt yerleştirdi. Adı Titanomachy, yani Titanlar Savaşı. Oyuna girip B-R5RB'ye gidersiniz ve orada uzayda sürüklenen dev gemi enkazlarından oluşan bir mezarlık bulursunuz. Bir yazılım şirketi, oyuncularının yaptığı bir hatayı ve o hatanın sonuçlarını, evrenin kalıcı coğrafyasına yazmış oldu.

Aynı yılın baharında, her şeyin başladığı şehirde ikinci bir anıt dikildi. Reykjavík limanında, CCP'nin binasının önünde duran 5 metrelik bu heykelin adı Worlds Within a World, yani Dünya İçinde Dünyalar. Kaidesinde o tarihte oyuna kayıtlı yaklaşık 500 bin oyuncunun adı kazınmış. Kazınan isimler arasında o kış B-R5RB'de 21 saat boyunca ekranına bakmış pilotlar da var.

İzlanda'daki üç kişinin kurduğu tek evren, sonunda şunu kanıtladı: sonuçları gerçek olan bir dünya, gerçek bir tarih üretir. O tarihin en pahalı sayfası ise bir kahramanlık değil, bir muhasebe ayrıntısıdır. Bir oyuncu bir ödeme talimatını kurmayı unuttu ve 21 saat sonra, oyun tarihinin en büyük yıkımı tamamlanmış oldu.

Nöron Oyun'de bugünkü bölümün sonuna geldik. Yeni bir hikâyede yeniden buluşmak üzere.