2026-08-27 · 37 dk
Nepal-Tibet sınırında buzul kopmasının tetiklediği ani sel felaketinde can kaybı 359'a yükseldi, 500'den fazla yabancı kayıp; Katar Başbakanı arabuluculuk için Tahran'a giderken ABD İran'a yeni yaptırımlar açıkladı. Meta, gençlerde bağımlılık davasında 17,1 milyar dolarlık tarihi uzlaşmaya vardı; Nvidia 96,2 milyar dolarlık rekor çeyrek geliri açıkladı ve Hugging Face'i satın alıyor. Yurt içinde SDG kendini feshetti, dolar 48,12 lira ile tarihi zirvesini yeniledi, Fenerbahçe 18 yıl sonra Şampiyonlar Ligi'ne yükseldi.
[SPIKER] İyi akşamlar. Nöron Haber akşam bülteninde bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledik ve değerlendirdik. Bugün yirmi yedi Ağustos iki bin yirmi altı, Perşembe. Ben Pınar.
[YORUMCU] Ben Barış. Bu akşam dünyadan ekonomiye, teknolojiden Türkiye gündemine günün öne çıkan başlıklarını birlikte ele alıp değerlendireceğiz. Pınar, söz sende.
[SPIKER] Dünya ve ABD gündemiyle devam ediyoruz; bugün masamızda hem büyük bir doğa felaketi hem de diplomasi cephesinde hareketli saatler var.
[SPIKER] Gündemin ilk sırasında Nepal ile Çin'in Tibet bölgesi arasındaki sınır hattını vuran ani sel felaketi yer alıyor. Bugüne kadar en az 359 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi, kayıp sayısının 1000'e yaklaştığı belirtiliyor ve yetkililer bilançonun daha da ağırlaşmasından endişe ediyor. United States Geological Survey, yani ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu, felaketin tetikleyicisinin bir buzul kütlesinin kopması ve ardından gelen heyelan olduğunu açıkladı; kopan buz ve kaya yığını vadideki nehri kısa sürede tıkamış, bazı noktalarda su seviyesi yarım saat içinde metrelerce yükselmiş.
[SPIKER] Bölgenin hac yolları ve trekking rotalarıyla ünlü olması, felaketin uluslararası boyutunu da büyütüyor. Nepal Tourism Board, yani Nepal Turizm Kurulu'nun verilerine göre kayıplar arasında 32 ülkeden 500'den fazla yabancı bulunuyor; bunların 65'i ABD vatandaşı, 127'si ise Nepalli yerel seyahatçi. Çin resmi kaynakları, heyelanların yeni bir göl oluşturduğunu ve önümüzdeki 3 gün beklenen yağışların istikrarsız toprak setleri nedeniyle ikinci bir sel dalgası riski yarattığını duyurdu; Hindistan'ın sınır eyaletlerinde de alarm seviyesi yükseltildi.
[SPIKER] Orta Doğu'da ise diplomasi trafiği hızlandı. Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani, arabuluculuk çabalarını yeniden başlatmak için bugün Tahran'a gitti. Katar Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, görüşmelerin ana başlıklarının Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer serbestisi ve 28 Şubat öncesindeki duruma dönüş olduğunu, ayrıca gerilimi düşürecek ve diyalog zeminini hazırlayacak adımların ele alınacağını belirtti. Doha'nın taraflar arasında geçmişte de kanal görevi gördüğünü, haziran ayındaki ateşkesin sağlanmasında doğrudan rol oynadığını hatırlatalım.
[SPIKER] Bu ziyaret, Washington ile Tahran arasındaki karşılıklı sert açıklamaların ardından geldi. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran'la ekonomik bağlarını kesmeyen ülkelere yeni yaptırımlar uygulanabileceğini söylemiş, hafta sonuna doğru bir finans kuruluşunu hedef alan kapsamlı bir yaptırım paketinin açıklanacağının sinyalini vermişti. Hazine, İran'a yönelik yeni kısıtlamalar kapsamında 60 kadar kurum ve kuruluşu listeye ekledi. Haziranda sağlanan ateşkesin temmuzda çökmesinin ardından çatışmalar büyük ölçüde durmuş durumda, ancak diplomatik bir çıkış henüz görünmüyor.
[SPIKER] Rusya ve Ukrayna cephesinde de yeni bir hareketlilik var. Rusya, Kiev'e füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenlemeye devam ederken, Ukrayna tarafının insansız hava aracı saldırısı sonrası Rusya'nın 4. büyük rafinerisi NORSİ'de üretim durduruldu. Avrupa cephesinde ise donmuş Rus varlıkları tartışması yeniden alevlendi: İspanya, Polonya, Hollanda ve İsveç dışişleri bakanları, Avrupa Birliği dış politika yüksek temsilcisi Kaja Kallas'a ortak bir mektup göndererek, askıya alınmış Rus merkez bankası rezervlerinin Ukrayna'nın finansmanında kullanılmasına ilişkin durmuş planın yeniden masaya yatırılmasını istedi. Hatırlatalım, ağustos başında bu rezervlerden elde edilen yaklaşık 1,4 milyar euroluk faiz geliri Kiev'e aktarılmıştı; toplam dondurulmuş tutar 210 milyar euro civarında.
[SPIKER] ABD'de ise teknoloji dünyasını sarsan bir uzlaşma var. Meta, Instagram ve Facebook'un gençleri bağımlı hale getirecek şekilde tasarlandığı iddiasıyla eyalet başsavcılarının açtığı davada, yaklaşık 17,1 milyar dolarlık, bazı koşullarda 18 milyar dolara kadar çıkabilecek bir anlaşmaya vardı. Ödemenin 10 yıla yayılacağı, eyaletlerin yaklaşık 12,2 milyar doları koşulsuz alacağı, kalan 5 milyar doların ise Snap, TikTok ve YouTube'un benzer sınırlamaları benimsemesine bağlı olduğu belirtildi. Anlaşma kapsamında 18 yaş altı kullanıcılar için iki uygulama toplamında günde 2 saatlik varsayılan süre sınırı, gece yarısı ile sabah 6 arasında karartma, okul günlerinde sabah 8 ile öğleden sonra 3 arasında bildirim susturması geliyor; ayrıca 15 dakikada bir kullanım uyarısı, algoritmasız akış seçeneği ve beğeni sayılarının varsayılan olarak gizlenmesi de paketin parçası.
[SPIKER] Washington'da güvenlik ve hukuk başlıkları da yoğun. ABD Adalet Bakanlığı, federal kurumları ve hastaneleri hedef alan siber saldırılardan devlet destekli bir hacker grubunu sorumlu tuttuğunu açıkladı; Dışişleri Bakanlığı ise üç oluşumu ulusötesi terör örgütü listesine ekledi. Öte yandan askeri mahkeme hakimi, 11 Eylül saldırılarına ilişkin komplo suçlamasıyla yargılanan 4 sanık için geçici duruşma tarihini 5 Haziran 2028 olarak belirledi; davanın yıllardır süren usul tartışmaları nedeniyle bu takvimin yeniden değişme ihtimali de masada.
[SPIKER] Sağlık başlığında ise karışık bir tablo var. World Health Organization, yani Dünya Sağlık Örgütü, Uganda'daki Ebola salgınının sona erdiğini duyurdu; ancak Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde bulaşın devam ettiğini, buna karşılık yayılma hızının yavaşladığını bildirdi. Örgüt, temaslı takibinin ve aşılama çalışmalarının bölgede sürdüğünü, sınır ötesi hareketliliğin risk oluşturmaya devam ettiğini vurguladı.
[SPIKER] Barış, bugün masada birbirinden çok farklı görünen ama aslında ortak bir noktada buluşan başlıklar var; sen ne dersin?
[YORUMCU] Ortak nokta şu bence Pınar: hepsi de erken uyarının ve kurumsal hazırlığın maliyetiyle ilgili. Nepal'deki felakette buzul kaynaklı taşkınlar yıllardır bilim insanlarının işaret ettiği bir risk; sorun tehlikeyi bilmemek değil, dar vadilerde yaşayan ve seyahat eden insanlara zamanında haber ulaştıracak sistemin kurulmamış olması. Aynı mantık İran dosyasında da geçerli: Katar'ın devreye girmesi krizin kendiliğinden yumuşamasından değil, tarafların doğrudan konuşamadığı bir noktada üçüncü bir adresin gerekli hale gelmesinden kaynaklanıyor, dolayısıyla bu ziyareti bir çözüm değil, bir tampon olarak okumak daha doğru. Avrupa'daki donmuş varlık tartışması da benzer şekilde teknik bir maliye meselesi gibi görünse de aslında Ukrayna'ya desteğin ne kadar süreyle finanse edilebileceğine dair siyasi bir sınav ve dört ülkenin mektubu, bu sınavın artık ertelenemediğini gösteriyor. Meta anlaşmasına gelince, buradaki asıl haber rakam değil; 18 yaş altı için varsayılan sınırların ürün tasarımına yazılması, dijital düzenlemede ceza kesmekten davranış tasarımına geçişin işareti ve diğer platformların bunu izleyip izlemeyeceği önümüzdeki dönemin ana başlığı olacak.
[SPIKER] Teknoloji ve yapay zeka tarafında bugün gündem hayli hareketliydi, başlıklara geçiyorum. Çip devi Nvidia, dün akşam açıkladığı çeyrek bilançosunda 96,2 milyar dolarlık rekor gelir bildirdi; bu rakam geçen yılın aynı dönemine göre iki katından fazlasına denk geliyor. Hisse başına kâr 2,22 dolar oldu, beklenti 2,09 dolardı. Şirket içinde bulunduğumuz çeyrek için 108 milyar dolarlık gelir öngörüsü paylaştı, bilanço sonrası hisseler açılış öncesi işlemlerde yüzde 8 civarında yükseldi.
[SPIKER] Aynı şirketten bugün ikinci bir başlık daha geldi. Amerikan teknoloji yayını The Information'ın haberine göre Nvidia, açık kaynaklı yapay zeka modellerinin paylaşıldığı platform Hugging Face'i 12,9 milyar dolara satın almak için anlaşmaya vardı. Yıllık geliri 150 milyon dolar civarında olan bir platforma ödenen bu bedel, şirketin donanımın yanı sıra yazılım ve model ekosisteminde de ağırlığını artırma isteği olarak yorumlanıyor.
[SPIKER] Donanım cephesinde bir başka gelişme dün yaşandı. OpenAI, Jalapeño adını verdiği ilk özel çıkarım çipinin, kendi testlerinde watt başına üretilen iş bakımından Nvidia'nın Blackwell sistemlerini geride bıraktığını duyurdu. Şirket 1,5 ila 1,9 kat daha yüksek verim ve belirgin biçimde düşük gecikme süresi bildiriyor. Öte yandan çipin yalnızca çıkarım tarafında çalıştığı, model eğitiminde kullanılmadığı ve ciddi hacimli üretimin 2027'yi bulacağı da not düşülüyor.
[SPIKER] Sosyal medya tarafında dün tarihi bir uzlaşma açıklandı. Meta, Facebook ve Instagram'ın gençlerde bağımlılık yaratacak biçimde tasarlandığı iddiasıyla açılan davalarda 47 eyalet ve bazı bölgelerle anlaştı; 10 yıla yayılmış biçimde 17,1 milyar dolara kadar ödeme yapmayı kabul etti. Anlaşma kapsamında gençlerin hesapları varsayılan olarak gizli olacak, yaş doğrulama yöntemleri güçlendirilecek ve gece yarısı ile sabah 6 arasında erişim kısıtlanacak.
[SPIKER] Güvenlik tarafında da dikkat çeken bir rapor var. Siber güvenlik şirketi Kaspersky'nin bugün paylaşılan üç aylık değerlendirmesine göre yapay zeka ve büyük dil modeli servislerinde tespit edilen güvenlik açığı sayısı yılın ikinci çeyreğinde 935'e ulaştı; bu, bir önceki çeyreğe göre 10 katlık bir artış demek. Kritik seviyedeki açıklar 119'a çıkarken, yılın ilk dört ayında 33 bin 300'ün üzerinde saldırı girişimi kaydedildi. Raporda en yaygın sorunlar zayıf erişim kontrolleri, hatalı kimlik doğrulama ve enjeksiyon açıkları olarak sıralanıyor.
[SPIKER] Türkiye'de ise geçenlerde Resmî Gazete'de yayımlanan Yapay Zeka Eylem Planı'nın kurumsal ayağı netleşiyor. Plan kapsamında Cumhurbaşkanı başkanlığında çalışacak bir Ulusal Yapay Zeka Kurulu kurulacak; kurul yıllık uygulama planlarını onaylayacak, yatırımların yönünü belirleyecek ve kurumlar arası yetki sorunlarını çözecek. Eylemlerin takibi için ayrıca bir Program Ofisi oluşturulacak. Planın hedefleri arasında 10 milyar dolarlık yatırım, 1 gigavatlık veri merkezi kapasitesi ve 5 milyon vatandaşa yapay zeka okuryazarlığı eğitimi bulunuyor.
[SPIKER] Bir günde çip, dava, rapor ve düzenleme; hepsi üst üste geldi. Sen bu tablonun neresinden başlarsın?
[YORUMCU] Ben en çok aynı gün gelen iki Nvidia başlığının birbirini tamamlamasına takıldım; rekor bir bilanço açıklarken açık kaynak model platformunu da satın almak, rekabetin artık sadece çipte değil, geliştiricinin hangi ekosistemde çalıştığında yaşandığını gösteriyor. OpenAI'ın kendi çipini duyurması tam da bu tabloya oturuyor, çünkü büyük modelleri işleten şirketler tedarikçiye bağımlılığı azaltmak istiyor; yine de bunun sahaya inmesinin zaman alacağını akılda tutmak gerek. Meta'nın uzlaşması ise bu sektörün faturasının yalnızca donanımla ölçülmediğini hatırlatıyor, ürün tasarımına dair sorumluluk artık doğrudan mahkeme masasında konuşuluyor. Kaspersky'nin rakamları da aynı hikâyenin gölgede kalan kısmı; hız arttıkça açık da artıyor, üstelik kritik seviyedekiler artıyor. Türkiye'nin kurul ve program ofisi hamlesi tam bu noktada anlam kazanıyor, çünkü asıl mesele yatırımın büyüklüğü kadar bu hızı yönetecek kurumsal kasların vaktinde oluşup oluşmadığı.
[SPIKER] Ekonomi ve piyasalar tarafında bugün hareketli bir gün yaşandı; hem Borsa İstanbul'da hem de yurt dışında takip edilmesi gereken çok başlık vardı.
[SPIKER] Borsa İstanbul güne alıcılı başladı. BIST 100 endeksi, açılışta 35,56 puanlık artışla 14.646,48 puana çıktı ve gün boyu bu seviyenin çevresinde bir seyir izledi. Endeks bir önceki günü de yüzde 0,95 yükselişle 14.610,92 puandan tamamlamıştı; bankacılık endeksindeki yüzde 1,99'luk primin bu yükselişte belirleyici olduğu görüldü. Analistler teknik olarak 14.700 ve 14.800 puanı direnç, 14.500 ve 14.400 puanı destek bölgesi olarak işaret ediyor. Endeksin mayıs ayında gördüğü 15.204,92 puanlık zirvenin yaklaşık yüzde 4 altında olduğunu da hatırlatalım.
[SPIKER] Döviz cephesinde tablo daha farklı. Serbest piyasada dolar 48,12 lira, euro 56,14 lira, sterlin ise 65,53 lira seviyesinden işlem gördü. Dolar kuru gün içinde 48,14'e kadar çıkarak yeni zirvesini test etti; ancak yükselişin hızı sınırlı kaldı, günlük değişim binde 2 düzeyinde gerçekleşti. Buna karşılık Türkiye'nin risk primi göstergesi olan CDS'in 6,5 ayın en düşük seviyesine gerilemiş olması, dış tarafta olumlu ayrışan bir başlık olarak öne çıkıyor.
[SPIKER] Altında yükseliş sürüyor. Gram altının satış fiyatı 7.161,95 liraya, ons altın ise 4.627 dolar seviyesine çıktı. Çeyrek altın 11.680 lira, tam altın 46.458,70 liradan alıcı buldu. Buradaki asıl itici güç, Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası'na dair beklentilerin değişmesi. Zayıf gelen istihdam verileri ve sınırlı seyreden tüketici enflasyonu sonrasında eylül ayında faizin sabit tutulma ihtimali yüzde 70'e yükseldi; bu da faiz getirisi olmayan altını destekleyen bir tablo yarattı.
[SPIKER] Küresel piyasalarda günün konusu ise Amerikalı çip üreticisi Nvidia'nın bilançosuydu. Şirketin mali ikinci çeyrek geliri, bir önceki yılın aynı dönemine göre iki kattan fazla artarak 96,2 milyar dolara ulaştı ve 91,9 milyar dolarlık beklentiyi aştı. Hisse başına düzeltilmiş kâr 2,22 dolar olarak açıklandı, veri merkezi gelirleri ise yüzde 117 arttı. Nvidia yönetiminin 2028 mali yılı için yaklaşık yüzde 70 gelir büyümesi öngörmesi, yapay zekâ yatırımlarının hız kesmeyeceği yönündeki beklentiyi güçlendirdi. Bilanço sonrası şirketin hisseleri kapanış sonrası işlemlerde yüzde 5'in üzerinde değer kazandı, ABD vadeli işlemleri de yükselişle tepki verdi.
[SPIKER] Yurt içinde veri gündemi de yoğundu. Türkiye İstatistik Kurumu, 2025 yılına ilişkin yıllık sanayi ve hizmet istatistiklerini paylaştı; Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ise haftalık bankacılık sektörü verilerini açıkladı. Dün açıklanan tüketici güven endeksi ise temmuzdaki 89,8 seviyesinden yüzde 1 artışla 90,8'e çıkarak Mayıs 2023'ten bu yana en yüksek değerine ulaştı. Gelecek 12 aylık dönemde hanenin maddi durum beklentisi 91,4'ten 93,1'e yükseldi. Buna karşılık hizmet, perakende ticaret ve inşaat sektörlerinin güven endekslerinin tamamı bir önceki aya göre geriledi; hizmet sektörü 111,9'a, perakende ticaret 110,1'e indi.
[SPIKER] Barış, bu tabloya bir de senin gözünden bakalım; bugünün resminde seni en çok ne düşündürdü?
[YORUMCU] Beni en çok düşündüren şey, tüketici ile şirket tarafının aynı yöne bakmaması Pınar. Tüketici güveni üç yılın zirvesine çıkarken hizmet, perakende ve inşaatta güvenin gerilemesi, hanelerin kendi bütçelerine dair beklentisinin iyileştiğini ama işletmelerin talep tarafında hâlâ temkinli davrandığını gösteriyor; bu ikisi arasındaki makas kapanmadan güçlü bir iç talep hikâyesi kurmak zor. Borsa tarafında yükselişin bankacılık endeksi üzerinden gelmesi de tesadüf değil; piyasa, faiz indirim döngüsünün eylülde tekrar masaya geleceğini fiyatlıyor ve bu beklenti tuttuğu sürece endeksin mayıs zirvesine yönelmesi mümkün. Altındaki hareket ise doğrudan Türkiye'yle ilgili değil, ABD Merkez Bankası beklentilerinin ürünü; ons yükselirken kurdaki artışın da eklenmesi gram altını iki yönlü besliyor, dolayısıyla buradaki kazancı tek başına bir güvenli liman göstergesi gibi okumamak lazım. Nvidia bilançosunun ise bizim açımızdan asıl anlamı, küresel risk iştahını canlı tutması; gelişmekte olan ülkelere yönelen sermaye akımı sürerse CDS'teki iyileşmeyle birlikte bu, Türkiye varlıkları için destekleyici bir zemin oluşturur.
[SPIKER] Yurt içinde gün oldukça hareketli geçti, başlıklara sırayla bakalım. Gündemin en üst sırasında Suriye kaynaklı ama doğrudan Türkiye'yi ilgilendiren bir gelişme var. Suriye Demokratik Güçleri, yani kamuoyunda kısaca SDG olarak bilinen yapı, Şam'da yaptığı açıklamayla bağımsız bir askerî güç olarak kendisini feshettiğini duyurdu. Ankara'dan ilk yanıt Millî Savunma Bakanlığı'ndan geldi; bakanlık gelişmeyi memnuniyetle karşıladığını, mevcut askerî iş birliği anlaşmaları çerçevesinde Suriye'ye desteğin süreceğini bildirdi. AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik ise kararı önemli bir eşiğin aşılması olarak niteledi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da dün Malazgirt'te düzenlenen 955. yıl anma programında bölgeye ilişkin konuştu ve Türkiye'nin tarihe yön verdiğini söyledi. Hatırlatalım, Terörsüz Türkiye başlığı altında yürütülen sürecin yasal ayağı olan Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun, 10 Ağustos'ta Genel Kurul'da 468 kabul, 88 ret ve 6 çekimser oyla kabul edilmişti.
İkinci başlık iç siyasetten. İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu bugün Ankara'da genel merkezde basın toplantısı düzenledi. Dervişoğlu, Terörsüz Türkiye sürecine ilişkin değerlendirmesinde sürecin silah bırakma ve örgütün kendini feshetmesi hedefinden uzaklaştığı görüşünü savundu, kendi konumundaki siyasi aktörlerden bazı bilgilerin paylaşılmadığını öne sürdü. SDG'nin Suriye ordusuna entegrasyonu meselesine de değinen Dervişoğlu, çiftçilerin sorunları ve bölgesel gelişmeler başlıklarında da iktidara yönelik eleştirilerini yineledi.
Ana muhalefetteki tabloya geliyoruz. CHP'nin 4-5 Kasım 2023 tarihli 38. Olağan Kurultayı hakkında Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi'nin 21 Mayıs'ta verdiği mutlak butlan kararına ilişkin dosya, temyiz incelemesi için Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nde. Dosya adlî tatil nedeniyle henüz gündeme alınmadı; 31 Ağustos'ta sona erecek adlî tatilin ardından kararın onanıp onanmayacağı netlik kazanacak. Bu arada Meclis'teki dengeler de değişmiş durumda. Özgür Özel ve 91 milletvekilinin CHP'den istifasıyla 24 Temmuz'da kurulan Yeni Parti ana muhalefet konumuna yerleşti, CHP ise Genel Kurul'daki sıralamada beşinci sıraya geriledi ve TBMM Başkanvekilliği koltuğunu kaybetti. Yeni Parti'nin il örgütlenmesi ve toplu katılım programları da sürüyor.
Yerel yönetimlerde de bir yargı kararı var. İstanbul 2. İdare Mahkemesi, tutuklanan ve İçişleri Bakanlığı tarafından görevden uzaklaştırılan Üsküdar Belediye Başkanı Sinem Dedetaş'ın yerine yapılan başkanvekilliği seçiminin yürütmesini durdurdu. Seçimi CHP'li Sibel Tan Çetinkaya kazanmıştı. Mahkeme, üçüncü turda hangi adayın tercih edildiği anlaşıldığı hâlde geçersiz sayılan 5 oya dikkat çekerek seçimin objektif, tarafsız ve şeffaf biçimde yapılmadığı değerlendirmesinde bulundu. İstanbul Valiliği ise yeni bir başkanvekili seçilinceye kadar belediye meclisinin birinci başkan vekilinin görevi vekâleten yürüteceğini açıkladı.
Ekonomiye geçelim. Türkiye İstatistik Kurumu bugün 2025 yılına ilişkin yıllık sanayi ve hizmet istatistiklerini yayımladı. Verilere göre ülkede aktif girişim sayısı 4 milyon 16 bine, bu girişimlerin toplam cirosu ise 124,8 trilyon liraya ulaştı. Girişimlerin %48,4'ü hizmet sektöründe faaliyet gösterirken ticaret %31,6, sanayi %12,4 pay aldı. İstihdamda hizmetin payı %41,2, sanayinin payı %26,1 olarak hesaplandı ve toplam istihdam 20,1 milyon kişiye çıktı. Ciroda tablo farklı; en büyük dilim %46,8 ile ticaretin, ardından %28,5 ile sanayi, %17,8 ile hizmet geliyor.
Piyasalarda ise gözler kur ve altında. Dolar bugün tarihî zirvesini yeniledi; serbest piyasada 48,12 lira seviyesinde işlem gördü, gün içinde 48,14 lirayı test etti. Euro 56,21 lira, sterlin 65,60 lira bandında seyretti. Altın tarafında ons 4.600 doların üzerinde tutunurken gram altın 7 bin 129 lira ile 7 bin 165 lira aralığında hareket etti. Para politikası cephesinde Merkez Bankası politika faizini %37 düzeyinde tutuyor; gecelik borç verme faizi %40, borçlanma faizi %35,5 seviyesinde. Ağustos ayı Piyasa Katılımcıları Anketi'nde yıl sonu enflasyon beklentisi %29,43 olarak ölçüldü, kurulun bir sonraki toplantısı ise 10 Eylül'de yapılacak. Barış, bugün masada hukuk da var ekonomi de var; sen bu tabloyu nasıl okuyorsun?
[YORUMCU] Bugünün tablosunda iki ayrı saat işliyor Pınar, biri güvenlik ve dış politika saati, diğeri iç hukuk ve ekonomi saati. Sınırın güneyinde SDG'nin kendini feshettiğini açıklaması, Ankara'nın yıllardır dile getirdiği silahsızlanma talebinin kâğıt üzerinde karşılık bulması anlamına geliyor; ancak açıklamanın sahada nasıl uygulanacağı, entegrasyonun takvimi ve denetim mekanizması netleşmeden sonucu ilan etmek erken olur, nitekim muhalefetten gelen soruların ekseni de tam olarak bu uygulama boşluğu. İç siyasette ise 31 Ağustos'ta biten adlî tatil bir tür düğme; Yargıtay'ın mutlak butlan dosyasında vereceği karar sadece bir partinin iç işleyişini değil, Meclis'teki sıralamayı, grup haklarını ve muhalefetin önümüzdeki dönemdeki adres tabelasını da belirleyecek, o yüzden eylül ayı siyaseten yoğun geçecek. Üsküdar'daki yürütmeyi durdurma kararı da aynı çerçevenin yerel ölçekteki yansıması; belediye yönetimlerinin yargı kararlarıyla şekillendiği bir dönemde, hizmetin kesintisiz sürmesi kadar sürecin şeffaflığı da kamuoyunun test ettiği bir başlık hâline geldi. Ekonomide ise TÜİK verisi yapısal bir gerçeği bir kez daha görünür kılıyor: girişim ve istihdam hizmete kayarken ciro hâlâ ticarette yoğunlaşıyor, yani katma değeri yüksek üretim tarafı büyümenin gerisinde kalıyor. Kurun rekor tazelediği, altının ons bazında dört bin altı yüz doların üzerinde kaldığı bir konjonktürde Merkez Bankası'nın 10 Eylül'deki kararı, enflasyon beklentisinin hâlâ %29 bandında olduğu düşünülürse, hem piyasalar hem hane halkı için yılın geri kalanını belirleyen eşiklerden biri olacak.
[SPIKER] Sporda günün başlıkları Avrupa kupalarından geliyor; sıralı ve net bir şekilde aktarayım.
[SPIKER] Fenerbahçe, dün akşam Fransa deplasmanında Olympique Lyonnais, yani kısaca Lyon karşısında 2-1 kazandı ve Şampiyonlar Ligi lig aşamasına yükseldi. Sarı lacivertlilerin gollerini 24. dakikada Vedat Muriqi, 28. dakikada Archie Brown kaydetti; Lyon'un cevabı 61. dakikada Malick Fofana'dan geldi. İlk maç 1-1 bittiği için eşleşme 3-2'lik toplam skorla tamamlandı ve Fenerbahçe 18 yıl sonra Devler Ligi'ne döndü.
[SPIKER] Bu sonuçla birlikte Türkiye, 2007-2008 sezonundan bu yana ilk kez Şampiyonlar Ligi lig aşamasında iki takımla temsil ediliyor. Süper Lig şampiyonu Galatasaray ile Fenerbahçe, akşam saat 19.00'da Monako'da yapılan kura çekiminde 3. torbada yer aldı. Yeni formatta 36 takımın mücadele ettiği lig aşamasında her iki ekip de dört torbadan ikişer rakiple, biri iç sahada biri deplasmanda olmak üzere toplam 8 maç oynayacak.
[SPIKER] Akşamın iki kritik randevusu ise Beşiktaş ve Trabzonspor'u ilgilendiriyor. Beşiktaş, UEFA Avrupa Ligi play-off turu rövanşında saat 20.00'de Litvanya deplasmanında Kauno Žalgiris, yani kısaca Žalgiris ile karşılaşıyor. Siyah beyazlılar, İstanbul'da oynanan ilk maçı Oh, Murillo ve Orkun Kökçü'nün golleriyle 3-0 kazanmış ve tur için ciddi bir avantaj elde etmişti.
[SPIKER] Trabzonspor ise saat 21.30'da Macaristan'da Ferencváros'a konuk oluyor. Bordo mavililer, kendi sahasında oynadığı ilk maçı 17. dakikada Kristoffer Zachariassen'in golüyle 1-0 kaybetmişti. Macar ekibi karşısında tur için galibiyet arayan Trabzonspor, o maçın 90+5. dakikasında kırmızı kart gören Chibuike Nwaiwu'dan da yararlanamayacak.
[SPIKER] Voleybolda ise A Milli Kadın Voleybol Takımı, Avrupa Şampiyonası'ndaki yürüyüşünü sürdürüyor. Filenin Sultanları, dün İstanbul Sinan Erdem Spor Salonu'nda oynanan A Grubu maçında Almanya'yı 25-21, 25-27, 25-20 ve 25-19'luk setlerle 3-1 yendi. Milliler böylece Letonya, Slovenya ve Macaristan galibiyetlerinin ardından grupta 4'te 4 yaptı ve grup liderliği yolunda kritik bir adım attı. Ay yıldızlılar, grup etabındaki son maçında yarın saat 19.00'da Polonya ile karşı karşıya gelecek.
[SPIKER] Süper Lig cephesinde de 4. hafta programı bugün açıklandı. Fenerbahçe ve Galatasaray'ın maç saatleri, Şampiyonlar Ligi fikstürü netleşmediği için şimdilik ilan edilmedi; Türkiye Futbol Federasyonu, bu iki karşılaşmanın programını kura sonrasında duyuracak. Ayrıca UEFA kulüpler sıralaması da güncellendi; Türk takımlarının Avrupa'daki puan tablosundaki konumu, alınan son sonuçlarla birlikte yeniden şekillendi.
[SPIKER] Şimdi kültür ve sanat gündemine geçiyoruz; bugün hem dünyadan bir veda haberi hem de Anadolu'dan tarihi keşifler var.
[SPIKER] Müzik dünyası bu hafta büyük bir ismi uğurladı. Country müziğinin simge sanatçısı Dolly Parton, 25 Ağustos'ta Nashville'deki evinde 80 yaşında hayatını kaybetti; ailesi, kısa süredir kanser tedavisi gördüğünü açıkladı. Kariyeri boyunca 49 stüdyo albümü yayımlayan ve 10 Grammy ödülü kazanan sanatçının ölümü, bugün de uluslararası basında ve müzik camiasında anma mesajlarıyla yankılanmayı sürdürüyor. Parton'ın kurduğu Imagination Library, yani Hayal Gücü Kütüphanesi girişimi, 130 milyondan fazla çocuğa ücretsiz kitap ulaştırmıştı.
[SPIKER] Yurt içinde arkeoloji cephesinden dikkat çekici bir gelişme var. Şanlıurfa'daki Karahantepe kazılarında, yaklaşık 11 bin yıllık bir kompozit heykel gün yüzüne çıkarıldı. 70 santimetre yüksekliğindeki eser, bir leoparın sırtında oturan insanı betimliyor ve şimdiye kadar benzerine rastlanmayan bir üsluba sahip. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Geleceğe Miras Projesi kapsamında yürütülen çalışmalarda bulunan heykelin, insanlık tarihinin en erken dönemlerine ilişkin yeni sorular doğuracağını belirtti.
[SPIKER] Antalya'da da kazı sonuçları paylaşıldı. Side Antik Kenti'nde yaklaşık 390 metre uzunluğundaki bir caddenin kazısı tamamlandı; ortaya çıkan bulgular kentin Roma Dönemi'nden Geç Antik Çağ'a uzanan dönüşümünü izlemeye imkân veriyor. Çalışmalarda öne çıkan yapı, Herakles Kapısı olarak adlandırılan anıtsal giriş. Kapının kasetlerinde Herakles'in On İki İşi'ni anlatan kabartmalarla birlikte Athena, Zeus, Artemis, Hygeia ve Tykhe tasvirleri yer alıyor.
[SPIKER] Sinema salonlarında ise yeni haftanın programı bugün itibarıyla belli oldu. Farklı türlerde 10 film vizyona giriyor; bunların 4'ü yerli yapım, 3'ü ise animasyon. Ridley Scott'ın yönettiği Köpek ve Yıldızlar ile Will Gluck imzalı Sadece Bir Gece haftanın öne çıkan yabancı yapımları arasında. Yerli tarafta Ahmet Küçükkayalı'nın Dışarıdakiler filmi ve 30 Ağustos Zafer Bayramı öncesinde gösterime giren yerli animasyon Atatürk: Zaferin Şafağı seyirciyle buluşuyor. Ayrıca Harry Potter serisinin ilk filmi, restore edilmiş kopyasıyla yeniden beyaz perdede.
[SPIKER] Peki, gün biterken masamızda hangi başlıklar duruyor, önümüzdeki günlerde neyi yakından izleyeceğiz? Sırayla aktarayım.
[SPIKER] Bu akşamın ilk başlığı sporda. UEFA Şampiyonlar Ligi lig aşaması kurası, İsviçre'nin Nyon kentinde saat 19.00'da çekiliyor. Fenerbahçe, dün akşam deplasmanda Olympique Lyonnais, yani Lyon karşısında aldığı 2-1'lik galibiyetle 17 yıl aradan sonra lig aşamasına yükselmişti. Süper Lig şampiyonu Galatasaray ile birlikte iki takımımız da 3. torbadan kuraya giriyor. Kura kutusundan çıkacak isimler, sezonun geri kalanına dair beklentileri de belirleyecek.
[SPIKER] Dış politikada gözler yine Hürmüz Boğazı'nda. ABD ile İran arasındaki gerilimde kalıcı bir sonuç alınamaması, boğazdan geçen tanker trafiğini sınırlı tutmaya devam ediyor. İran ile Umman arasında geçici koridor konusunda varılan mutabakatın ardından brent petrol 86 dolar bandına gerilemişti; Washington, Tahran ve Tel Aviv'den gelecek açıklamalar fiyatların yönünü belirleyecek. Gazze'de ise 10 Ekim 2025'te yürürlüğe giren ateşkesin kırılganlığı sürüyor. Birleşmiş Milletler, bölgeye yönelik yardım finansmanının bu yıl yalnızca %40'ının toplanabildiğini duyurdu.
[SPIKER] Ekonomide takvim yoğun. Bugün dolar 48,12 lira, euro 56,14 lira seviyelerinde; gram altın 7.100 lira sınırında, ons altın 4.630 dolar civarında işlem gördü. BIST 100 endeksi güne yükselişle, 14.646 puanla başlamıştı. Asıl kritik başlık ise gelecek hafta: Türkiye İstatistik Kurumu, Ağustos ayı enflasyon verisini 3 Eylül Perşembe saat 10.00'da açıklayacak. Piyasa anketlerinde aylık artış beklentisi %1,67, yıl sonu beklentisi ise %29,43 olarak öne çıkıyor. Bu veri, 10 Eylül'de toplanacak Para Politikası Kurulu'nun faiz kararı öncesinde en önemli gösterge olacak. Eylül ayında Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası ile Avrupa Merkez Bankası'nın kararları da küresel piyasaların yönünü belirleyecek.
[SPIKER] Yurt içinde, Üsküdar'da belediye başkanvekili seçimine ilişkin yürütmeyi durdurma kararının ardından sürecin nasıl ilerleyeceği izlenecek başlıklardan. Pazar günü ise 30 Ağustos Zafer Bayramı'nın 104. yıl dönümünü karşılıyoruz; illerde çelenk sunma törenleri, geçit programları ve fener alayları düzenlenecek. Meteoroloji, hafta sonu kuzeyden gelen yağışlı hava dalgasıyla sıcaklıkların 5 derece kadar düşeceğini, cumartesi günü gök gürültülü sağanak görüleceğini bildirdi.
[SPIKER] Ve eylülün ilk haftası: öğretmenlerin mesleki çalışmaları 1 Eylül'de başlıyor, uyum haftası 7-11 Eylül'de yapılacak, ilk ders zili ise 14 Eylül Pazartesi çalacak.
[SPIKER] Şimdi de bugünü ve yarını planlayanlar için hava durumuna bakalım.
[SPIKER] Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün verilerine göre yaz, batıda son sıcak günlerini yaşıyor; yurdun kuzeyinden giren yağışlı sistem cuma gününden itibaren etkisini genişletiyor.
[SPIKER] İstanbul'da bugün hava parçalı bulutlu, sıcaklık 31 derece dolayında seyretti; yarın ise gök gürültülü sağanak bekleniyor ve sıcaklık 29 dereceye geriliyor.
[SPIKER] Ankara bugünü 32 dereceyle güneşli geçirdi; yarın hafif yağmur öngörülüyor, en yüksek sıcaklık 27 dereceye, gece değerleri 18 dereceye iniyor.
[SPIKER] İzmir'de ise sıcak sürüyor; bugün 37 dereceyi gören termometreler yarın 35 derece civarında kalacak, kentte kayda değer bir yağış beklenmiyor, hava güneşli olacak.
[SPIKER] Ege'nin iç kesimlerinde Aydın ve Muğla çevresinde bugün 41 dereceye ulaşan değerler ölçüldü; buna karşılık hafta sonuna doğru yurt genelinde sıcaklıkların 5 ila 8 derece düşmesi öngörülüyor.
[SPIKER] Meteoroloji, Sinop ve çevresi için ani sel, su baskını, heyelan ve yıldırım riskine karşı vatandaşları uyarıyor; Karadeniz kıyı şeridinde seyahat edeceklerin dikkatli olmasında fayda var.
[SPIKER] Akşam bültenimizin sonuna geldik. Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, hoşça kalın.