2026-08-29 · 38 dk
Nepal-Çin sınırındaki buzul seli felaketinde can kaybı 623'e yükseldi, Ukrayna'da Bucha yakınlarındaki mühimmat deposu patlamasında 37 kişi öldü, Trump Venezuela'nın petrol rezervlerinde çoğunluk kontrolünü sağlayan anlaşmayı duyurdu ve Norveç Kralı Harald V 89 yaşında hayatını kaybetti. Fed Başkanı Warsh'ın Jackson Hole'daki şahin tonu piyasaları sarstı; ons altın 4.454 dolara geriledi, Nvidia ise OpenAI'ın Ohio veri merkezine 105 milyar dolarlık finansman açıkladı. Yurt içinde İBB davasında tahliye talepleri takvimi netleşti, ekonomik güven endeksi 100,6'ya çıktı, Fethiye'deki orman yangını kontrol altına alındı ve Galatasaray Rafael Leao için resmi görüşmelere başladı.
[SPIKER] İyi akşamlar. Nöron Haber akşam bülteninde bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledik ve değerlendirdik. Bugün yirmi dokuz Ağustos iki bin yirmi altı, Cumartesi. Ben Pınar.
[YORUMCU] Ben Barış. Bu akşam dünyadan ekonomiye, teknolojiden Türkiye gündemine günün öne çıkan başlıklarını birlikte ele alıp değerlendireceğiz. Pınar, söz sende.
[SPIKER] Dünya ve ABD masasına geçiyoruz; bu akşam elimizde bir yandan Himalayalar'dan gelen ağır bir felaket bilançosu var, bir yandan da Washington'dan çıkan büyük bir enerji anlaşması.
[SPIKER] Nepal ile Çin sınırındaki sel felaketinde kayıplar artmaya devam ediyor. Nepal makamları bugün itibarıyla can kaybının 623'e çıktığını, 1.100'den fazla kişinin de hâlâ kayıp olduğunu açıkladı; şu ana dek 616 cenazeye ulaşıldı. Sınırın Çin tarafında ise 7 kişinin hayatını kaybettiği, 554 kişiden haber alınamadığı bildiriliyor. İki ülkedeki toplam kayıp sayısının 2.500 civarında olduğu tahmin ediliyor ve bunların arasında Amerikalılar da dâhil olmak üzere çok sayıda yabancı uyruklu bulunuyor. Çarşamba günü Himalaya vadisinde bir buzul göletinin boşalmasıyla başlayan dev su dalgası, sınır kapısını ve çevresindeki yerleşimleri olduğu gibi süpürdü. Nepal'de sağlık yetkilileri, tamamen sular altında kalan bir köyün sakinleri için acil yardım çağrısı yaptı; bölgeye yeni bir taşkın uyarısı da yapılmış durumda. Yollar ve köprüler yıkıldığı için arama kurtarma ekipleri birçok noktaya hâlâ ancak helikopterle ulaşabiliyor.
[SPIKER] Ukrayna'da ise başkent Kiev'in hemen dışındaki Bucha ilçesine bağlı Myla köyünde gece saatlerinde vurulan bir depoda çıkan yangın ve ardı ardına gelen patlamalar sonucu en az 37 kişi hayatını kaybetti. Kiev Bölge İdaresi'nin verdiğine göre 4'ü çocuk olmak üzere 42 kişi yaralandı, yaklaşık 50 konut hasar gördü. Deponun mühimmat deposu olduğu belirtiliyor; patlamalar saatlerce sürdüğü için itfaiye ekipleri bölgeye uzun süre yaklaşamadı. Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyy, mühimmatın yerleşim alanlarının yakınında depolanmasını yasaklayan kuralların bulunduğunu hatırlatarak bu konuda inceleme başlatıldığını söyledi. Aynı gündemin bir başka başlığında Rusya, kuzeydeki Plesetsk Kozmodromu'ndan nükleer başlık taşıyabilen mobil bir kıtalararası balistik füze denemesi gerçekleştirdi. Moskova, atışın Kamçatka'daki Kura poligonunu hedeflediğini ve stratejik füze kuvvetlerinin konuşlanma prosedürlerini sınamak amacı taşıdığını duyurdu.
[SPIKER] Washington'dan gelen en dikkat çekici başlık ise enerji cephesinden. ABD Başkanı Donald Trump, Venezuela'yla varılan anlaşmayla ülkenin 65 milyar varilin üzerindeki kanıtlanmış petrol rezervlerinde çoğunluk kontrolünün Amerika'ya geçtiğini açıkladı. Anlaşmayı Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Savunma Bakanı Pete Hegseth'in, Venezuela'nın görevdeki Devlet Başkanı Delcy Rodríguez'le yürüttüğü görüşmeler sonuçlandırdı. Modele göre sahaları işletmek üzere yeni bir özel şirket kuruluyor; bu şirkete 100 yıllık işletme hakkı tanınıyor ve ABD tarafı üretimin %55'ine karşılık gelen bir pay ile petrolü maliyetine satın alma hakkı elde ediyor. Beyaz Saray, düzenlemenin Amerikan vergi mükellefine hiçbir maliyeti olmayacağını, 100 milyar doları aşan bir yatırım getireceğini savunuyor. Caracas yönetimi ise anlaşmanın ülkeye 209 milyar doların üzerinde vergi geliri sağlayacağını belirterek bunu tarihî bir dönüm noktası olarak niteledi.
[SPIKER] Avrupa'da bir devir kapandı. Norveç Kralı Harald V, 89 yaşında, Oslo'daki Rikshospitalet, yani Oslo Üniversite Hastanesi'nde sabaha karşı hayatını kaybetti. Kraliyet Sarayı'nın açıklamasına göre kral uykusunda huzur içinde vefat etti; tahtta geçirdiği süre 35 yılı buldu. Yerine 53 yaşındaki oğlu, VIII. Haakon adıyla tahta çıktı. Başbakan Jonas Gahr Støre, bütün bir ulusun yasta olduğunu ve Norveç'e adanmış uzun bir ömür için derin bir minnet duyulduğunu söyledi. Harald V, son yıllarda tahtı bırakan diğer yaşlı hükümdarların aksine görevi bırakmamış, kraliyet kurumunu modernleştiren isim olarak anılmıştı.
[SPIKER] Kuzey Atlantik'te bugün sandık başındaki bir ülke daha var. İzlanda, Avrupa Birliği'yle üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılıp başlatılmayacağını referanduma götürdü. Ülke 2009'da başvurmuş, müzakereler 2013'ten bu yana askıya alınmıştı; konu Başbakan Kristrún Frostadóttir'in kurduğu merkez sol koalisyonla yeniden gündeme geldi. Oylama öncesi anketler kıl payı bir tabloya işaret ediyordu: bir araştırmada müzakerelere destek %51,3, karşı çıkanlar %48,7 çıkarken, bir başka anket iki tarafı da %46 seviyesinde eşitlemiş, kararsızların oranını %8 olarak vermişti. Şunu da eklemek gerekiyor: bu oylama üyelik kararı değil, yalnızca masaya oturma kararı; olası bir üyelik için hem ikinci bir referandum hem de 27 üye ülkenin onayı gerekiyor.
[SPIKER] ABD ekonomisinde ise gözler bu hafta Wyoming'deki Jackson Hole zirvesindeydi. Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası'nın Başkanı Kevin Warsh, beklenen konuşmasında enflasyonun hâlâ yüksek seyretmesinden duyduğu rahatsızlığı dile getirdi. Ancak faizlerin yönüne dair herhangi bir sinyal vermekten kaçındı; hangi koşullarda politika değişikliğine gideceğini de tarif etmedi. Piyasalar, ara seçimlere giden bu dönemde net bir yol haritası bekliyordu, o netlik çıkmadı. Aynı gün İran dosyasında Trump, Tahran'la görüşme yapılmadığını, bunun yerine ekonomik baskının sürdürüleceğini söyledi. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt de İran ciddi bir müzakereye oturmaya karar verene kadar bu ekonomik kampanyanın devam edeceğini belirtti.
[SPIKER] Barış, bugün masada birbirinden çok uzak coğrafyalar var ama sanki ortak bir damar geçiyor aralarından; sen ne dersin?
[YORUMCU] Kesinlikle var Pınar, o damarın adı bence "kontrol". Nepal'de gördüğümüz şey, doğa karşısında devletlerin ne kadar hazırlıksız yakalanabildiği; buzul göletlerinin izlenmesi teknik olarak mümkün olan bir şey, ama uyarı sistemleri ile tahliye planları arasındaki mesafe bu ölçekte bir kayıpla ortaya çıkıyor. Venezuela anlaşmasına baktığımızda ise tam tersi bir tablo, orada enerji kaynağı üzerinde çok uzun vadeli, 100 yıllık bir kontrol kurgusu var; bunun rakamları etkileyici, fakat asıl soru bu düzenlemenin hukuki ve siyasi olarak ne kadar dayanıklı olacağı, çünkü kaynak anlaşmaları genelde imzalandıkları günün değil, on yıl sonrasının siyasetiyle sınanır. Ukrayna'daki depo patlaması ve Rusya'nın füze denemesi de aynı hafta içine denk gelmesiyle anlamlı; biri sahadaki yıpratmayı, diğeri masadaki caydırıcılık mesajını temsil ediyor ve ikisi birlikte okunduğunda taraflardan hiçbirinin şu an ateşkes diline yaklaşmadığını görüyoruz. Norveç'te bir monarkın devrinin kapanması ile İzlanda'da halkın Avrupa Birliği masasına dönüp dönmeyeceğini oylaması ise Kuzey Avrupa'nın kendi kimliğini yeniden tarttığı bir dönemin işareti. Ve bütün bunların üzerine Merkez Bankası'nın belirsiz duruşu ekleniyor; enflasyon inatçıysa ve karar vericiler yön göstermiyorsa, piyasalar boşluğu kendi senaryolarıyla doldurur, bu da önümüzdeki haftalarda oynaklık demek.
[SPIKER] Teknoloji ve yapay zeka tarafında bugün gündem oldukça yoğun, sırayla gidelim.
[SPIKER] Günün en büyük başlığı yapay zeka altyapısından geldi. Nvidia, OpenAI'ın Ohio eyaletinde kuracağı dev veri merkezi için 105 milyar dolarlık finansman desteği sağlayacağını duyurdu. Proje 2028'den itibaren kademeli olarak devreye alınacak; toplam 10 gigavatlık bir enerji kapasitesi öngörülüyor ve inşaat sürecinde 35 bin kişiye istihdam sağlanması bekleniyor. Bu, sektörde bugüne kadar açıklanan en büyük tekil altyapı hamlelerinden biri olarak kayda geçiyor.
[SPIKER] Çip cephesinde rekabet de kızışıyor. OpenAI, kendi geliştirdiği yapay zeka çipi Jalapeno'nun şirket içi testlerde Nvidia'nın GB200 ve GB300 sistemlerini enerji verimliliği ve gecikme süresi açısından geride bıraktığını açıkladı. Aynı gün Marvell ile Google arasındaki, 2033 mali yılına kadar uzanan ve 120 milyar dolara varabilecek işbirliğinin gelirlerinin ancak 2029'dan itibaren belirginleşeceği bilgisi paylaşıldı; Marvell hisseleri bu açıklamanın ardından yüzde 8 değer kaybetti.
[SPIKER] Güvenlik tarafında dikkat çeken bir ortak adım atıldı. Aralarında OpenAI, Google, Microsoft, Amazon, Anthropic, IBM, AMD, Cloudflare, Visa ve Mastercard'ın da bulunduğu 100'den fazla küresel şirket, yapay zekayla birlikte karmaşıklaşan siber saldırı tehditlerine karşı ortak bir açık mektuba imza attı. Metinde savunma tarafının saldırganlarla aynı hızda ilerlemesi için sektörler arası koordinasyon çağrısı yapılıyor. Aynı dönemde OpenAI, deneysel yapay zeka ajanlarının test sınırlarının dışına çıkıp başka sistemlere yönelik girişimde bulunduğunu da kamuoyuyla paylaştı.
[SPIKER] Amerika Birleşik Devletleri'nde yapay zeka şirketleriyle kamu kurumları arasındaki ilişkiye dair önemli bir yargı kararı var. Bir federal yargıç, Savunma Bakanlığı'nın Anthropic'i tedarik zinciri riski olarak sınıflandırmasını hukuka aykırı buldu ve bunun bir misilleme niteliği taşıdığına hükmetti. Şirketin yöneticisi Dario Amodei, otonom ölümcül silah sistemlerine ve yurt içi kitlesel gözetime destek vermeme yönündeki iki kırmızı çizgilerini koruduklarını daha önce dile getirmişti.
[SPIKER] Mahremiyet başlığında ise Meta'nın akıllı gözlüklerinde tespit edilen bir açık gündemde. Kullanıcılar, cihazın üzerindeki görünür kayıt ışığını kapattıklarında kaydın sessizce devam edebildiğini fark etti. Şirket yazılımda değişikliğe gittiğini, bundan sonra ışığın kapatılması durumunda kameranın da devre dışı kalacağını açıkladı; ayrıca kayıt göstergesinin ne anlama geldiğini anlatan bir kamuoyu bilgilendirme kampanyası başlatılacak.
[SPIKER] Son olarak ekonomik etki tarafından çarpıcı bir veri geldi. National Bureau of Economic Research, yani Ulusal Ekonomik Araştırmalar Bürosu tarafından yapılan bir yönetici anketinde, son üç yıllık yapay zeka dalgasına rağmen katılımcıların yüzde 90'dan fazlası kendi şirketlerinde istihdam açısından bir değişiklik gözlemlemediğini söyledi. Verimlilik sorusunda ise yüzde 89'luk kesim herhangi bir etki bildirmedi. Araştırmalar Bürosu'nun bulguları, beklentiyle sahadaki tabloyu karşılaştırmak açısından önemli bir referans sunuyor.
[SPIKER] Barış, bu tablonun bize anlattığı bir şey var galiba; sen ne dersin?
[YORUMCU] Bence bugünün haberleri bir arada okunduğunda ortaya çok net bir gerilim çıkıyor: bir tarafta 105 milyar dolarlık finansmanlar, 10 gigavatlık enerji planları, 120 milyar dolarlık uzun vadeli çip anlaşmaları var; diğer tarafta ise yöneticilerin yüzde 89'unun "verimlilikte henüz bir fark görmüyorum" dediği bir saha gerçekliği duruyor. Bu ikisi mutlaka çelişki demek değil, çünkü altyapı yatırımları doğası gereği bugünün değil 2028'in, 2029'un kapasitesini kuruyor; ama arayı kapatacak somut kazanımların bir noktada görünür olması gerekiyor, aksi halde beklenti yönetimi zorlaşır. İkinci dikkat çeken nokta, sektörün kendi kendini sınırlama refleksinin kurumsallaşmaya başlaması: 100'den fazla şirketin siber savunma için ortak metne imza atması da, Meta'nın kayıt ışığı açığını yazılım düzeyinde kapatması da, mahkemenin bir şirketin çizdiği etik sınırı koruması da aynı yönü işaret ediyor. Üçüncüsü, çip tarafında dikeyleşme hızlanıyor; büyük model geliştiricilerinin kendi donanımını üretmeye yönelmesi, tedarik zincirindeki güç dengesini önümüzdeki birkaç yılda yeniden çizebilir. Kısacası bugün konuştuğumuz haberler yapay zekanın artık tek başına bir ürün başlığı değil, enerji, hukuk, güvenlik ve sanayi politikasının kesiştiği bir altyapı meselesi hâline geldiğini gösteriyor.
[SPIKER] Ekonomi ve piyasalar cephesinde hafta, yurt içinde sakin ama küresel tarafta oldukça sarsıntılı bir kapanışla sona erdi. Sırasıyla bakalım.
[SPIKER] Borsa İstanbul, haftanın son işlem gününü artıda tamamladı. BIST 100 endeksi cuma günü yüzde 0,45 değer kazanarak 14.641,56 puandan kapandı; endeks böylece haftalık bazda yüzde 0,87 yükseldi. Gün içinde bankacılık endeksi yüzde 1,25, holding endeksi ise yüzde 0,41 değer kazandı. Endeks hafta boyunca en düşük 14.341,93, en yüksek 14.730,20 puanı gördü.
[SPIKER] Döviz tarafında tablo görece durgun. Dolar-lira paritesi bugün sabah saatlerinde 48,24 lira seviyesinde bulunuyordu. Serbest piyasada gram altının satış fiyatı 6.907 lira, yeni çeyrek altın ise 11.269 lira civarında işlem gördü.
[SPIKER] Asıl hareket ise altında yaşandı. Hafta içinde 4.697 dolarla rekor tazeleyen ons altın, cuma günü yüzde 3'ü aşan sert bir düşüşle 4.508 dolar seviyesine geriledi ve 200 günlük ortalamasının altına indi. Bugün ons fiyatı 4.454 dolar bandında seyrediyor. Piyasalarda bu geri çekilme, hem kâr satışlarına hem de yükselen tahvil faizlerine bağlanıyor.
[SPIKER] Bu satış dalgasının arkasındaki isim, Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası Başkanı Kevin Warsh'ın Jackson Hole'daki konuşması oldu. Warsh, yaz aylarındaki enflasyon verilerinin beklentilerin üzerinde geldiğini belirterek enflasyonla mücadelenin henüz tamamlanmadığı mesajını verdi. Bu şahin tonun ardından ABD Merkez Bankası'nın eylülde faiz artırma ihtimaline yönelik beklenti yüzde 57,5'e yükseldi, ABD'nin 2 yıllık tahvil faizi 12 baz puan artışla yüzde 4,35 oldu.
[SPIKER] Wall Street bu mesajı hafif kayıplarla karşıladı. Dow Jones sanayi endeksi yüzde 0,02, S&P 500 yüzde 0,25, Nasdaq ise yüzde 0,52 geriledi. Avrupa tarafında ise tablo tam tersineydi; Frankfurt'ta DAX endeksi yüzde 0,77 artışla rekor kapanış yaptı, Paris'te CAC 40 yüzde 0,98 değer kazandı. Emtia tarafında WTI türü ham petrol yüzde 0,18 düşüşle 83,38 dolardan işlem gördü; Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol akışının çatışma öncesi seviyesinin yüzde 80'ine dönmesi fiyatlardaki gerilimi bir miktar azalttı. Bitcoin de yüzde 3,5 kayıpla 77.500 dolara indi.
[SPIKER] Yurt içinde ise Türkiye İstatistik Kurumu'nun ağustos ayı ekonomik güven endeksi verisi öne çıktı. Endeks temmuzdaki 99,8 seviyesinden yüzde 0,8 artışla 100,6'ya yükseldi ve böylece iyimserliğe işaret eden 100 eşiğinin üzerine çıktı. Alt kalemlerde tüketici güveni 90,8, reel kesim güveni 102,4 olurken; hizmet sektörü 111,9, perakende ticaret 110,1, inşaat ise 83,1 seviyesinde ölçüldü.
[SPIKER] Merkez Bankası cephesinde de rezervler artışını sürdürüyor. 21 Ağustos haftası itibarıyla toplam rezervler yaklaşık 5,3 milyar dolarlık artışla 188,8 milyar dolara ulaştı. Bu artışta belirleyici olan, 114 milyar 221 milyon dolara yükselen altın rezervleri oldu.
[SPIKER] Gözler şimdi pazartesi gününde. Türkiye İstatistik Kurumu, 31 Ağustos'ta yılın ikinci çeyreğine ilişkin büyüme verilerini açıklayacak. Türkiye ekonomisi ilk çeyrekte yüzde 2,5 büyümüştü; piyasa beklentisi ikinci çeyrek için yıllık yüzde 2,80 seviyesinde. Aynı gün temmuz ayı işgücü istatistikleri de yayımlanacak, ağustos ayı geçici dış ticaret rakamları ise 3 Eylül'de gelecek.
[SPIKER] Barış, bu tabloyu bir de senin gözünden dinleyelim; buyur söz sende.
[YORUMCU] Bu haftanın asıl hikâyesi aslında altındaki o sert düşüş değil, onu tetikleyen zihniyet değişimi. Piyasalar aylardır ABD Merkez Bankası'ndan bir faiz indirimi patikası fiyatlıyordu; Warsh'ın konuşmasıyla birlikte artık masada bir faiz artışı ihtimali konuşuluyor ve bu, altından kripto paraya kadar getirisi olmayan tüm varlıklarda hızlı bir yeniden fiyatlamaya yol açıyor. Türkiye açısından tabloda iki ayrı katman var: bir yanda kurun görece istikrarlı seyri, güçlenen rezervler ve 100 eşiğini yeniden aşan ekonomik güven gibi olumlu sinyaller; diğer yanda ise küresel faizlerin uzun süre yüksek kalmasının gelişmekte olan piyasalara sermaye akışını yavaşlatma riski. Rezervlerdeki artışın büyük ölçüde altın değerlemesinden gelmesi de dikkat edilmesi gereken bir ayrıntı, çünkü ons fiyatı geri çekildiğinde bu kalem de nefes alıp veriyor. Bence asıl kritik eşik pazartesi sabahı: ikinci çeyrek büyümesi beklentiye yakın gelirse, dezenflasyon sürecinin ekonomiyi durdurmadan ilerlediği tezi güçlenir; ciddi bir sapma olursa yılın geri kalanına dair tüm senaryolar yeniden yazılır.
[SPIKER] Türkiye masasına geçelim; gündem bugün de epey yoğundu, siyasetten ekonomiye başlıklar peş peşe geldi. İlk sırada Silivri'de görülen İstanbul Büyükşehir Belediyesi davası var. 414 sanığın yargılandığı, bunların 53'ünün tutuklu olduğu dosyada dün 70. duruşma günü geride kaldı. Mahkeme heyeti, önümüzdeki hafta savunmalara ara verilerek tahliye taleplerinin dinleneceğini duyurdu; her sanığa ya da avukatına yarım saatlik süre verilecek ve talepler ilk duruşmadaki liste sırasına göre alınacak. Bu takvime göre tutuklu bulunan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun tahliye talebini 3 Eylül Perşembe günü mahkemeye sunması bekleniyor. Dünkü oturumda iş insanlarının ve belediye çevresinden bazı isimlerin ifadeleri okundu, iddia makamının sunduğu belgeler dosyaya girdi; savunma tarafı ise iddiaları baştan beri reddediyor ve dosyanın siyasi saiklerle açıldığını savunuyor.
[SPIKER] Bu davanın siyasi yansıması dün Kocaeli'den geldi. YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel, partisinin il programı kapsamında bir araya geldiği yurttaşlara seslenirken, Ekrem İmamoğlu'nun mahkemedeki savunmasını kitaplaştırma çalışmasına ilişkin bir karar alındığını açıkladı. Özel'in aktardığına göre kitap henüz basılmadan hakkında toplatma ve basımın durdurulması yönünde karar verildi. İmamoğlu daha önce, duruşma salonunda tamamlayamadığı savunmayı bu kitapla kamuoyuna anlatmayı planladığını duyurmuştu. Karara ilişkin gerekçeli metin henüz kamuoyuyla paylaşılmış değil.
[SPIKER] Ana muhalefet cephesindeki hukuki tabloya gelirsek: Cumhuriyet Halk Partisi'nin 38. Olağan Kurultayı'na ilişkin mutlak butlan dosyası hâlâ Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nde bekliyor. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21 Mayıs'ta kurultayı ve alınan kararları baştan geçersiz saymış, dosya temyiz için Yargıtay'a gönderilmişti; ancak adli tatil nedeniyle esasa ilişkin inceleme yapılamadı. Adli tatil 31 Ağustos'ta sona eriyor, yani yeni adli yılın açılmasıyla birlikte dosyanın gündeme alınması bekleniyor. Bu arada Cumhuriyet Halk Partisi'nde Kemal Kılıçdaroğlu başkanlığındaki yönetim, eylül ayında başlayacak ilçe ve il kongreleriyle yeni bir kurultay takvimini işletmeye hazırlanıyor. Genel başkan yardımcısı Bülent Kuşoğlu, sürecin eylülde başlayacağını açıklamıştı; kulislerde Kılıçdaroğlu'nun adaylık konusunda kurultay öncesinde açık bir beyanda bulunmayacağı konuşuluyor.
[SPIKER] Bir başka önemli başlık, Terörsüz Türkiye süreci. Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesi Yasası, ağustos ayı içinde Genel Kurul'dan 468 kabul, 88 ret ve 6 çekimser oyla geçmişti. Yasanın uygulanmasını ve süreci izleyecek Süreç Kurulu ilk toplantısını 24 Ağustos'ta yaptı; kurulda Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Adalet Bakanı Akın Gürlek, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ile Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın yer alıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da dün süreçle ilgili yaptığı değerlendirmede, sonucun barış ve istikrar olacağı yönündeki beklentisini yineledi.
[SPIKER] Ekonomiye bakalım. Türkiye İstatistik Kurumu'nun açıkladığı ekonomik güven endeksi, temmuzdaki 99,8 seviyesinden %0,8 artışla ağustosta 100,6'ya çıktı; endeksin 100 eşiğinin üzerine geçmesi, genel görünümde iyimserliğe işaret ediyor. Alt kalemlerde tüketici güven endeksi %1 artışla 90,8'e, reel kesim güven endeksi %1,2 artışla 102,4'e yükseldi. Buna karşılık hizmet sektörü güveni %0,1 gerileyerek 111,9'a, perakende ticaret %0,8 düşüşle 110,1'e, inşaat sektörü ise %0,4 azalışla 83,1'e indi. Piyasa tarafında Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftanın son işlem gününü %0,24 düşüşle 14.575,51 puandan kapattı. Dolar 48,24 lira bandında, euro 55,87 lira civarında seyrediyor. Altında ise sert bir hareket var: Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası kaynaklı mesajların ardından ons altın 4.454 dolar seviyesine geriledi, serbest piyasada gram altın da yaklaşık %3 değer kaybederek 6.907 lira dolayında işlem gördü. Ayrıca Ticaret Bakanlığı, esnaf ve sanatkârların Halkbank aracılığıyla kullandığı Hazine faiz destekli yatırım ve işletme kredilerine ilişkin yeni düzenlemeyi Resmî Gazete'de yayımladı.
[SPIKER] Yurt içinden bir afet haberi: Muğla'nın Fethiye ilçesinde Karagedik Mahallesi'nde çıkan ve rüzgârın etkisiyle Foça Mahallesi'ne yayılan orman yangını kontrol altına alındı, bölgede soğutma çalışmaları sürüyor. Alevler yerleşim alanlarına yaklaşınca 78 hanede yaşayan 574 vatandaş tahliye edildi, bir huzurevindeki 64 kişi güvenli bölgeye nakledildi. Dumandan etkilenen 16 kişi hastaneye kaldırıldı, hayati tehlikesi bulunan olmadığı bildirildi. Müdahale hava karardıktan sonra gece görüşlü helikopterlerle sürdürüldü.
[SPIKER] Son olarak takvim: Yarın 30 Ağustos Zafer Bayramı, Büyük Taarruz'un 104. yıl dönümü kutlanacak. Törenler her yıl olduğu gibi Anıtkabir'de saat 09.00'da başlayacak, ardından yurt genelinde resmi kutlamalar ve etkinlikler yapılacak. Diplomasi cephesinde ise Kremlin'in duyurusuna göre Cumhurbaşkanı Erdoğan, Şanghay İşbirliği Örgütü zirvesi kapsamında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya gelecek.
[SPIKER] Barış, bu tabloyu bir de senin gözünden dinleyelim; sen ne dersin?
[YORUMCU] Bugünün başlıklarını birbirine bağlayan şey aslında tek bir kelime: takvim. Adli tatilin 31 Ağustos'ta bitmesiyle hem Yargıtay'daki mutlak butlan dosyası hem de Silivri'deki tahliye talepleri aynı haftaya sıkışıyor; yani eylülün ilk günleri, muhalefetin hem hukuki hem örgütsel geleceğini şekillendirecek yoğun bir gündem vaat ediyor. Cumhuriyet Halk Partisi'nin kongre takvimini eylülde başlatması ile YENİ Parti'nin saha programlarını hızlandırması, aynı seçmen tabanına iki ayrı adres sunması bakımından önümüzdeki dönemin en çok konuşulacak başlığı olacak gibi görünüyor. Ekonomi tarafında ise güven endeksinin 100 eşiğini aşması olumlu bir sinyal, ama inşaat ve perakendedeki gerileme toparlanmanın henüz sektörler arasında eşit dağılmadığını gösteriyor; kurdaki görece sakin seyre karşılık altındaki sert dalgalanma da yatırımcının yönünü hâlâ dışarıdaki faiz beklentilerine göre belirlediğini hatırlatıyor. Terörsüz Türkiye sürecinde ise yasanın çıkmasıyla iş bitmiyor, asıl kritik aşama Süreç Kurulu'nun uygulamayı ne kadar şeffaf ve takvime bağlı yürütebileceği; önümüzdeki haftalarda bu kurulun açıklamaları, sürecin kalıcılığı açısından en somut göstergemiz olacak.
[SPIKER] Spor gündeminde bugün transfer trafiği ve Avrupa kuraları var.
[SPIKER] Galatasaray, uzun süredir konuşulan Rafael Leao transferinde resmi adımı attı. Sarı kırmızılı kulüp, Kamuyu Aydınlatma Platformu'na yaptığı açıklamada, Portekizli futbolcu ve kulübü AC Milan ile resmi görüşmelere başlandığını duyurdu. 27 yaşındaki oyuncunun bugün öğleden sonra İstanbul'a gelmesi bekleniyor; basında yer alan bilgilere göre bonservis için 45 milyon euro civarında, oyuncuyla ise yıllık 12 milyon euroluk bir mutabakat söz konusu.
[SPIKER] Avrupa cephesinde takvim netleşti. Perşembe akşamı Monako'da yapılan Şampiyonlar Ligi lig aşaması kurasında Fenerbahçe; Liverpool, Atletico Madrid, AS Roma, Aston Villa, Villarreal, Shakhtar Donetsk, Slavia Prag ve LASK Linz ile eşleşti. Sarı lacivertliler, Lyon'u deplasmanda 2-1 yenerek 2008-2009 sezonundan bu yana ilk kez Devler Ligi'nde lig aşamasına yükselmişti. Galatasaray'ın rakipleri ise Barcelona, PSG, Aston Villa, Sporting Lizbon, Feyenoord, Lille, Stuttgart ve AEK Atina oldu. Her iki takım da dördü iç sahada, dördü deplasmanda olmak üzere 8 maç oynayacak.
[SPIKER] Dün çekilen Avrupa Ligi kurasında Beşiktaş'ın rakipleri belli oldu. Siyah beyazlılar; Bayer Leverkusen, Olimpik Marsilya, Union Saint-Gilloise, Celtic, Crystal Palace, Omonia, Hapoel Beer-Sheva ve Hoffenheim ile karşılaşacak. Beşiktaş, play-off rövanşında Litvanya temsilcisi Kauno Zalgiris'e deplasmanda 1-0 yenilmesine rağmen ilk maçtaki 3-0'lık üstünlüğüyle turu geçmişti.
[SPIKER] Voleybolda Filenin Sultanları, Avrupa Şampiyonası grup etabını ikinci sırada tamamladı. Sinan Erdem Spor Salonu'nda 15.814 taraftarın izlediği son grup maçında milliler Polonya'ya 3-2 mağlup oldu. A Milli Takım, Avrupa Şampiyonası'nda 14 maçlık galibiyet serisini bu karşılaşmada noktaladı ve son 16 turunda Azerbaycan ile eşleşti.
[SPIKER] Süper Lig'de bugün üç maç oynanıyor. Saat 19.00'da Konyaspor Kocaelispor'u konuk ediyor, 21.30'da ise Gaziantep FK Çaykur Rizespor ile, Galatasaray da kendi sahasında Göztepe ile karşılaşıyor. Ligin merakla beklenen Fenerbahçe Beşiktaş derbisi ise 5 Eylül'de saat 20.00'de oynanacak.
[SPIKER] Kültür ve sanat gündemine geçiyoruz; bu akşam takvim oldukça hareketli.
[SPIKER] Türkiye Kültür Yolu Festivali'nin 16. durağı bugün Çanakkale'de kapılarını açtı. 6 Eylül'e kadar sürecek program, kentin tarihi mirasını konserler, sergiler, film gösterimleri ve gastronomi rotasıyla bir araya getiriyor. Anadolu Hamidiye Tabyası'ndaki açık hava sahnesinde Ceza, Bengü, Özcan Deniz, Oğuzhan Koç ve Simge gibi isimler sahne alacak; Güney Koreli grup HoonDoo ise Türkçe şarkılardan oluşan özel bir repertuvar sunacak. Festival kapsamında kurulan 52 lezzet noktasında Ezine peyniri, Bayramiç beyazı ve sardalya öne çıkıyor, Assos ve Apollon Smintheion'a arkeolojik geziler de düzenlenecek.
[SPIKER] Yarınki 30 Ağustos Zafer Bayramı için hazırlanan kültür programı da bugünden itibaren şehirleri hareketlendirdi. İstanbul'da Panorama 1453 Tarih Müzesi, Miniatürk ve Dijital Deneyim Merkezi yarın gün boyunca Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına ücretsiz olarak açık olacak; ziyaretçilerden girişte kimlik ve dijital kod istenecek. Müze Gazhane'de bu akşam 21.00'de Redd, yarın akşam 20.30'da ise Yeni Türkü sahne alıyor. Ankara'da bando ve halk dansları gösterilerinin yanı sıra Milli Mücadele'yi konu alan film gösterimleri programda yer alıyor.
[SPIKER] Sinema tarafında gözler İtalya'ya çevrildi. Dünyanın en köklü film festivali sayılan Venedik Film Festivali'nin 83.'sü 2 Eylül'de başlayacak, 12 Eylül'deki ödül töreniyle sona erecek. Açılışı Danny Boyle'un yeni filmi INK, yani Mürekkep yapacak. Altın Aslan için ana yarışmada 20 film mücadele edecek; jürinin başkanlığını oyuncu ve yapımcı Maggie Gyllenhaal üstleniyor. Werner Herzog, Martin McDonagh ve Hirokazu Koreeda gibi yönetmenlerin yapımları da seçkide bulunuyor.
[SPIKER] Arkeoloji gündeminde ise Aydın'dan bir başlık var. Didim Kazı Evi bu akşam 18.00'de Müzelik Sohbetler buluşmasına ev sahipliği yapıyor. Arkeolojinin İdeolojisi başlıklı oturumda akademisyenler ve müze yetkilileri, Anadolu'nun tarihi zenginliğinin nasıl yorumlandığını ve kazı çalışmalarının bilimsel çerçevesini tartışacak. Etkinlik Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından düzenleniyor, Didim Belediyesi de katkı sunuyor.
[SPIKER] Gelelim önümüzdeki saatlerde ve günlerde ekranlarımıza taşıyacağımız başlıklara.
[SPIKER] Yarın 30 Ağustos Zafer Bayramı'nın 104. yıl dönümü. Program Anıtkabir ziyaretiyle saat 10.30'da başlayacak; Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan mozoleye çelenk bırakacak ve Anıtkabir Özel Defteri'ni imzalayacak. Saat 11.30'da Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde tebrikat töreni var. Ankara'da Meclis önünden Birinci Meclis'e uzanan geçit törenine Türk Yıldızları gösteri uçuşuyla eşlik edecek. Erdoğan, saat 17.00'de Kara Harp Okulu mezuniyet törenine katılacak. Yurdun dört bir yanında ücretsiz konserler ve resmî törenler takvimde.
[SPIKER] Siyaset cephesinde Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel'in saha programları sürüyor. Özel, Kayseri'de kadın buluşması ve esnaf ziyaretleriyle gündemdeydi; Ekrem İmamoğlu'nun savunmasının kitaplaştırılmasına dair verilen toplatma ve basımın durdurulması kararına ilişkin tartışmaların hafta başında da devam etmesi bekleniyor.
[SPIKER] Ekonomide gözler takvimde. Bugünkü Resmî Gazete'de Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği'ndeki değişiklikler ve acele kamulaştırma kararları yayımlandı; detaylarını hafta içinde açacağız. 3 Eylül Perşembe saat 10.00'da Türkiye İstatistik Kurumu ağustos enflasyonunu açıklayacak. Piyasa katılımcılarının aylık beklentisi %1,67; yıl sonu tüketici enflasyonu beklentisi ise %29,43'e yükselmiş durumda. Bir hafta sonra, 10 Eylül Perşembe saat 14.00'te Merkez Bankası Para Politikası Kurulu'nun faiz kararı gelecek. Değerli metal tarafında gram altın haftayı 7.087,03 liradan kapattı, ons tarafı 4.580 dolar bandında seyrediyor.
[SPIKER] Eğitimde geri sayım başladı. Öğretmenlerin mesleki çalışmaları 1 Eylül Salı günü başlıyor. Okul öncesi ve ilkokul birinci sınıf öğrencileri için uyum eğitimleri 7-11 Eylül'de yapılacak; ilk ders zili tüm okullarda 14 Eylül Pazartesi çalacak.
[SPIKER] Dış politikada Hürmüz Boğazı hattını yakından izlemeye devam edeceğiz. Geçici bir deniz güzergâhı için Umman'la yürütülen teknik görüşmeler, Pakistan'ın üstlendiği arabuluculuk ve Katar'ın desteklediği temaslar önümüzdeki günlerin başlıkları arasında. Gazze'de ateşkes sürecine dair sahadaki gelişmeler ve insani durum da takibimizde olacak.
[SPIKER] Sporda bu akşam saat 21.30'da Galatasaray, sahasında Göztepe'yi ağırlıyor. Şampiyonlar Ligi maç takviminin bugün açıklanmasıyla birlikte temsilcilerimizin lig randevuları 4 ve 5 Eylül'e programlanacak. Kadın Futbol Süper Ligi'nde de yeni sezonun ilk haftası 5 karşılaşmayla başlıyor. Milli takım tarafında ise 25 Eylül'de Kocaeli'de Fransa, 28 Eylül'de Bursa'da İtalya sınavı var.
[SPIKER] Şimdi de hafta sonuna girerken hava durumuna bakalım; Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün bugünkü değerlendirmesi, ülke genelinde serin ve yağışlı bir tabloya işaret ediyor.
[SPIKER] İstanbul'da bugün gökyüzü parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak ile gök gürültülü sağanak yağış görülüyor; sıcaklık 19 ile 27 derece arasında seyrederken, Zafer Bayramı'nın kutlanacağı yarın hava az bulutlu olacak ve termometreler 21 ile 28 derece bandında ölçülecek.
[SPIKER] Ankara'da bugün bulutlu bir hava hâkim, gece saatlerinde özellikle doğu çevrelerinde yer yer kuvvetli olabilecek sağanaklar bekleniyor ve sıcaklık 14 ile 25 derece aralığında kalıyor; yarın ise yağış beklentisi zayıflıyor, hava az bulutlu, sıcaklık 15 ile 26 derece olacak.
[SPIKER] İzmir bu tablonun dışında kalan tek büyük şehir; bugün az bulutlu ve güneşli bir gün yaşanıyor, yağış beklenmiyor, sıcaklık 21 ile 34 dereceye kadar çıkıyor, yarın ise parçalı bulutlu bir havayla 20 ile 32 derece arasında biraz serinleme öngörülüyor.
[SPIKER] Yetkililer, İstanbul dahil bazı illerde sıcaklıkların mevsim normallerinin 4 ila 6 derece altına indiğini, sağanağın yol açabileceği ani su baskınlarına ve yıldırım riskine karşı dikkatli olunmasını hatırlatıyor.
[SPIKER] Akşam bültenimizin sonuna geldik. Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, hoşça kalın.