Yalan Dediler, Geri Döndüler: No Man's Sky'ın Dirilişi

Bölüm metni

Ağustos 2016'da iki oyuncu, on sekiz kentilyon gezegenin içinde aynı gezegeni bulup aynı noktada buluştu ve birbirlerini göremediler. O gece bir oyun "yalan" olarak damgalandı ve yaratıcısı iki yıl boyunca tek bir röportaj vermedi. Sonra dönüp kimsenin beklemediği şeyi yaptı: Konuşmadı, oyunu bitirdi.

Aralık 2013'ün son günlerinde İngiltere'nin güneyindeki Guildford kasabası yağmurdan sırılsıklamdı. Birkaç hafta önce bütün oyun dünyasının dikkatini üzerine çeken küçük bir stüdyonun ofisi Noel arifesinde sular altında kaldı. Bilgisayarlar, masalar, yıllardır biriken notlar, hepsi kahverengi bir suyun içinde yüzüyordu. Stüdyonun adı Hello Games'ti, Türkçesiyle Merhaba Oyunları. Kurucularından Sean Murray, ekibin neredeyse her şeyini kaybettiğini sonradan anlatacaktı. Kurtulan tek şey, üzerinde çalıştıkları oyunun yedekleriydi. O oyunun adı No Man's Sky'dı, yani Sahipsiz Gökyüzü.

Sahne garip ama yerindeydi. Yalnızca birkaç hafta önce, Aralık 2013'ün başında, Amerika'daki bir ödül töreninde bir fragman gösterilmişti. Ekranda bir pilot, rengârenk bir gezegenin yüzeyinden havalanıyor, atmosferi delip geçiyor, kesintisiz bir yolculukla uzaya çıkıyor ve bir başka gezegene doğru süzülüyordu. Yükleme ekranı yoktu, kesme yoktu. Dinozor benzeri yaratıklar otluklarda dolaşıyor, uzay gemileri bulutların arasında çarpışıyordu. İzleyenlerin aklındaki soru basitti: Bunu kim yapıyor? Cevap herkesi şaşırttı. Arkasında dev bir yayıncı yoktu. Yalnızca birkaç kişilik bir ekip vardı ve bu ekibin daha önceki en bilinen işi, dublör bir motorcunun rampalardan atladığı neşeli bir oyun olan Joe Danger'dı.

Murray çocukluğunu Avustralya'nın ıssız topraklarında, gece göğünün inanılmaz berraklıkla göründüğü bir yerde geçirdiğini anlatırdı. Bilim kurgu romanlarının kapaklarındaki o renkli, imkânsız dünyalar aklından hiç çıkmamıştı. Sahipsiz Gökyüzü'nün sözü de buradan geliyordu: Oyuncu, gerçekten keşfedilmemiş bir evrene adım atacaktı. Bunu mümkün kılan şey, yordamsal üretim denen bir teknikti. Gezegenler tek tek elle çizilmiyor, matematiksel formüllerden ve tohum adı verilen sayılardan türetiliyordu. Aynı tohum her seferinde aynı gezegeni verdiği için evrenin tamamının bir yerde saklanmasına gerek kalmıyordu. Ekip, 64 bitlik bir sayının alabileceği değer kadar gezegen üretebileceklerini söylüyordu: 18 kentilyondan fazla. Bir oyuncunun her saniye bir gezegen ziyaret etse bile bunların küçücük bir kesrini bile göremeyeceği bir büyüklük.

Bu sayı tek başına bir efsaneye dönüştü. Haziran 2014'te Los Angeles'taki E3 fuarında Sony, oyunu kendi sahnesine çıkardı. Murray, belli ki gergin bir hâlde, binlerce kişinin önünde oyunun canlı bir gösterimini yaptı. Sony'nin ilgisi, küçük bağımsız stüdyoyu bir anda dev bir yapımın ağırlığıyla omuz omuza koydu. Oyun bağımsız bir proje olarak kalacaktı, ama tanıtımı, fiyatı ve beklentisi büyük bütçeli yapımlarınkine yaklaştı.

Sonraki iki yıl boyunca Murray, gittiği her röportajda aynı soru yağmuruyla karşılaştı. İnsanlar oyunda ne yapacaklarını, başka oyuncularla karşılaşıp karşılaşmayacaklarını, gezegenlerin ne kadar farklı olacağını soruyordu. 2015 yazında Stephen Colbert'in gece şovuna konuk oldu; bir video oyunu geliştiricisinin Amerika'nın en çok izlenen gece programlarından birine çıkması başlı başına bir olaydı. Murray bu dönemde konuşmayı sevdiği bir hayalperest gibi davrandı. Bazen kesin konuşuyor, bazen ihtimallerden söz ediyordu. Oyuncular ise bu ihtimallerin her birini bir söz gibi kaydediyordu.

Beklenti büyüdükçe beklenmedik bir yöne de kaydı. Haziran 2016 için açıklanan çıkış tarihi Ağustos'a ertelendiğinde, bazı oyuncular çizgiyi aştı. Erteleme haberini önceden duyuran bir gazeteci ve stüdyonun çalışanları ölüm tehditleri aldılar. Murray sosyal medyada bu tehditlerin ne kadar ağır olduğunu açıkça yazdı. Henüz kimsenin oynamadığı bir oyun, insanların zihninde çoktan bir dini metne dönüşmüştü. Herkes kendi hayal ettiği evreni bekliyordu ve bu evrenlerin hiçbiri birbirine benzemiyordu.

Ağustos 2016'nın ilk günlerinde, oyunun resmi çıkışından önce bir kopyası sızdı. Bir oyuncu, oyunu erkenden bulup yüksek bir bedel karşılığında satın aldığını söylüyor ve ilk saatlerini internette paylaşıyordu. Görüntüler heyecan veriyordu ama aynı zamanda tedirgin edici sorular da doğurdu. Oyunun yapısı, haftalardır tartışılan pek çok şeyin olmayabileceğini düşündürüyordu. Murray bu dönemde oyuncuları sızan görüntüler yüzünden oyunu kendi kendilerine bozmamaları konusunda uyardı.

9 Ağustos 2016'da Sahipsiz Gökyüzü Kuzey Amerika'da PlayStation 4 için çıktı, birkaç gün sonra da bilgisayar sürümü geldi. İlk saatler bir kutlama gibiydi. Bilgisayar tarafında Steam üzerinde aynı anda oynayan kişi sayısı 200 binin üzerine çıktı; bu, o güne kadar Steam'de bir bağımsız yapımın gördüğü en yüksek rakamlardan biriydi. Milyonlarca insan aynı anda bir uzay gemisinin kokpitinde ilk kez gözlerini açtı.

Ve sonra o meşhur gece geldi. Oyunun çıkışından hemen sonra iki oyuncu, olağanüstü bir tesadüfle aynı gezegene ve hatta aynı noktaya ulaştıklarını fark etti. Kentilyonlarca gezegen içinde bu, neredeyse imkânsız bir buluşmaydı. Biri bu anı canlı yayında izleyicileriyle paylaşıyordu. İki oyuncu birbirine konumlarını tarif etti, aynı yapının önünde durduklarını doğruladı, birbirlerini görmek için etraflarında döndüler. Göremediler. Aynı yerdeydiler ama aynı dünyada değildiler. İkisi de birbirine göre hayaletti.

Bu sahne, oyunun etrafındaki bütün hayal kırıklığını tek bir görüntüde topladı. Oyuncular, Murray'nin röportajlarda ihtimalinden söz ettiği başka oyuncularla karşılaşmanın oyunda olmadığını gördüler. Daha önce yayınlanan tanıtım videolarındaki büyük uzay savaşları, gezegen yüzeyinde dev yaratık sürüleri, nehirler, ekonomik ve siyasi yapıların derinliği, birçok oyuncunun gözünde ya eksikti ya da beklenenden çok daha sığdı. Gezegenler çeşitliydi ama bir süre sonra birbirini tekrarlıyor gibi görünüyordu. Oyun, keşfetmenin hazzını bir kaynak toplama ve envanter yönetimi döngüsüyle dengeliyordu; pek çoğu bu döngüyü yorucu buldu.

Öfke hızla yayıldı. İnternet forumlarında oyunun tanıtımında gösterilenler ile gerçekte sunulanların karşılaştırıldığı uzun listeler dolaşmaya başladı. Steam'deki kullanıcı değerlendirmeleri ağırlıklı olarak olumsuza döndü. Bazı oyuncular para iadesi talep etti; normalde iade kurallarında katı olan dijital mağazaların bazı durumlarda istisna yaptığına dair haberler yayıldı. İngiltere'de Advertising Standards Authority, yani Reklam Standartları Kurumu, oyunun mağaza sayfasındaki görüntülerin yanıltıcı olduğu yönündeki şikâyetler üzerine bir inceleme başlattı.

Rakamlar da düşüşü belgeledi. Çıkışın üzerinden bir ay geçmeden Steam'deki eşzamanlı oyuncu sayısı yüzde 90'ın üzerinde eridi. Bu kadar keskin bir iniş, oyun dünyasında uzun süre bir uyarı örneği olarak anıldı. Sahipsiz Gökyüzü, bir oyunun tanıtım döneminde yaratılan beklentinin, oyunun kendisinden nasıl daha büyük hâle gelebileceğinin sembolü oldu. Oyunu sevenler de vardı; sessiz bir gezegende gün batımını izlemenin, kimsenin adını koymadığı bir canlıya isim vermenin keyfini anlatan oyuncular az değildi. Ama o sesler, öfkenin gürültüsü içinde neredeyse duyulmuyordu.

Bu gürültünün ortasında en çok dikkat çeken şey ise bir sessizlikti. Murray ve stüdyo, çıkıştan kısa bir süre sonra neredeyse tamamen ortadan kayboldu. Sosyal medya hesapları sustu, röportaj verilmedi, açıklama yapılmadı. Bu sessizlik, oyuncuların gözünde suçun kabulü gibi okundu. Ekim 2016'da stüdyonun sosyal medya hesabında kısa bir mesaj belirdi: Oyunun bir hata olduğunu söylüyordu. Saatler içinde bunun hesabı ele geçiren birinin işi olduğu anlaşıldı. Ama mesaj o kadar çok kişinin düşüncesini yansıtıyordu ki birçok kişi ilk anda inandı. Stüdyonun kendi sesi, onun yerine konuşan bir yabancıdan daha az duyuluyordu.

Kasım 2016'da Reklam Standartları Kurumu kararını açıkladı. İncelemenin sonunda, mağaza sayfasındaki görüntülerin oyunun kendisini yanlış temsil etmediğine ve reklam kurallarının çiğnenmediğine hükmetti. Yordamsal üretim nedeniyle her oyuncunun farklı manzaralarla karşılaşacağını, gösterilen türden içeriklerin oyunda üretilebildiğini kabul etti. Hukuki açıdan stüdyo temize çıkmıştı. Ama oyuncuların gözündeki mahkeme hâlâ toplanmış, hüküm hâlâ verilmişti. O mahkemeye karşı yalnızca bir savunma işe yarayabilirdi ve o savunma çoktan, sessizce, hazırlanmaktaydı.

Kurumun kararından yalnızca birkaç gün sonra, Kasım 2016'nın sonunda, stüdyo sessizliğini bir açıklamayla değil, bir güncellemeyle bozdu. Foundation, yani Temel adını taşıyan güncelleme, oyuncuların gezegenlerde kalıcı üsler kurmasına, eşyalarını saklamasına, büyük yük gemileri satın almasına izin veriyordu. Yanında iki yeni oyun biçimi geldi: kaynak sıkıntısının çekilmediği, sınırsız inşa imkânı sunan bir yaratıcı mod ve hayatta kalmanın gerçekten zorlaştığı bir mod. Güncelleme ücretsizdi. Bir sonraki de ücretsiz olacaktı. Ondan sonraki de.

Bu, stüdyonun bilinçli olarak seçtiği bir yoldu. Murray yıllar sonra İngiliz basınına verdiği röportajlarda, o dönemi kendi açısından anlattı. Konuşmanın artık bir işe yaramayacağına, insanların sözlerine değil yalnızca yaptıklarına bakacağına karar verdiklerini söyledi. Çıkış öncesinde çok fazla şey söylediğini, heyecanını kontrol edemediğini kabul etti. Bu yüzden yeni planları önceden duyurmamaya, her şeyi hazır olduğunda ve çalıştığında göstermeye karar verdiler. Sessizlik bir kaçış değil, bir disiplin hâline gelmişti.

Mart 2017'de Path Finder, yani Yol Bulucu güncellemesi geldi. Gezegen yüzeyinde sürülebilen araçlar, gemilerin farklı sınıflara ayrılması, kalıcı ölüm seçeneğiyle oynanan zorlu bir mod oyuna eklendi. Ağustos 2017'de, çıkışın tam birinci yıldönümünde, Atlas Rises, yani Atlas Yükseliyor güncellemesi geldi. Oyunun hikâyesini baştan yazdı, çok daha uzun bir anlatı ekledi ve küçük de olsa ilk ortak deneyimi getirdi: Oyuncular artık birbirlerini yüzen ışık küreleri olarak görebiliyor, sesli konuşabiliyordu. O iki hayaletin hikâyesi henüz kapanmamıştı ama ilk kez bir ışık titremişti.

Asıl dönüm noktası Temmuz 2018'de geldi. NEXT, yani Sıradaki adını taşıyan güncelleme, oyunu neredeyse yeniden kurdu. Oyunculara tam anlamıyla birlikte oynama imkânı verdi: Dört kişilik gruplar halinde aynı gezegende yürüyebiliyor, birlikte üs kurabiliyor, aynı filonun parçası olarak uçabiliyorlardı. Oyun üçüncü şahıs kamera açısını, karakter özelleştirmeyi, çok daha zengin gezegen manzaralarını ekledi. Aynı gün oyun Xbox One'da da çıktı. NEXT'in açıklanması, stüdyonun 2016'dan beri ilk kez büyük bir tanıtım yaptığı andı ve bu kez gösterilen her şey, gösterildiği gün oyundaydı.

Oyuncular geri dönmeye başladı. Steam'deki eşzamanlı oyuncu sayıları yeniden yükseldi, eleştirmenler oyunu yeniden incelemeye başladı. Değerlendirme sayfalarında yeni bir yorum türü belirdi: Oyunu 2016'da bırakan ve şimdi geri dönen insanların, aradığı şeyi sonunda bulduklarını anlatan yorumları. Stüdyo bu dönemde de ağzını açmadı, güncellemeleri birbiri ardına çıkarmaya devam etti. 2018'in sonbaharında okyanusları derinleştiren ve gezegenlere yeni canlılar ekleyen güncellemeler geldi.

Ağustos 2019'da Beyond, yani Öte güncellemesi, oyunu sanal gerçeklik gözlüklerine taşıdı ve oyuncuların uzay istasyonlarına benzer ortak buluşma noktalarında onlarca kişiyle bir araya gelmesini sağladı. 2020'de gezegen çeşitliliğini büyük ölçüde artıran bir güncelleme, ardından belirli bir hedef için bütün oyuncuları aynı başlangıç noktasından yola çıkaran dönemsel keşif seferleri geldi. 2022'de oyun Nintendo Switch'e de taşındı. 2024 ve 2025'te ise gezegenlerin görünümünü, atmosferini ve bütün evrenin yapısını baştan elden geçiren iki parçalı bir güncelleme yayınlandı. Hiçbiri için ek ücret istenmedi. Çıkışındaki o 18 kentilyonluk evren, bugün çok daha dolu bir evren.

Bütün bu yolculuğun en ilginç tarafı, stüdyonun neyi değiştirmediğiydi. Ekip küçük kaldı; büyük yatırımcılar, satış sonrası ücretli eklentiler ya da oyun içi para harcatan mekanizmalar eklenmedi. Oyunun ilk satışlarından elde edilen gelir, yıllar boyunca ücretsiz içeriğe dönüştürüldü. Murray başka bir oyuna geçmek yerine aynı evrene dönmeyi seçti. Bu yaklaşımı ekip hiçbir zaman bir özür olarak tanımlamadı; ama oyuncuların büyük kısmı onu öyle okudu.

Sahipsiz Gökyüzü'nün hikâyesi, oyun endüstrisinde kalıcı bir izi beraberinde getirdi. Çıkışta kırık dökük sunulan, sonra yıllar süren çalışmayla toparlanan oyunlar için artık sık sık onun adı anılıyor. Bir oyunun çıkış günü artık kaderinin son günü sayılmıyor; bir başlangıç noktası olarak görülüyor. Ama aynı hikâye ters yönden de okunuyor: Oyunların yarım hâlde çıkıp sonradan tamamlanmasını normalleştirdiği için eleştirenler de var. Her iki okuma da, bir stüdyonun on yıl boyunca neredeyse hiç konuşmadan çalışmaya devam etmesinin oyun kültürüne bıraktığı soruyu gösteriyor: Bir söz, verildiği gün mü tutulmalı, yoksa sonunda tutulması da yeterli mi?

Bugün oyunun Steam sayfasındaki değerlendirmeler, 2016'daki öfkenin tam tersini gösteriyor; son yıllarda bırakılan yorumların büyük çoğunluğu olumlu. Oyuncular birbirlerinin üslerini ziyaret ediyor, keşfettikleri gezegenleri paylaşıyor, birlikte sefere çıkıyor. Ve kentilyonlarca dünyanın bir yerinde, bir zamanlar aynı noktada durup birbirini göremeyen iki oyuncunun hikâyesi artık ters işliyor: Aynı gezegene inen iki yolcu, başlarını kaldırdığında birbirini görüyor.

Nöron Oyun'de bugünkü bölümün sonuna geldik. Yeni bir hikâyede yeniden buluşmak üzere.