2026-08-26 · 38 dk
ABD'nin İran'a yönelik yeni yaptırım paketi ve Hürmüz Boğazı'nda açılan geçici koridor petrol fiyatlarını sert biçimde aşağı çekerken, Kanada ABD gümrük vergilerine 8 Eylül'de yürürlüğe girecek misilleme listesiyle karşılık verdi; Meta, 29 eyaletin açtığı çocuk güvenliği davasında 17 milyar dolarlık uzlaşmaya vardı. Teknolojide Nvidia'nın bilanço günü, OpenAI'ın kendi çipi Jalapeño ve Apple'ın M6/M5 Ultra tanıtımı öne çıktı; yurt içinde Terörsüz Türkiye sürecinde 4 alt komisyon kuruldu, CHP kurultay davasında temyiz geri çekildi ve BIST 100 %0,98 yükseldi. Ayrıca İslamabad'da hastane yangınında 14 bebek hayatını kaybetti, Nijerya'da yaklaşık 600 kişi kaçırıldı, Karahantepe'de 11 bin yıllık heykel bulundu ve Fenerbahçe Şampiyonlar Ligi play-off rövanşında Lyon'a konuk oluyor.
[SPIKER] İyi akşamlar. Nöron Haber akşam bülteninde bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledik ve değerlendirdik. Bugün yirmi altı Ağustos iki bin yirmi altı, Çarşamba. Ben Pınar.
[YORUMCU] Ben Barış. Bu akşam dünyadan ekonomiye, teknolojiden Türkiye gündemine günün öne çıkan başlıklarını birlikte ele alıp değerlendireceğiz. Pınar, söz sende.
[SPIKER] Dünya ve ABD masasında bugün gündem oldukça yoğun, doğrudan başlıyorum. Washington'ın İran politikasında tonun değiştiğine dair güçlü sinyaller var. Dışişleri Bakanı Marco Rubio, mevkidaşlarına yaptığı bilgilendirmede, şimdilik İran'a yönelik yeni bir askeri harekat beklenmediğini, ağırlığın ekonomik baskıya kaydırıldığını aktardı. Bu çerçevede ABD Hazine Bakanlığı, İran'ın petrol ticaretini yürüttüğü öne sürülen ağa dönük olarak yaklaşık 60 kişi, şirket ve gemiyi yaptırım listesine aldı; listede Hong Kong, Hindistan ve Türkiye merkezli firmalar da yer alıyor. Denizde ise tablo hâlâ kırılgan: Hürmüz Boğazı'nda bir ham petrol tankerinin makine dairesi isabet aldı, mürettebat sağ kurtarıldı ve saldırıyı üstlenen olmadı. Başkan Donald Trump, ABD Deniz Kuvvetleri'nin ana seyir hattındaki mayınları temizlediğini duyurdu; İran ile Umman ise geçici bir seyir koridoru açılması ve mayın temizliğinin sürdürülmesi konusunda anlaştı. Piyasa bu gevşemeyi hemen fiyatladı, Brent tipi ham petrol %2,4 düşüşle 92,17 dolara geriledi.
[SPIKER] Kuzey Amerika'da ise ticaret gerilimi tersi yönde işliyor. Kanada hükümeti, ABD'nin 22 Ağustos'ta yürürlüğe soktuğu ve 27,6 milyar dolarlık Kanada malını kapsayan %50'ye varan gümrük vergilerine, kendi ifadesiyle dolar dolara karşılık verme kararı aldı. Ottawa'nın açıkladığı misilleme listesi 8 Eylül'de saat 00.01'de devreye giriyor ve yaklaşık 700 Amerikan ürününü kapsıyor; ürün bazında %15, %25 ve %50 oranları uygulanacak. Listede çelik ve alüminyum, süt ürünleri, beyaz eşya, tarım makineleri, kâğıt hamuru, plastik ve elektronik öne çıkıyor. Kanada ayrıca vergilerden etkilenecek küçük ve orta ölçekli işletmeler ile çalışanlar için 7,5 milyar Kanada doları tutarında bir destek paketi duyurdu. İki ülke arasındaki söylem sertliği de sürüyor; Başkan Trump, gerilimin ortasında Ontario Gölü'nün adının değiştirilmesi fikrini gündeme getirdi.
[SPIKER] ABD'de bugünün en büyük başlığı teknoloji cephesinden geldi. Oakland'daki federal mahkemede görülen ve 29 eyaletin taraf olduğu çocuk güvenliği davasında, Meta ile eyaletler uzlaşma sağladı. Eyalet başsavcılıklarının açıklamalarına göre şirket, 10 yıla yayılan taksitlerle 17 milyar dolar civarında ödeme yapacak; bu rakamın bir bölümü ayrı bir veri davasına ilişkin tazminatı da içeriyor, şirketin kendi hesaplamasında ise toplam 18 milyar dolara kadar çıkıyor. Uzlaşma yalnızca parayla sınırlı değil: Meta, gençlere yönelik günlük kullanım süresi sınırları başta olmak üzere platformlarında bir dizi değişiklik yapmayı taahhüt etti. Davada eyaletler, Instagram ve Facebook'un genç kullanıcıları bağımlı kılacak şekilde tasarlandığını ve risklerin bilerek gizlendiğini savunuyordu. Anlaşma, Instagram'ın başındaki isim Adam Mosseri'nin dün mahkemede ifade vermesinin hemen ardından geldi; Mosseri, 2021'de kullanıma sunulan mola hatırlatıcısının gençler arasında yalnızca %1,8 oranında karşılık bulduğunu ve bunun daha erken düzeltilmesini dilediğini söylemişti.
[SPIKER] Pakistan'dan gelen haber ise trajik. Başkent İslamabad'da, Pakistan Institute of Medical Sciences, yani Pakistan Tıp Bilimleri Enstitüsü'nün yenidoğan servisinde sabaha karşı çıkan yangında en az 14 bebek hayatını kaybetti. Hastane yetkilileri yangının saat 06.45 sularında, kadın doğum bölümüne bağlı ünitede bir klima kompresörünün patlamasıyla başladığını bildirdi; odada en az 15 bebeğin bulunduğu, bir bebeğin kurtarıldığı belirtiliyor. Başbakan Şahbaz Şerif olayın ardından taziyelerini iletti ve ivedi soruşturma başlatılması talimatını verdi. Bu yangın, ülkenin son yıllarda yaşadığı en ölümcül hastane felaketlerinden biri olarak kayıtlara geçti; kamu sağlık sisteminin altyapı ve denetim eksikliği uzun süredir tartışılan bir başlıktı.
[SPIKER] Afrika'da Nijerya, son yılların en geniş çaplı toplu kaçırma vakalarından biriyle uğraşıyor. Ülkenin orta kuzeyindeki Niger eyaletinde geçen hafta bir camiye düzenlenen saldırının ardından, yerel sakinlerin aktardığına göre yaklaşık 600 kadın, çocuk ve yaşlı alıkonuldu. Silahlı grubun sosyal medyada yayımladığı görüntüler kaçırılanların sayısına ilişkin iddiaları güçlendirdi; Borgu ilçesinden bir yetkili, saldırıda 30 kişinin öldüğünü ve pazar günü defnedildiğini söyledi. Başkan Bola Tinubu güvenlik birimlerine kurtarma operasyonu başlatma talimatı verdi ve saldırıyı alçakça olarak nitelendirerek sorumluların hesap vereceğini belirtti. Yetkililer kaçırılanların kesin sayısını hâlâ doğrulamaya çalışıyor.
[SPIKER] Rusya-Ukrayna hattında ise diplomasi trafiği yeniden hareketlendi. ABD Merkezi Haber Alma Teşkilatı Direktörü John Ratcliffe'in dün Moskova'ya kısa süreli, önceden duyurulmayan bir ziyaret gerçekleştirdiği ortaya çıktı; bu, kurumun başkanı düzeyinde 2021'den bu yana yapılan ilk temas olarak kaydedildi. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, görüşmelerin istihbarat servisleri düzeyinde yürüdüğünü, Vladimir Putin'in temaslardan haberdar edildiğini ancak bizzat katılmadığını açıkladı. Trump ise ziyareti önemsizleştirerek yarı rutin bir temas olarak tanımladı. Ukraynalı bir yetkiliye göre Washington, heyet Moskova'dayken Kiev'den başkent ve bazı kuzey bölgelerine yönelik saldırılara ara vermesini istedi. Cephede ise çatışma sürüyor; Rusya'nın Karadeniz limanlarındaki gemileri hedef aldığı, Ukrayna insansız hava araçlarının da Tambov bölgesindeki bir lojistik deposunu vurduğu bildirildi. Bu arada dün ABD'de Pennsylvania eyaleti, yaklaşık 400 vakaya ulaşan kızamık salgınında aşısız iki kişinin öldüğünü duyurdu; bu, ülkede bu yılın ilk kızamık kaynaklı ölümleri.
[SPIKER] Barış, masada birbirinden çok farklı gibi görünen altı başlık var ama aralarında bir bağ seziyorum. Sen ne dersin?
[YORUMCU] Haklısın Pınar, üstelik o bağ oldukça net: bugün gördüğümüz şey, doğrudan çatışma yerine kaldıraç kullanma eğiliminin her alanda öne çıkması. İran dosyasında askeri seçenek masadan tamamen kalkmış değil ama ağırlık yaptırım listelerine ve deniz trafiğinin kontrolüne kaymış durumda; petrol fiyatındaki %2,4'lük gerileme, piyasaların bu tercihi kısa vadeli bir sakinleşme olarak okuduğunu gösteriyor. Kanada'nın dolar dolara karşılık formülü de aynı mantığın ticaretteki karşılığı; Ottawa hem simetrik bir cevap veriyor hem de 7,5 milyar Kanada dolarlık paketle kendi üreticisini tampona alıyor, yani bu artık bir pazarlık hamlesinden çok yapısal bir hazırlık. Meta uzlaşmasında ise dikkat çeken taraf rakamdan ziyade taahhütler; 17 milyar dolar bir şirket için ödenebilir bir maliyet, asıl kalıcı etkiyi genç kullanıcılara getirilecek süre sınırları ve tasarım değişiklikleri yaratacak, üstelik bu model başka platformlar için de emsal oluşturur. Pakistan'daki yangın ve Nijerya'daki toplu kaçırma ise madalyonun öteki yüzü: küresel başkentler stratejik hamlelerini konuşurken, devletin en temel iki görevi olan can güvenliği ve işleyen bir kamu altyapısı sınavda kalıyor. Ratcliffe'in Moskova temasını da bu tabloya eklersek, kanalların açık tutulduğu ama masaya somut bir çözümün henüz gelmediği bir dönemdeyiz; ilerleyen günlerde 8 Eylül'deki gümrük takvimi ve Hürmüz'deki koridor uygulaması, bu temkinli dengenin ne kadar dayanıklı olduğunu bize gösterecek.
[SPIKER] Teknoloji ve yapay zeka tarafında bugün gözler tek bir bilançoya çevrilmiş durumdaydı. Nvidia, mali yılının ikinci çeyrek sonuçlarını bugün Amerikan borsalarının kapanışının ardından açıklıyor ve piyasa beklentisi oldukça iddialı. Bloomberg'in derlediği analist tahminlerine göre şirketin çeyrek geliri 92 milyar dolar, hisse başına düzeltilmiş kârı ise 2,09 dolar seviyesinde bekleniyor. Bu rakam gerçekleşirse yıllık bazda yüzde 96'lık bir büyüme anlamına geliyor; veri merkezi gelirlerinin ise tek başına 85,4 milyar dolara ulaşması öngörülüyor. Şirket geçen çeyrekte raporlama yöntemini değiştirmiş, veri merkezi gelirlerini bulut devleri ile sanayi ve kurumsal müşteriler olarak ayrı ayrı göstermeye başlamıştı.
[SPIKER] Bu bilançoyu bu kadar kritik yapan gelişme ise dün geldi. OpenAI, Broadcom ile birlikte geliştirdiği Jalapeño adlı kendi yapay zeka çipinin testlerde Nvidia'nın mevcut ürünlerini geride bıraktığını duyurdu. Şirketin paylaştığı verilere göre Jalapeño, 700 watt güç tüketimiyle 13,4 PFLOPS işlem kapasitesine ulaşıyor ve özellikle iki başlıkta öne çıkıyor: birim enerji başına yapılan iş miktarı ve yanıt döndürme hızı. Bağımsız analiz kuruluşu SemiAnalysis'in ölçümlerinde çipin watt başına 1,5 ila 1,9 kat daha verimli çalıştığı belirtiliyor. OpenAI, haziran ayında tanıttığı bu işlemciyi yıl sonuna doğru kendi hesaplama altyapısında kullanmaya başlamayı planlıyor.
[SPIKER] Donanım tarafındaki ikinci büyük başlık Apple'dan geldi. Şirket dün sürpriz bir duyuruyla M6 ve M5 Ultra işlemcilerini tanıttı. M6, Apple'ın 2 nanometre üretim teknolojisiyle ürettiği ilk yonga; 12 çekirdekli işlemci, 12 çekirdekli grafik birimi ve çift 16 çekirdekli sinirsel işlem motoru taşıyor. M5 Ultra ise şirketin bugüne kadarki en güçlü tasarımı olarak sunuluyor: dört yongayı birbirine bağlayan yeni mimarisiyle 36 işlemci çekirdeği, 80 grafik çekirdeği, 512 GB birleşik bellek ve saniyede 1,2 TB bellek bant genişliği sağlıyor. Yeni Mac mini ve Mac Studio modelleri 22 Eylül'de satışa çıkıyor.
[SPIKER] Robotik cephesinde de dikkat çekici bir gelişme var. Skild AI, S1 adını verdiği yeni modelini bugün tanıttı. Şirketin açıklamasına göre model, robotların tek bir video yönergesiyle 10 dakikaya varan uzun görevleri, ek eğitime ihtiyaç duymadan tamamlamasına imkân tanıyor. Daha önce hiç karşılaşılmamış görevlerde başarı oranının yüzde 66 olduğu, metin komutuyla çalışan benzer sistemlerde bu oranın yüzde 9'da kaldığı belirtiliyor.
[SPIKER] Türkiye'de ise gündem veri merkezleri. Türkiye Elektrik Sanayi Birliği, bugün "Veri Merkezleri: Küresel Gelişmeler ve Türkiye'nin Rotası" başlıklı bir oturum düzenledi; veri merkezlerinin elektrik talebi üzerindeki etkisi ve enerji planlaması ana başlıklardı. Toplantı, geçtiğimiz günlerde Resmî Gazete'de yayımlanan 2026-2030 dönemi Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'nın hemen ardından geldi. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan plan; nitelikli insan kaynağı, veri ve hesaplama altyapısı ile Türkçe büyük dil modeli çalışmalarına öncelik veriyor. Türkiye'nin bu yıl veri merkezi ve yapay zeka yatırımlarına yaklaşık 3 milyar dolar ayırdığı, 2030'a kadar 1 gigawatt kurulu veri merkezi kapasitesine ulaşmak için özel sektörden 10 milyar dolarlık kaynak hedeflendiği ifade ediliyor.
[SPIKER] Barış, bu tablo sana ne anlatıyor?
[YORUMCU] Bana anlattığı şey şu: yapay zeka yarışının merkezi artık modelden çipe, çipten de elektriğe kayıyor. OpenAI'ın kendi işlemcisini üretip verimlilikte öne geçtiğini söylemesi, aslında tek bir tedarikçiye bağımlılığı azaltma hamlesi; Apple'ın 2 nanometreye geçmesi de aynı hikâyenin masaüstündeki karşılığı, çünkü artık hesaplama gücü kadar watt başına verim konuşuluyor. Nvidia bu akşam güçlü bir bilanço açıklasa bile piyasanın asıl merak ettiği, müşterilerin kendi çipini yapmaya başladığı bir dünyada bu büyümenin ne kadar sürdürülebilir olduğu. Türkiye'nin gündeminin de tam bu noktada, elektrik ve veri merkezi kapasitesinde toplanması tesadüf değil; yapay zeka stratejisi bugün her ülke için aynı zamanda bir enerji stratejisi. Robot tarafındaki ilerleme ise şunu hatırlatıyor: bu teknoloji ekrandan çıkıp fiziksel dünyaya geçtiğinde, altyapı tartışması bugünkünden çok daha büyük olacak.
[SPIKER] Ekonomi ve piyasalar tarafına geçelim; bugün hem Borsa İstanbul'da hem de küresel enerji cephesinde epey hareketli bir gün yaşandı.
[SPIKER] Borsa İstanbul haftanın üçüncü işlem gününü belirgin bir yükselişle kapattı. BIST 100 endeksi günü yüzde 0,98 artışla 14.615 puandan tamamladı. Endeks dün satıcılı bir seyirle yüzde 0,19 gerileyerek 14.473,42 puandan kapanmıştı; bugünkü yönü belirleyen ise özellikle bankacılık ve havacılık hisselerindeki tepki alımları oldu. Gün içinde ulaştırma endeksindeki yükseliş yüzde 2'yi, bankacılık endeksindeki artış yüzde 3'ü gördü.
[SPIKER] Döviz tarafında tablo sakindi. Dolar akşam saatlerinde 48,12 lira seviyesinde, günlük bazda yüzde 0,07'lik sınırlı bir artışla işlem gördü. Euro ise yüzde 0,10 gerileyerek 56,08 liradan alıcı buldu. Altında da benzer bir yatay seyir vardı: gram altının satış fiyatı 7.125 lira civarında, ons altın ise 4.644 dolar bandında dengelendi. Altındaki son dönem yükselişinde, Amerikan Hazinesi'nin uzun vadeli tahvillere yönelik geri alım programını genişleteceğini duyurması etkili olmuştu; ons, mayıs ortasından bu yana en yüksek seviyelerine yakın seyrediyor.
[SPIKER] Günün en dikkat çeken başlığı enerji piyasasından geldi. Brent petrolün varil fiyatı, İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı'nda ortak koridorun yeniden işletilmesine dönük görüşmelerin sonuç vermesiyle yüzde 2 civarında geriledi ve 86 doların altına, 85,86 dolara kadar indi. Boğazın yeniden açılabileceği beklentisi, üç gün içinde varil başına yaklaşık 17 dolarlık bir düşüşü beraberinde getirdi. Aşağı yönlü hareketi destekleyen bir başka veri de American Petroleum Institute, yani Amerikan Petrol Enstitüsü'nden geldi; kurumun raporuna göre 21 Ağustos haftasında Amerikan ham petrol stokları 4,2 milyon varil arttı, oysa piyasa beklentisi 600 bin varillik sınırlı bir artıştı.
[SPIKER] Yurt içinde bugün Türkiye İstatistik Kurumu'nun ağustos ayı sektörel güven endeksleri açıklandı. Mevsim etkilerinden arındırılmış güven endeksi hizmet sektöründe yüzde 0,1 azalarak 111,9, perakende ticarette yüzde 0,8 azalarak 110,1, inşaat sektöründe ise yüzde 0,4 azalarak 83,1 değerini aldı. Yani üç sektörde de sınırlı bir gerileme var. Buna karşılık tüketici tarafındaki görünüm daha olumlu; tüketici güven endeksi ağustosta yüzde 1 artışla 90,8 seviyesine çıkarak Mayıs 2023'ten bu yana en yüksek değerine ulaşmıştı.
[SPIKER] Küresel tarafta ise gözler eylül ayına çevrildi. Federal Reserve, yani Amerikan Merkez Bankası'nın ağustosta planlanmış bir faiz toplantısı bulunmuyor; bir sonraki karar 15-16 Eylül'deki toplantının ardından açıklanacak. Para piyasalarındaki fiyatlamalar, yatırımcıların yüzde 61'inin eylülde faizlerin sabit kalacağını öngördüğünü gösteriyor. Büyük yatırım kuruluşları da beklentilerini ötelemiş durumda; Goldman Sachs ilk indirim tahminini aralık ayına sabitlerken, Bank of America süreci 2027 ortasına kadar uzatabileceğini belirtiyor.
[SPIKER] Barış, bugün masada hem petrol hem güven endeksleri hem de faiz beklentileri var; sen bu tabloyu nasıl okuyorsun?
[YORUMCU] Bence bugünün asıl hikâyesi Hürmüz Boğazı, çünkü petroldeki üç günlük 17 dolarlık düşüş sadece bir enerji haberi değil, aynı zamanda Türkiye'nin enflasyon denklemini doğrudan ilgilendiren bir gelişme; enerji ithalatçısı bir ülke olarak varil başına her dolar bizim için cari açık ve maliyet tarafında karşılık buluyor. Borsadaki yüzde 0,98'lik yükselişi de bundan bağımsız düşünmemek lazım; havacılık ve bankacılık hisselerine gelen alım, yatırımcının jeopolitik riskin bir miktar geri çekildiğine dair bir bahis yaptığını gösteriyor. Ama şunu da eklemek gerek: sektörel güven endekslerindeki hizmet, perakende ve inşaat kaynaklı sınırlı gerilemeler, sıkı para politikasının reel sektör üzerindeki baskısının sürdüğünü hatırlatıyor; tüketici güvenindeki artışla firma tarafındaki temkinli hava arasında bir makas var. Kurdaki 48,12 seviyesinin bu kadar sakin seyretmesi ise dezenflasyon programı açısından iyi haber, çünkü öngörülebilirlik şu aşamada faiz kadar kıymetli. Önümüzdeki dönemde takip edilecek asıl başlık, Hürmüz'deki bu iyimserliğin kalıcı olup olmayacağı; kalıcı olursa hem enerji faturamız hem de eylül enflasyonu için nefes alanı doğar.
[SPIKER] Şimdi Türkiye masasına geçelim; bugünün başlıkları Meclis kulislerinden adliye koridorlarına, oradan da piyasalara uzanıyor. Gündemin en üst sırasında Terörsüz Türkiye süreci var. 18 Ağustos'ta yürürlüğe giren 7595 sayılı yasanın ardından idari mekanizmalar hızla devreye alındı. Takip ve Değerlendirme Kurulu, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında toplandı ve sürecin sahadaki uygulamalarını ele aldı. Toplantıda 4 alt komisyon kurulması kararlaştırıldı. Bunlardan Silahsızlanma ve Stratejik Koordinasyon Alt Komisyonu silah teslim sürecini takip edecek, İzleme ve Tespit Alt Komisyonu bölgedeki durumu denetleyecek. Adli ve Hukuki İşler Koordinasyon Alt Komisyonunda Adalet Bakanlığı yetkilileriyle hakim ve savcılar görev alacak ve yasadan yararlanmak isteyenlerin başvurularını inceleyecek. Sosyal Uyum ve Bütünleşme Alt Komisyonu ise silah bırakarak Türkiye'ye dönecek kişilerin uyum ve rehabilitasyon sürecini yürütecek. Meclis kanadında da TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş başkanlığında, siyasi parti temsilcilerinden oluşan bir yapı çalışmalarını sürdürüyor.
[SPIKER] Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, dün Malazgirt Zaferi'nin 955. yıl dönümü etkinlikleri kapsamında Ahlat'taydı. Selçuklu Meydan Mezarlığı'nı ziyaret eden Erdoğan, Ahlat Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde bu yıl üçüncü kez bölgede toplanan Kabine'ye başkanlık etti. Toplantıda dış politika, ticaret, güvenlik ve Terörsüz Türkiye süreci başlıkları masaya yatırıldı; Gazze'deki son durum, Orta Doğu'daki gerilimler ve Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer güvenliği de ele alınan konular arasındaydı. Erdoğan toplantı sonrası yaptığı açıklamada, Türkiye'nin ulusal çıkarlarından taviz vermeyeceğini vurguladı ve sürece ilişkin herkesi çözümün bir parçası olmaya çağırdı. Cumhurbaşkanı ayrıca sürecin hedefine ulaşması halinde ülke önünde yeni bir dönemin kapılarının açılacağını söyledi.
[SPIKER] Muhalefet cephesinde ise hukuki takvim belirleyici olmaya devam ediyor. CHP tüzel kişiliği, 38. Olağan Kurultay'a ilişkin mutlak butlan davasında Yargıtay'a yaptığı temyiz başvurusunu geri çekti. Bölge adliye mahkemesine sunulan dilekçede, davacılar adına yapılan temyiz başvurusundan vazgeçildiği bildirildi. Böylece gözler, Özgür Özel adına yapılan bireysel temyiz başvurusuna çevrildi. Hatırlatalım, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi 21 Mayıs'ta, 2023 kasımında yapılan kurultaydaki seçimlerin ve alınan kararların mutlak butlanla sakat olduğuna hükmetmişti. Adli tatil nedeniyle dosyanın esaslı aşamasının eylülden sonraya kalması bekleniyor. Bu arada temmuz sonunda kurulan ve 91 milletvekiliyle Meclis'te ana muhalefet konumuna geçen Yeni Parti'nin örgütlenme takvimi de işliyor; parti sözcüsü Zeynel Emre'nin duyurduğu takvime göre bugüne kadar üye olanlar delege seçimlerinde oy kullanabilecek, ilçe kongreleri ise 12 Eylül'de başlayacak.
[SPIKER] Adliye gündeminde İstanbul Büyükşehir Belediyesi soruşturmasından doğan dava var. 53'ü tutuklu toplam 414 sanığın yargılandığı davanın 70. duruşması bugün başladı. İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesi'nin Marmara Kapalı Ceza İnfaz Kurumu karşısındaki salonda görülen oturumuna, görevinden uzaklaştırılan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu ile Beylikdüzü Belediye Başkanı Mehmet Murat Çalık'ın da aralarında bulunduğu tutuklu sanıklar katıldı. Duruşma, tutuksuz sanıklardan Turan Aydoğan'ın savunmasının alınmasıyla sürdü. Savunmaların ardından tahliye taleplerinin 3 Eylül'de gündeme gelmesi bekleniyor.
[SPIKER] Ankara'dan bir başka yargı haberi: Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü çıkar amaçlı suç örgütü soruşturmasında üçüncü dalga operasyon düzenlendi. 13 ve 22 Ağustos'taki operasyonların ardından yeni delillerin değerlendirilmesiyle bu kez 54 şüpheli hakkında gözaltı kararı verildi. Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekiplerinin eş zamanlı operasyonlarında 38 kişi yakalandı; 2 şüphelinin yurt dışında, 1 şüphelinin cezaevinde olduğu, 13 kişiyi yakalama çalışmalarının sürdüğü bildirildi. Soruşturma kapsamında 11 şirket ile 3 derneğe kayyum atanmasına da karar verildi.
[SPIKER] Emek gündeminde ise Ankara'daki maden işçileri eylemi var. Yıldızlar SSS Holding bünyesindeki madenlerde aylardır ödenmeyen ücret ve işçilik alacakları için başlatılan direniş 17. gününe girdi. Dün Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı önünde toplanan işçiler baretlerini yere vurarak taleplerini duyurdu; bakanlıkla bir görüşme de gerçekleşti. Bağımsız Maden-İş, holdingle akşam saat 19.00'da başlayıp gece 02.30'a kadar süren görüşmenin ardından çözüme yaklaşıldığını açıkladı. Bugün ise sendika genel başkanı Gökay Çayır ile Başaran Aksu'nun da aralarında bulunduğu bazı sendikacılar gözaltına alındı.
[SPIKER] Ekonomiye gelelim. Merkez Bankası, ağustos ayına ilişkin sektörel enflasyon beklentilerini yayımladı. Buna göre 12 ay sonrasına dair yıllık enflasyon beklentisi piyasa katılımcılarında %23,69, reel sektörde %32,80, hane halkında ise %45,58 oldu. Ağustos enflasyonu için medyan beklenti aylık %1,95 seviyesinde; 2026 sonu tüketici enflasyonu beklentisi ise %29,50 civarında şekilleniyor. Kur tarafında dolar bugün 48,11 lira, euro 56,16 lira bandında işlem gördü. Küresel piyasalarda jeopolitik risklerle üç ayın zirvesini gören altında gram fiyatı 7.181 lira, ons fiyatı 4.661 dolar seviyesindeydi. Akaryakıtta ise benzinin litre fiyatına 2 lira 74 kuruşluk zam dünden itibaren pompaya yansıdı. Ticaret Bakanlığı verilerine göre yılın ilk yedi ayında 54 ilin ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre arttı, 22 ilin ihracatı 1 milyar doları aştı.
[SPIKER] Barış, epey yüklü bir gün oldu; sen bu tablodan ne çıkarıyorsun?
[YORUMCU] Bugünün başlıklarına tek tek bakınca dağınık görünüyor ama aslında hepsini birbirine bağlayan ortak bir eksen var: takvim. Terörsüz Türkiye sürecinde yasa çıktı, kurul kuruldu, alt komisyonlar belirlendi; yani iş artık siyasi söylem aşamasından idari uygulama aşamasına geçmiş durumda ve bundan sonrası sahadaki pratiğe bakacak. Aynı şey muhalefet için de geçerli; mutlak butlan dosyasında temyizin geri çekilmesi, adli tatille birleşince belirsizliğin eylüle taşındığı anlamına geliyor ve bu süre, hem Yeni Parti'nin örgütlenme takvimi hem de CHP'nin kendi iç dengesi için sanılandan daha kritik. Ekonomi tarafında ise beklentilerdeki ayrışma dikkat çekici; piyasa katılımcılarıyla hane halkı arasında yaklaşık 22 puanlık bir fark var ve bu makas, mutfaktaki fiyatların istatistiklerden daha yavaş normalleştiğinin göstergesi. Madencilerin direnişi de tam burada duruyor zaten; makro veriler iyileşirken ödenmemiş ücret gibi çok somut bir sorunun 17 gün sürmesi, toparlanmanın her sektöre aynı hızda ulaşmadığını hatırlatıyor.
[SPIKER] Spor gündeminde bu akşam gözler yeniden Avrupa arenasında.
[SPIKER] Fenerbahçe, Şampiyonlar Ligi play-off turu rövanşında bu akşam saat 22.00'de Olympique Lyonnais, yani Lyon'a konuk oluyor. İstanbul'da oynanan ilk maç 1-1 berabere bitmişti, dolayısıyla iki takım da eşitliği bozacak sonucun peşinde. Fransa'daki bu karşılaşmayı kazanan taraf doğrudan lig aşamasına yükselecek, elenen ekip ise Avrupa Ligi'nde yoluna devam edecek.
[SPIKER] Voleybolda Filenin Sultanları bu akşam 19.00'da İstanbul Sinan Erdem Spor Salonu'nda Almanya ile karşı karşıya geliyor. A Milli Kadın Voleybol Takımı, Avrupa Şampiyonası A Grubu'ndaki ilk üç maçında Letonya, Slovenya ve Macaristan'ı geçerek 3'te 3 yaptı; Macaristan karşısında set vermeden, 3-0'lık skorla kazandı. Bu akşamki dördüncü maç TRT Spor ve TRT Spor Yıldız ekranlarından şifresiz yayımlanacak.
[SPIKER] Şampiyonlar Ligi play-off turunda dün gece üç takım daha lig aşamasına yükseldi. Avusturya ekibi LASK, ilk maçı 3-0 kaybetmesine rağmen rövanşta uzatmalara giden mücadelede rakibini 5-1 yendi ve iki maçın toplamında 5-4'lük üstünlükle turladı. Azerbaycan temsilcisi Sabah da sahasında 5-2'lik galibiyetle toplamda 6-4 öne geçti; her iki kulüp de tarihlerinde ilk kez bu aşamaya ulaştı.
[SPIKER] Transfer cephesinde ise trafik hızlanmış durumda. Beşiktaş, kanat oyuncusu Ernest Poku ile prensip anlaşmasına vardı; orta saha Fabio Miretti için de satın alma opsiyonlu kiralık formülünde mutabakat sağlandığı bildirildi. Galatasaray'ın, İsmaila Sarr için İngiliz kulübü Crystal Palace'a bonuslarla birlikte 50 milyon euroyu bulan yeni bir teklif hazırladığı öne sürülüyor. Trabzonspor da forvet hattı için genç isimleri gündemine aldı. Türkiye'de yaz transfer dönemi 4 Eylül'de kapanacak; kulüplerin kadro planlamasını tamamlaması için sınırlı süre kaldı. Beşiktaş ve Trabzonspor, Avrupa Ligi play-off rövanşlarında yarın sahaya çıkacak.
[SPIKER] Şimdi kültür ve sanat gündemine geçiyoruz; bugün hem dünya müziğinden gelen bir veda haberi var, hem de Anadolu topraklarından çıkan çarpıcı bir keşif.
[SPIKER] Country müziğinin en tanınan ismi Dolly Parton, dün 80 yaşında hayatını kaybetti. Ailesinin açıklamasına göre sanatçı, kısa süren bir kanser tedavisinin ardından sevdiklerinin yanında yaşamını yitirdi. Kariyeri boyunca 11 Grammy ödülü kazanan ve 100 milyonun üzerinde albüm satışına ulaşan Parton, şarkı yazarlığının yanı sıra çocukları okumaya yönlendiren eğitim projeleriyle de anılıyor.
[SPIKER] Yurt içinde ise arkeoloji cephesinde dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Şanlıurfa'daki Karahantepe kazılarında, yaklaşık 11 bin yıl öncesine tarihlenen kompozit bir heykel gün yüzüne çıkarıldı. 70 santimetre yüksekliğindeki eser, bir leoparın sırtında oturan insan figürünü betimliyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı, benzeri daha önce görülmemiş bu üslubun, tarihöncesi dönemde insan ile hayvan arasındaki simgesel ilişkiye dair yeni sorular açacağını bildirdi.
[SPIKER] Aynı kazı programı kapsamında Burdur'daki Kibyra Antik Kenti'nden de bir haber geldi. Roma İmparatoru Hadrianus ve eşi İmparatoriçe Sabina'ya ait olduğu belirlenen anıtsal mermer heykellerin parçaları birleştirildi. Miladi 417 yılındaki büyük depremde parçalanan eserlerden Hadrianus heykeli, 2,14 metrelik boyuyla yaklaşık 1600 yıl sonra yeniden ayağa kaldırıldı; restorasyon tamamlandığında eserlerin Burdur Müzesi'nde sergilenmesi planlanıyor.
[SPIKER] Etkinlik takviminde ise Çanakkale öne çıkıyor. Türkiye Kültür Yolu Festivali'nin 16'ncı durağı olan kentte program 29 Ağustos'ta başlıyor ve 6 Eylül'e kadar 9 gün sürüyor. Konserler Anadolu Hamidiye Tabyası'nda gerçekleşecek; sergiler, tiyatro gösterileri, çocuk atölyeleri ve arkeoloji gezilerinin yanı sıra 52 lezzet noktasıyla kentin mutfak kültürü de ziyaretçilere tanıtılacak.
[SPIKER] Sinema tarafında gözler İtalya'ya çevrildi. 2 Eylül'de başlayacak 83. Venedik Film Festivali'nin ana yarışmasında 20 film boy gösterecek; Altın Aslan'ın sahibini belirleyecek jürinin başkanlığını Maggie Gyllenhaal üstlenecek. Festival 12 Eylül'deki ödül töreniyle sona erecek, bu yıl ana yarışma seçkisinde Türkiye'den bir yapım yer almıyor.
[SPIKER] Gelelim bundan sonra takip edeceğimiz başlıklara; hem bu akşam, hem de önümüzdeki bir hafta boyunca gündemin ne tarafında duracağımızı sıralayalım.
[SPIKER] Siyasette ilk sırada CHP'nin kongre süreci var. Dün Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'ne verilen dilekçeyle mutlak butlan davasındaki bir temyiz başvurusu geri çekildi. Kararın kesinleşmesi için Yargıtay'da bekleyen diğer başvuruların akıbeti izlenecek; bu dosya önümüzdeki günlerde partinin kurultay takvimini doğrudan belirleyecek.
[SPIKER] Dış politikada gözler Şam'da. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye-Suriye Genel Ticaret Heyeti toplantısına katılıyor ve 63. Uluslararası Şam Ticaret Fuarı'nda Türkiye salonunun açılışını yapıyor. Aynı hatta İsrail'in Suriye'deki hava sahasına yönelik hamleleri ve Ankara'nın bu konudaki açıklamaları da yakından takip edilecek başlıklar arasında.
[SPIKER] Uluslararası tarafta Hürmüz Boğazı var. Washington'ın İran petrolüne dönük yeni yaptırım paketi ile Tahran'ın boğazdan geçen gemilere yönelik uyarıları karşı karşıya geldi. Petrol fiyatları ve deniz taşımacılığı sigorta primleri, bu haftanın en hassas göstergeleri olacak. Gazze'de ise ateşkesin ikinci aşamasına ilişkin müzakereler ve insani yardım girişlerinin seyri gündemde kalmayı sürdürüyor.
[SPIKER] Ekonomide takvim yoğun. Dolar bugün 48,11 lira, euro 56,16 lira bandında seyretti; gram altın 7 bin 161 lira civarında işlem gördü, ons tarafında 4 bin 626 dolar seviyeleri konuşuldu. Borsa İstanbul'da 14.500 puanın üzerindeki tutunma çabası izlenecek. Bu hafta TÜİK'ten gelecek ekonomik güven ve dış ticaret verileri öne çıkıyor. Ağustos'ta Para Politikası Kurulu toplantısı olmadığı için piyasalar uzun bir bekleme dönemine girmiş durumda; politika faizinin %37'de tutulduğu Temmuz kararının ardından takvimdeki ilk kritik randevu 10 Eylül'deki faiz kararı. Ondan önce, ayın ilk günlerinde açıklanacak enflasyon verisi bu kararın yönünü belirleyecek.
[SPIKER] Sporda bu akşam saat 22.00'de Fransa'da kritik bir maç var. Fenerbahçe, UEFA Şampiyonlar Ligi play-off rövanşında Olympique Lyonnais, yani Lyon'a konuk oluyor. İstanbul'daki ilk maç 1-1 bitmişti, dolayısıyla sarı lacivertlilere tek farklı bir galibiyet bile yetiyor. Groupama Stadium, yani Groupama Stadı'ndaki karşılaşmayı İtalyan hakem Maurizio Mariani yönetecek.
[SPIKER] Kura heyecanı ise hemen ardından geliyor. Yarın saat 19.00'da Monako'da Şampiyonlar Ligi lig aşaması kurası çekilecek; 36 takımın sekizer rakibi belirlenecek. Cuma günü de aynı şehirde Avrupa Ligi kurası var. Türk takımlarının Avrupa takvimi bu iki çekilişle netleşecek.
[SPIKER] Ve haftanın en önemli başlığı: 30 Ağustos Pazar günü Zafer Bayramı'nın 104. yıl dönümünü kutlayacağız. Anıtkabir'deki tören, resmi kabul ve yurt genelindeki kutlama programları pazar gününün ana gündemi olacak.
[SPIKER] Günün geri kalanına ve yarına bakalım; hava durumunda tablo büyük ölçüde sakin, ama hafta sonuna doğru dikkat çeken bir değişim var.
[SPIKER] Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün verilerine göre ülke genelinde sıcaklıklar mevsim normallerinin üzerinde seyretmeyi sürdürüyor; yağış beklentisi bugün için ağırlıklı olarak Doğu Anadolu'nun kuzey ve doğu kesimleri, Doğu Karadeniz'in iç bölümleri ve Doğu Akdeniz'in Toros kesimleriyle sınırlı.
[SPIKER] İstanbul'da bugün az ve parçalı bulutlu, yağışsız bir hava var; en yüksek sıcaklık 30 derece dolayında, yarın da benzer şekilde parçalı bulutlu ve 30 derece bekleniyor.
[SPIKER] Ankara bugün parçalı bulutlu, en yüksek 32 derece; yarın da tablo değişmiyor, yine parçalı bulutlu ve 32 derece, gece en düşük 19 derece.
[SPIKER] İzmir'de bugün güneşli bir gün yaşandı, en yüksek 35 derece; yarın parçalı bulutlu ve termometrelerin 36 dereceye kadar çıkması öngörülüyor, yani Ege'de sıcaklık bir tık daha artıyor.
[SPIKER] Asıl değişim cuma gününden itibaren: kuzeyli serin hava dalgasıyla birlikte Marmara'da sıcaklıkların hızla gerilemesi, gök gürültülü sağanak ve saatte 40 ila 60 kilometre hızında kuvvetli poyraz bekleniyor. Denize açılacaklar ve seyahat planı yapanlar için hafta sonuna kadar takip edilmesi gereken bir uyarı.
[SPIKER] Akşam bültenimizin sonuna geldik. Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, hoşça kalın.