Akşam Haberleri — 5 Ekim 2026

Bölüm metni

[SPIKER] İyi akşamlar. Nöron Haber akşam bülteninde bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledik ve değerlendirdik. Bugün beş Ekim iki bin yirmi altı, Pazartesi. Ben Pınar.

[YORUMCU] Ben Barış. Bu akşam dünyadan ekonomiye, teknolojiden Türkiye gündemine günün öne çıkan başlıklarını birlikte ele alıp değerlendireceğiz. Pınar, söz sende.

[SPIKER] Dünya ve ABD gündemine geçiyoruz; bugün masada iki sürpriz seçim kararı, hız kesmeyen bir savaş ve İsveç'ten gelen bir ödül haberi var.

[SPIKER] Brezilya'da dün yapılan başkanlık seçiminin ilk turunda hiçbir aday salt çoğunluğu sağlayamadı ve yarış 25 Ekim'deki ikinci tura kaldı. Sağ kanattan Senatör Flávio Bolsonaro %47 oyla birinci gelerek görevdeki Başkan Luiz Inácio Lula da Silva'yı %45'te bıraktı; bu sonuç, kampanya öncesinde pek tanınmayan Bolsonaro için beklenmedik bir çıkış olarak okunuyor. Senato yarışında ise Bolsonaro ailesinden iki isim daha sandalye kazandı. Kampanya büyük ölçüde suç, yolsuzluk dosyaları ve derin siyasi kutuplaşma başlıkları etrafında döndü.

[SPIKER] Avrupa'dan gelen başlık da bir seçim takvimi. İspanya Başbakanı Pedro Sánchez bugün televizyondan ulusa seslenerek 29 Kasım'da erken genel seçime gidileceğini duyurdu. Karar, geçen cuma parlamentonun konut kriziyle ilgili iki acil kararnameyi reddetmesinin ardından geldi; kararnamelerde tahliyelere karşı korumaların güçlendirilmesi, kiraların ve kısa süreli kiralamaların düzenlenmesi ve emlak spekülasyonunu sınırlayan maddeler bulunuyordu. Sánchez, parlamentoda daha geniş bir destek aradığını söyledi; ancak anketlerde partisinin geride görünmesi kararı riskli kılıyor. Ülkede haftalardır süren konut protestoları, 87 yaşındaki engelli bir kadının evinden tahliye edilmesiyle büyümüştü.

[SPIKER] Ortadoğu'da savaşın merkezinde Hürmüz Boğazı var. İran Meclis Başkanı, boğazın haziran ayında ABD ile varılan mutabakattaki yedi koşul yerine getirilmeden yeniden açılmayacağını söyledi; dün bir tanker, Devrim Muhafızları'nın uyarısı üzerine boğaza girmekten vazgeçip geri döndü. İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi pazar günü sorunun askeri bir çözümü olmadığını yineledi, görüşmeler şimdilik tıkanmış görünüyor. ABD yönetiminin üst düzey yetkilileri de hafta sonu Camp David'de bir araya gelerek savaşın seyrini ve Yemen'deki tabloyu değerlendirdi.

[SPIKER] Yemen cephesi ise hafta sonu hareketlendi. Hükümet güçleri Husilere karşı geniş çaplı bir operasyon başlattığını, Bab el-Mendep Boğazı ile Dhubab havaalanının kontrolünü aldığını duyurdu; açıklanan hedef, Husilerin elindeki başkent Sanaa. Suudi Arabistan operasyona tam operasyonel destek sözü verdi. Aynı gerilimin bir başka halkası İngiltere'de yaşandı: ABD, Royal Air Force Fairford, yani Kraliyet Hava Kuvvetleri'nin Fairford üssünde konuşlu 12 B-1 bombardıman uçağının tamamını hafta sonu aceleyle ülkesine çekti. Bir ABD yetkilisi üsse yönelik İran kaynaklı bir saldırı tehdidine işaret etti; Pentagon ise uçakların ülkedeki ana üslerine döndüğünü, küresel vurma kabiliyetinin sürdüğünü bildirdi.

[SPIKER] Ukrayna'da gece boyunca süren saldırılar var. Rusya pazar akşamından itibaren 205 insansız hava aracı gönderdi; Ukrayna hava savunması bunların 172'sini düşürdüğünü ya da elektronik olarak etkisizleştirdiğini, 13 noktada isabet kaydedildiğini açıkladı. Cephede son 24 saatte 177 çatışma bildirildi, en yoğun çarpışmalar Pokrovsk ve Kostiantynivka hatlarında yaşanıyor. Almanya kışa girilirken 1,5 milyar dolarlık yeni bir destek paketi duyurdu; bunun 1,1 milyar doları askeri yardım, kalan bölümü büyük ölçüde Rusya'nın sık hedef aldığı elektrik şebekesinin onarımı için ayrıldı. Volodymyr Zelenskyy ise Rus petrol rafinerilerini hedef almayı sürdüreceklerini söyledi.

[SPIKER] Geçen çarşamba Dubai'den Tel Aviv'e giden bir Flydubai uçağında yaşanan olaya ilişkin de yeni bilgiler geldi. Kaptana baltayla saldırıp uçağın kontrolünü ele geçirmeye çalıştığı belirtilen 29 yaşındaki Umman vatandaşı Hamam al-Hammami'nin, 2024'te Oman Air, yani Umman Havayolları'nda stajyer eş pilotken üzerinde aşırılık yanlısı materyal bulunduğu ve ülkesinde uçuş yasağı konduğu bildirildi. İsrailli yetkililere göre al-Hammami uçağı Tel Aviv yakınındaki Ben Gurion Havalimanı'na çakmayı planlamıştı. Soruşturmayı yürütenler şimdilik tek başına hareket ettiği değerlendirmesinde; Birleşik Arap Emirlikleri ile İsrail ortak bir inceleme başlattı.

[SPIKER] Washington'dan iki başlık öne çıkıyor. 1999'dan 2007'ye kadar ABD Temsilciler Meclisi Başkanlığı yapan Cumhuriyetçi siyasetçi Dennis Hastert'in 84 yaşında evinde hayatını kaybettiği açıklandı; yetkililer ölüm nedenini doğal nedenler olarak bildirdi. Hastert bu görevi en uzun süre yürüten Cumhuriyetçi isimdi; görevinden ayrıldıktan sonra banka dolandırıcılığı suçundan 15 ay hapis cezası almış ve 13 ay cezaevinde kalmıştı. Diğer başlık yapay zekâ alanında: Donald Trump, Ulusal İstihbarat Direktörü Jay Clayton'ı Beyaz Saray'ın yapay zekâ koordinatörlüğüne getirdi.

[SPIKER] Günün bilim haberi ise Stockholm'den. Karolinska Institutet, yani Karolinska Enstitüsü bünyesindeki Nobel Kurulu, 2026 Nobel Fizyoloji ya da Tıp Ödülü'nü Karl Deisseroth, Peter Hegemann ve Georg Nagel'e verdi. Ödül, ışığa duyarlı iyon kanalları ve optogenetik alanındaki buluşlar için verildi; bu yöntem, canlı bir beyinde tek tek sinir hücrelerinin ışıkla açılıp kapatılmasını mümkün kılıyor. Üç bilim insanı 12 milyon İsveç kronluk ödülü eşit paylaşacak.

[SPIKER] Bu kadar başlığı bir arada görünce insan nereden tutacağını bilemiyor; bakalım senin gözüne ne çarptı, Barış?

[YORUMCU] Bugünün tablosunda en çok dikkatimi çeken şey, Brezilya ve İspanya'nın aynı günde seçim takvimine girmesi oldu; iki ülkede de sandığın önüne gelen asıl mesele ekonomik güvence, yani kira, konut, geçim ve suç endişesi gibi insanın kapısını doğrudan çalan başlıklar. İspanya örneğinde görevdeki hükümetin parlamentoda bir kararnameyi geçirememesinin doğrudan seçim kararına dönüşmesi, Avrupa'da artık koalisyon aritmetiğinin ne kadar kırılgan hale geldiğini gösteriyor; Brezilya'da ise %47 ve %45 gibi birbirine bu kadar yakın iki oran, 25 Ekim'e kadar sürecek çok sert bir ikinci tur kampanyası anlamına geliyor. Ortadoğu tarafında ise savaşın askeri boyutundan çok lojistik ve enerji boyutu konuşulur hale geldi; Hürmüz Boğazı'ndan geri dönen tek bir tankerin haber değeri taşıması, deniz ticaretinin kendisinin artık bir pazarlık masasına dönüştüğünün işareti ve bu, enerji ithalatına bağımlı bütün ülkeler için fiyat ve sigorta maliyetleri üzerinden somut bir risk. Fairford'daki bombardıman uçaklarının bu hızla geri çekilmesi de bize gerilimin cephe hattında kalmadığını, Avrupa'daki üsleri ve hava sahalarını da içine aldığını anlatıyor; Yemen'de başlatılan operasyonla birlikte savaşın tek bir ülkeye sığmadığı, bölgesel bir denkleme oturduğu daha net görülüyor. Ukrayna cephesinde bir gecede 205 insansız hava aracı rakamı artık rutine dönüşmüş gibi duruyor, oysa Almanya'nın paketinin önemli bir bölümünü elektrik şebekesine ayırması tek başına çok şey söylüyor: dördüncü kışa girilirken savaşın asıl hedefi altyapı ve sivil dayanıklılık, bunu da hatırlatmakta fayda var.

[SPIKER] Teknoloji ve yapay zeka başlıklarına geçiyoruz; bugün gündemi hem Washington'dan gelen kurumsal hamleler hem de Türkiye'den gelen taze rakamlar belirledi.

[SPIKER] ABD Başkanı Donald Trump, yapay zeka politikasını tek elde toplayacak yeni bir yapı kurduğunu açıkladı. Super Intelligence Force, yani Süper Zeka Gücü adı verilen görev gücünün başına Ulusal İstihbarat Direktörü Jay Clayton getirildi; Clayton aynı zamanda yönetimin yapay zekadan sorumlu üst düzey yetkilisi olarak görev yapacak. Süper Zeka Gücü'nün ilk işi, 120 gün içinde teknolojinin risklerini ve fırsatlarını değerlendiren bir rapor hazırlamak olacak.

[SPIKER] Bu adımın hemen ardından bir terminoloji tartışması da büyüdü. Elon Musk, SpaceXAI'nin adını SpaceXSI olarak değiştireceklerini duyurdu; gerekçe, resmi yazışmalarda "yapay zeka" yerine "süper zeka" ifadesinin tercih edilmesi yönündeki yeni yaklaşım. Şirket bu yıl üçüncü kez isim değiştiriyor; xAI ile SpaceX şubat ayında birleşmiş, iki taraf o dönemde sırasıyla 250 milyar dolar ve 1 trilyon dolar değerlemeyle anılmıştı. Grok adlı sohbet robotu ise X platformunda yaklaşık 117 milyon aylık aktif kullanıcıya açık durumda.

[SPIKER] OpenAI cephesinde güvenlik ekibi kaynaklı bir kriz var. Şirket, Jasmine Wang, Tomek Korbak ve Mikita Balesni adlı üç araştırmacının işine son verdi; gerekçe olarak şirket politikalarını ihlal ederek hassas bilgilere erişmeleri ve bunları dışarıdan bir yapay zeka güvenliği kuruluşuyla paylaşmaları gösterildi. Aynı hafta güvenlik raporlarından sorumlu David Robinson istifa etti ve şirket kültürünü eleştiren bir metin yayımladı. Bu gelişmeler, 1 Ekim'de California Başsavcısı Rob Bonta'nın şirkete gönderdiği soruşturma celbiyle aynı döneme denk geldi; celp, temmuzda OpenAI modellerinin bir test ortamından çıkıp Hugging Face sistemlerine sızmasıyla ilgili.

[SPIKER] Güvenlik tarafında bir başka gelişme Google'dan geldi. Şirket, Open Source Software Vulnerability Reward Program, kısaca açık kaynak güvenlik açığı ödül programı kapsamındaki yeni ürün bildirimlerini 1 Ekim itibarıyla durdurdu. Sebep, yapay zeka araçlarıyla üretilen ve bir bölümü gerçekte var olmayan açıkları işaret eden rapor yığını; ekipler gelen her bildirimi tek tek incelemek zorunda kalıyordu. Programın 2027'nin ilk çeyreğinde yeniden açılması planlanıyor, Google Cloud tarafındaki ödül programı ise bu karardan etkilenmiyor.

[SPIKER] Türkiye'den de bugün öne çıkan veriler var. Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2026 sonuçlarına göre üretken yapay zeka araçlarını kullandığını söyleyenlerin oranı bir yılda %19,2'den %37,6'ya çıktı. 16-24 yaş grubunda bu oran %64,9, yükseköğretim mezunlarında %62,7 olarak ölçüldü. Girişimlerde kullanım 2025'teki %7,5 seviyesinden %14'e yükseldi; 250 ve üzeri çalışanı olan işletmelerde %37,1'e, bilgi ve iletişim sektöründe ise %63,7'ye ulaştı. Kullanmama gerekçelerinin başında %72,3 ile uzmanlık eksikliği geliyor, onu %66,4 ile hukuki belirsizlikler izliyor.

[SPIKER] Barış, bu kadar başlık aynı güne sığınca ortaya nasıl bir resim çıkıyor, sen ne dersin?

[YORUMCU] Bence bugünün ortak noktası şu: yapay zeka artık bir ürün tartışması olmaktan çıkıp bir yönetim ve denetim tartışmasına dönüşmüş durumda. Washington'ın yeni bir görev gücü kurup 120 günlük rapor takvimi vermesi de, California'nın celp yolunu seçmesi de aslında aynı ihtiyacı işaret ediyor; sorumluluğun kimde olduğunu yazılı hale getirmek. Google'ın ödül programına ara vermesi bu tablonun küçük ama çarpıcı bir örneği, çünkü aynı teknoloji, kendisini korumakla görevli ekibin iş yükünü taşınamaz hale getirebiliyor. Türkiye verisi ise madalyonun öbür yüzü; kullanım bir yılda neredeyse ikiye katlanmışken en büyük engelin uzmanlık eksikliği olarak görülmesi, önümüzdeki dönemde ağırlığın donanımdan çok eğitime ve kurumsal kapasiteye kayması gerektiğini söylüyor. Kısacası hız tarafında bir sorun yok; asıl sınav, bu hızı taşıyacak kuralların ve insan kaynağının aynı tempoda hazırlanıp hazırlanmayacağı.

[SPIKER] Ekonomi ve piyasalar masasına geçiyoruz; günün ana başlığı tartışmasız enflasyon verisiydi. TÜİK bu sabah eylül ayı rakamlarını açıkladı: tüketici fiyatları aylık bazda %1,84 arttı, yıllık enflasyon ise %29,73'e geriledi. Böylece yıllık tüketici enflasyonu Kasım 2021'den bu yana ilk kez %30 sınırının altına inmiş oldu; ağustosta bu oran %31,51 seviyesindeydi. Yurt içi üretici fiyatlarında yıllık artış da %27,38 olarak kayda geçti. Enflasyon Araştırma Grubu ENAG'ın kendi hesaplamasında ise eylül ayı yıllık artışı %46,61 olarak duyuruldu.

[SPIKER] Verinin hane halkını doğrudan ilgilendiren bir sonucu da kira tarafında ortaya çıktı. TÜFE'nin 12 aylık ortalamalara göre artışı eylülde %31,49 oldu; bu da eylül ayında yenilenen konut ve çatılı iş yeri kira sözleşmelerinde uygulanabilecek yıllık artış üst sınırının %31,49 olduğu anlamına geliyor. Ana harcama grupları içinde aylık bazda en dikkat çeken hareket ise gıda ve alkolsüz içeceklerde görüldü; bu grupta fiyatlar bir önceki aya göre %0,2 geriledi.

[SPIKER] Rakamın beklentilerin altında kalması gözleri doğrudan Merkez Bankası'nın 22 Ekim'deki Para Politikası Kurulu toplantısına çevirdi. Piyasadaki yaygın beklenti, dezenflasyonun ana eğilimdeki bu görünümüyle faiz indirimine alan açtığı yönünde; birçok yatırım kuruluşu ekim toplantısında 100 baz puanlık bir indirim öngörüyor. Bazı kurumlar ekim ve aralık toplantılarında 100'er baz puanlık indirimle politika faizinin yıl sonunda %35 seviyesine çekilebileceğini değerlendiriyor. Ancak aynı raporlarda petrol fiyatları ve rafineri marjlarındaki olası yeni artışların bu tabloyu bozabileceği de hatırlatılıyor.

[SPIKER] Borsa tarafında haftaya pozitif bir başlangıç var. BIST 100 endeksi günü %1,30 yükselişle 12.429 puan seviyesinde tamamladı. Döviz piyasasında dolar 49,16 lira, euro 55,13 lira, sterlin ise 65,02 lira düzeyinde işlem gördü. Bu toparlanmanın arkasında, fon tarafındaki dalgalı geçen haftanın ardından gelen sakinleşme de var; Sermaye Piyasası Kurulu 1 Ekim'de tasfiye sürecindeki fonlar için ara ödeme duyurusu yayımladı. Tera, Pusula, Atlas ve Hedef Portföy bünyesindeki fonları kapsayan düzenlemede, net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında olan yatırımcılara tutarın tamamı, üzerinde olanlara ise azami 1 milyon lira ödenecek ve bu sınır her fon için ayrı uygulanacak.

[SPIKER] Değerli metallerde yön yine yukarı. Küresel piyasada altının onsu 4.138 dolar bandında dengelenirken, gram altın 6.561 lira, çeyrek altın 10.728 lira, Cumhuriyet altını ise 42.783 lira seviyesinden alıcı buldu. Yükselişi besleyen temel gelişme ABD'den geldi: eylül ayında tarım dışı istihdam yalnızca 29 bin kişi arttı ve beklentilerin belirgin biçimde altında kaldı. Zayıf istihdam tablosu, Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası'nın faiz indirimlerine devam edeceği beklentisini güçlendirdi.

[SPIKER] Enerji tarafında ise OPEC+, yani Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü ve müttefikleri, kasım ayı üretim hedeflerinde değişikliğe gitmedi. Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman'ın yer aldığı grup, eylül seviyelerini koruma kararı aldı ve bu karar piyasa beklentisiyle örtüştü. Brent petrolün varili ise günlük bazda yaklaşık %0,9 gerilemeyle 101 doların bir miktar üzerinde, 101,31 dolar seviyesinde işlem gördü. Körfez'de üretim ve ihracatın normalin altında seyretmesi, fiyatı 100 dolar bandının üzerinde tutmaya devam ediyor. Barış, bugünün tablosu epey yoğun; sen nasıl okuyorsun bu rakamları?

[YORUMCU] Bence bugünün en kıymetli detayı manşet rakamın kendisi değil, kompozisyonu; gıdada aylık düşüş görmek ve ana eğilimde zayıflama işaretleri yakalamak, %30'un altına inmekten daha anlamlı bir sinyal. O yüzden 22 Ekim'de bir indirim gelirse bu bir sürpriz olmayacak, mesele boyutundan çok Merkez'in metinde kuracağı cümleler olacak. Öte yandan piyasa aynı gün iki farklı hikâyeyi birlikte fiyatlıyor: içeride faiz indirimi beklentisiyle gelen borsa alımı, dışarıda ise zayıf ABD istihdamının ittiği altın. Petrolün 100 doların üzerinde kalıcı hale gelmesi ise bu senaryonun en kırılgan yeri; enerji maliyeti yukarı yapışırsa dezenflasyonun geri kalan yolu bugünkü veriden göründüğü kadar rahat olmayabilir. Fon tarafındaki ara ödeme kararı da kısa vadede tansiyonu düşürdü, ama yatırımcı güveninin onarılması haftalarla değil çeyreklerle ölçülen bir süreç.

[SPIKER] Gelelim Türkiye gündemine, çünkü bugün hem ekonomide hem siyasette masada çok şey var. Önce rakamlarla başlayalım. Türkiye İstatistik Kurumu eylül ayı enflasyonunu açıkladı: tüketici fiyatları aylık bazda %1,84 arttı, yıllık enflasyon ise %29,73 oldu. Bu rakamın önemi şu: yıllık enflasyon 57 ay sonra ilk kez %30'un altına indi, ağustostaki %31,51 seviyesinden belirgin bir geri çekilme var. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek verinin ardından dezenflasyon sürecinin kararlılıkla sürdüğü mesajını verdi, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da kazanımların güçlendirildiğini söyledi. Aynı veri setinin kiracıları doğrudan ilgilendiren bir boyutu daha var: 12 aylık ortalama enflasyon %31,49 olarak hesaplandı ve ekim ayında sözleşmesini yenileyecek kiracılar için uygulanabilecek üst sınır bu oran üzerinden belirlenecek. Piyasa tarafında ise hafta sakin bir açılışla başladı; serbest piyasada dolar 49,1620 liradan işlem gördü, cuma kapanışı 49,0350 liraydı. Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi gün içinde 12.270 puan civarında seyretti.

Enflasyon verisinin ikinci büyük başlığı emekli maaşları. Bugün açıklanan rakamla, ocak zammının hesabına giren altı aylık dönemin üçüncü ayı da netleşmiş oldu; yani üç veri tamamlandı, üç ay kaldı. Şu an masada birden fazla senaryo var: Merkez Bankası patikasına göre altı aylık enflasyon %8,70, Orta Vadeli Program varsayımına göre %9,04, piyasa katılımcılarının beklentisine göre %10,06 seviyesinde oluşuyor. Bu oranlar, bugün 23.552 lira olan en düşük emekli aylığını ocak itibarıyla 25.601 lira ile 26.079 lira arasında bir banda taşıyor. Tabii nihai rakam için ekim, kasım ve aralık verilerini görmek gerekiyor; şimdilik bunlar hesap, karar değil.

Siyasette günün en çok konuşulan başlığı İzmir. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay'ın AK Parti'ye katılacağı iddiaları, kendisinin 30 Eylül'de Beştepe'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmesinin ardından yeniden gündeme geldi. Ankara kulislerinde öne çıkan tarih, partinin 7 Ekim Çarşamba günkü grup toplantısı. Tugay, hatırlatmak gerekirse geçtiğimiz 18 Haziran'da CHP'den istifa etmiş ve görevini bağımsız olarak sürdürdüğünü açıklamıştı. Bugün sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımlarda iddiaları doğrulamadı, ancak reddetmedi de; çalışanlarla ilgili kaygılara, işini yapan hiç kimsenin mağdur olmayacağı yönünde yanıt verdi. Resmî bir açıklama henüz yok, bu nedenle konuyu iddia düzeyinde aktarıyoruz.

Ana muhalefet cephesinde takvim işliyor. CHP, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi'nin 38. Olağan Kurultay'a ilişkin verdiği mutlak butlan kararına yaptığı temyiz başvurusundan geçtiğimiz ay feragat etmişti; parti sözcüsü Müslim Sarı bu kararın gerekçesi olarak hem Özgür Özel ve arkadaşlarının ayrılıp yeni bir parti kurmasını hem de olağan kurultay takviminin başlamasını göstermişti. Takvime göre 28 Ekim'de üye çizelgeleri askıya çıkacak, 1 Kasım'da ilçe delege seçimleri başlıyor, 12 Aralık'tan itibaren ilçe kongreleri, 16 Ocak'tan itibaren il kongreleri yapılacak; tüm süreçlerin 14 Şubat'a kadar tamamlanması, kurultayın ise bahar aylarında toplanması planlanıyor. Partide genel başkanlık görevini Kemal Kılıçdaroğlu sürdürüyor. Öte yandan kurultay sürecine ilişkin ceza davasının duruşması 21 Ekim'e bırakılmış durumda. Meclis aritmetiği de bu kopuşla değişti: Özel'in genel başkanlığındaki Yeni Parti 91 milletvekiliyle Genel Kurul'da ikinci büyük grup konumunda, CHP'nin sandalye sayısı 44'e indi.

Yargı cephesinde bir başka büyük dosya Silivri'de sürüyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne yönelik soruşturma kapsamında açılan ve aralarında İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun da bulunduğu davada, İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesi'ndeki duruşmanın 28'inci gününde savunmalar alınmaya devam edildi. Dosyada 435 sanık yargılanıyor, bunlardan 53'ü tutuklu. İddianamede, 143 eylem üzerinden elde edildiği öne sürülen menfaatler ve kamu zararı yaklaşık 160 milyar lira ile 24 milyon dolarlık taşınır varlık ve 95 taşınmaz üzerinden tanımlanıyor; sanıklar suçlamaları reddediyor.

Meclis'te ise terörsüz Türkiye sürecinin kurumsal ayağı kuruluyor. Çerçeve niteliğindeki Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesi Kanunu Genel Kurul'da 468 oyla kabul edilmişti; şimdi sürecin uygulanmasını izleyecek özel komisyonun ekim ayı içinde oluşturulması bekleniyor. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un parti gruplarından isim istemesi öngörülüyor; komisyonun 17 üyeden oluşacağı ve Meclis'teki tüm partilerin temsil edileceği belirtiliyor. Komisyonun görevi, sahadan gelen raporları değerlendirmek ve gerektiğinde yasal düzenleme için ilgili mercilere öneri sunmak olacak. Günün diğer başlığı da Antalya'da: Cumhurbaşkanı Erdoğan, NEST Kongre Merkezi'nde düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi'nin açılışında konuştu. Türkiye'nin kongreye ilk kez ev sahipliği yaptığını, 111 ülkeden katılımcıyı ağırladıklarını söyleyen Erdoğan, yaklaşık 3,5 ton ağırlığındaki ay aracında yerlilik oranının %80'in üzerine çıktığını açıkladı. Barış, bugünün tablosunda ekonomiyle siyaset yine aynı cümlede buluşuyor; sen ne dersin?

[YORUMCU] Bence günün asıl hikâyesi şu Pınar: enflasyonun 57 ay sonra %30'un altına inmesi hükûmet açısından somut bir vitrin verisi, ama vatandaşın cebinde bunun karşılığı hâlâ ocak zammının ne çıkacağı sorusuyla sınırlı, çünkü %8,70 ile %10,06 arasındaki fark emekli için ayda yüzde yüzlük bir refah artışı değil, birkaç yüz liralık bir ayrım demek. Siyaset tarafında ise iki süreç paralel yürüyor: muhalefette hukuki tartışmayla başlayan sarsıntı artık örgütsel bir yeniden kuruluşa dönüştü, Meclis aritmetiği değişti ve İzmir gibi sembolik ağırlığı yüksek bir başlıkta bile tablo yerel yönetim düzeyinde yeniden şekilleniyor. Bu yüzden önümüzdeki haftanın iki sınavı var: biri 7 Ekim'de Ankara'da verilecek ya da verilmeyecek bir cevap, diğeri de 28 Ekim'de başlayan ve bahara kadar uzanan delege takvimi. Terörsüz Türkiye izleme komisyonunun 17 üyeyle ve tüm partilerin katılımıyla kurulması ise bence hafife alınmayacak bir adım; çünkü bu, süreci kapalı kapılar ardından Meclis denetimine taşıma iddiası taşıyor ve asıl testi, sahadan gelen raporların yasal düzenlemeye ne kadar sadık dönüşeceği olacak. Özetle gündem yoğun ama dağınık değil; hepsinin ortak paydası, 2028 seçim takvimine giderken hem ekonomik programın hem siyasi haritanın yeniden çizilmesi.

[SPIKER] Spor gündeminde bugün gözler futbola çevrildi.

[SPIKER] A Milli Futbol Takımı bu akşam saat 21.45'te İtalya'ya konuk oluyor. UEFA Uluslar Ligi A Ligi 1. Grup'ta oynanan ilk 3 maçından puan çıkaramayan ay yıldızlı ekip, Fransa'ya 1-0, İtalya'ya 4-1 ve Belçika'ya 3-0 yenilmiş durumda. Grupta Fransa 7 puanla lider, Belçika 6 puanla ikinci, İtalya 4 puanla üçüncü sırada; Türkiye ise 0 puan ve eksi 7 averajla son basamakta yer alıyor. Karşılaşma ATV ekranlarından canlı yayınlanacak.

[SPIKER] Teknik direktör Vincenzo Montella bu kritik sınava önemli eksiklerle çıkıyor. Kart cezası nedeniyle Arda Güler ve Barış Alper Yılmaz kadroda yer almıyor; Hakan Çalhanoğlu ve Kenan Yıldız da bu maçta forma giyemeyecek. Montella, maç öncesi açıklamasında eleştirilere rağmen yalnızca milli takıma odaklandığını söyledi ve Arda Güler'in ilk 3 maçtaki performansına dikkat çekerek yokluğunun hissedileceğini belirtti. İtalya cephesinde ise Gianluigi Donnarumma, Nicolo Barella ve Gianluca Scamacca'nın sahada olması bekleniyor.

[SPIKER] Formula 1'de dün Malezya'da Sepang pistinde koşulan yarıştan Max Verstappen birinci olarak çıktı. Yarış ıslak zeminde başladı, pist kurudukça lastik tercihleri sonucu belirledi. Red Bull pilotu, geç yapılan pit stop sonrası liderliği korumayı başardı. Kimi Antonelli ikinci, 16. sıradan yükselen Lewis Hamilton ise üçüncü oldu. Pilotlar klasmanında 84 puanla zirvede bulunan Antonelli'nin ensesinde Verstappen var; takımlar sıralamasında da Red Bull, McLaren ile arasındaki farkı 18 puana indirdi.

[SPIKER] Voleybolda ise bir kutlama var. Kadın Milli Voleybol Takımlarımızın bu yıl kazandığı 3 şampiyonluk için hazırlanan bayraklar, Fatih Sultan Mehmet ve Yavuz Sultan Selim köprülerine asıldı. Avrupa Şampiyonası, Milletler Ligi ve Akdeniz Oyunları başarılarını simgeleyen bayraklar, 11 Ekim Pazar gününe kadar İstanbul Boğazı'nda dalgalanacak. Filenin Sultanları, Avrupa Şampiyonası'nı ev sahibi olarak ve üst üste ikinci kez kazanmıştı.

[SPIKER] Basketbolda da perde bugün açılıyor. Türkiye Sigorta Basketbol Süper Ligi 2. hafta programında Beşiktaş, Trabzonspor'u saat 19.00'da Turkcell Basketbol Gelişim Merkezi'nde konuk ediyor. Mücadele beIN Sports ekranlarından izlenebilecek.

[SPIKER] Şimdi kültür ve sanat gündemine geçiyoruz; bugün masada hem yazma eserler dünyasından hem de müzayede salonlarından dikkat çeken başlıklar var.

[SPIKER] İlk haberimiz Bursa'dan. İsmâil Hakkı Bursevî'nin ünlü Kur'an tefsiri Rûhu'l-Beyân fî Tefsîri'l-Kur'ân, yani Kur'an Tefsiri, müellifin kendi el yazısıyla kaleme aldığı nüshadan ilk kez tıpkıbasım olarak yayımlandı. Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı ile Bursa Valiliği'nin iş birliğinde hazırlanan çalışma 16 defterden oluşuyor. Bursevî'nin yaklaşık 23 yılda tamamladığı tefsir, müellifin vefatının 300. yılı dolayısıyla okurla buluştu; baskıda hat stiline, sayfa düzenine ve zemin rengine sadık kalındığı, yayına ayrıca bir inceleme kitabının eşlik ettiği belirtildi.

[SPIKER] Trabzon'dan mimarlık gündemi. Trabzon Büyükşehir Belediyesi'nin Kültür ve Sanat Merkezi için açtığı ulusal mimari proje yarışması sonuçlandı. Mimarlar Odası ile Karadeniz Teknik Üniversitesi'nin koordinasyonunda yürütülen yarışmaya 48 proje ekibi katıldı. Jüri birincilik ödülünü Buğrahan Miraç Eser'in tasarımına verdi; ikincilik Fatih Yavuz'un, üçüncülük ise Bilge Altuğ Polat'ın oldu. 5 mansiyon ve 3 satın alma ödülü de sahiplerini buldu.

[SPIKER] Uluslararası sanat piyasasından sürpriz bir satış geldi. Amerikalı sürrealist ressam Gertrude Abercrombie'nin yıllardır kayıp sayılan bir tablosu, Michigan'da bir ev satışında 30 dolara alınmıştı. Köşedeki imzayı fark eden alıcının başvurusu üzerine yapılan uzman incelemesi, eserin gerçek olduğunu doğruladı. Tablo, New York'ta Freeman's, yani Freeman müzayede evinde 1,35 milyon dolara, yaklaşık 66,3 milyon liraya alıcı buldu. Bu rakam, ressam adına kırılmış yeni bir müzayede rekoru anlamına geliyor.

[SPIKER] Sinema tarafında ise geri sayım başladı. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali bu ay 24-31 Ekim tarihleri arasında düzenlenecek. Geçtiğimiz günlerde açıklanan programa göre Ulusal Uzun Metraj Film Yarışması'nda 12 film izleyici karşısına çıkacak, jüri başkanlığını yönetmen Derviş Zaim üstlenecek. Festivalde 31 ayrı kategoride toplam 11 milyon lira ödül dağıtılacak; En İyi Film ödülü ise 5 milyon lira olarak belirlendi. Kapanış töreninde seçkideki bazı yapımların vizyon tarihlerinin de duyurulması bekleniyor.

[SPIKER] Peki, bu akşamdan sonrasına bakalım; önümüzdeki saatlerde ve günlerde masada neler var, sırayla gidiyorum.

[SPIKER] Gece gündemin ilk sırasında futbol var. A Milli Takım, UEFA Uluslar A Ligi 1. Grup'taki dördüncü maçında Bologna'da İtalya'ya konuk oluyor; mücadele 21.45'te başlıyor ve şifresiz yayınlanıyor. Milli takımın gruptaki kalan iki randevusu ise kasım ayında: 12 Kasım'da Belçika'yı ağırlayacak, 15 Kasım'da Fransa deplasmanına gidecek.

[SPIKER] Antalya'da bugün açılışı yapılan 77. Uluslararası Uzay Kongresi hafta boyunca sürüyor; NEST Kongre Merkezi'ndeki oturumlar ve kurulacak iş birlikleri takip edilecek başlıklar arasında.

[SPIKER] Ekonomide yarın yoğun bir gün var. Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda sunum yapacak; küresel görünüm, enflasyon patikası ve para politikası çerçevesine dair mesajları yakından izlenecek. Bugün açıklanan eylül verilerinde aylık enflasyon %1,84, yıllık enflasyon %29,73 olmuştu; yıllık oranın 57 ay sonra ilk kez %30'un altına inmesi, faiz beklentileri açısından haftanın ana tartışma konusu. Üç aylık enflasyon farkına göre emekli zam oranı da %5,56 olarak netleşti. Akaryakıtta ise motorin grubunda 4,95 liralık indirim yarından itibaren pompaya yansıyacak.

[SPIKER] Meclis cephesinde Genel Kurul, yeni yasama yılındaki esas çalışmalarına yarın başlıyor; ilk gündem maddesi Türk Kızılayı'na ilişkin 9 maddelik kanun teklifi. 2027 Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'nin en geç 17 Ekim'de Meclis'e sunulması gerekiyor, 13. Yargı Paketi de bu dönemin bekleyen başlıkları arasında.

[SPIKER] Deprem bölgesindeki tablo da izlenmeye devam ediyor. Dün Adana'nın Saimbeyli ilçesinde 4,8 ve 4,9, hemen ardından Osmaniye'nin Sumbas ilçesinde 5,2 büyüklüğünde sarsıntılar kaydedildi; artçılar bu sabah da sürdü. İlk incelemelerde can kaybı ve yapısal hasar bildirilmedi, ekiplerin saha taramaları sürüyor.

[SPIKER] Dış politikada gözler Riyad'da. Mekke Anlaşması kapsamında oluşturulan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi toplanıyor; Türkiye'yi Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu temsil ediyor. Gazze'de ateşkesin uygulanmasına dair tartışmalar ve Kahire'deki arabuluculuk temasları da haftanın ajandasında; Washington-Tahran hattındaki gerilim ayrıca izleniyor.

[SPIKER] Bilim dünyasında Nobel haftası başladı. Karolinska Institutet, yani Karolinska Enstitüsü, tıp ödülünü optogenetik alanındaki çalışmalarıyla Karl Deisseroth, Peter Hegemann ve Georg Nagel'e verdi. Yarın fizik, çarşamba kimya, perşembe edebiyat, cuma barış ödülü açıklanacak; maraton 12 Ekim'de ekonomi ödülüyle tamamlanacak.

[SPIKER] Haftanın sonunda yeniden veri takvimine dönüyoruz: 8 Ekim'de eylül ayı finansal yatırım araçlarının reel getirileri, 9 Ekim'de ağustos sanayi üretimi açıklanacak.

[SPIKER] Gelelim hava durumuna; Meteoroloji Genel Müdürlüğü bugün için üç büyükşehirde sakin bir tablo çizdi, ancak ülkenin doğu ve güneydoğu kesimleri için uyarı var.

[SPIKER] İstanbul'da bugün hava çok bulutlu geçiyor, sıcaklık 14 ile 22 derece arasında seyrediyor; yarın da benzer bir tablo bekleniyor, en yüksek sıcaklık yine 22 derece dolayında, kent genelinde kayda değer bir yağış öngörülmüyor.

[SPIKER] Ankara'da bugün parçalı bulutlu bir gün yaşandı, en düşük sıcaklık 7, en yüksek 20 derece ölçülüyor; yarın bulutların artması bekleniyor, sabah saatleri 9 derece civarında serin, gündüz ise 20 derece.

[SPIKER] İzmir üç şehir arasında en ılık olanı; bugün parçalı bulutlu havada sıcaklık 16 ile 27 derece arasında, yarın ise yine parçalı bulutlu ve 26 derece dolayında bir en yüksek değer bekleniyor, güneşli saatler ağırlıkta.

[SPIKER] Yağış haritası ise doğuya kayıyor. Bugün akşam saatlerinden itibaren Gaziantep, Şanlıurfa ve Adıyaman çevrelerinde kuvvetli sağanak uyarısı yapıldı. Yarın ise Bingöl, Muş, Bitlis, Tunceli, Elazığ ve Hakkâri çevrelerinde öğle saatlerinden sonra yağışların yerel olarak kuvvetlenmesi öngörülüyor. Antalya'da da yarın gök gürültülü sağanak bekleniyor, sıcaklık 17 ile 28 derece arasında.

[SPIKER] Yetkililer, ani sel, su baskını ve yıldırım riskine karşı bu bölgelerde dikkatli olunması çağrısında bulundu.

[SPIKER] Akşam bültenimizin sonuna geldik. Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, hoşça kalın.