Akşam Haberleri — 7 Ekim 2026

Bölüm metni

[SPIKER] İyi akşamlar. Nöron Haber akşam bülteninde bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledik ve değerlendirdik. Bugün yedi Ekim iki bin yirmi altı, Çarşamba. Ben Pınar.

[YORUMCU] Ben Barış. Bu akşam dünyadan ekonomiye, teknolojiden Türkiye gündemine günün öne çıkan başlıklarını birlikte ele alıp değerlendireceğiz. Pınar, söz sende.

[SPIKER] Dünya ve ABD masasına geçiyoruz; bugünün gündemi hem bir yıl dönümünün ağırlığını hem de sertleşen bir güvenlik tablosunu aynı sayfada taşıyor.

[SPIKER] İsrail, 7 Ekim saldırısının üçüncü yıl dönümünü ülke genelinde 400'den fazla noktada düzenlenen törenlerle andı. Anma, saldırının başladığı dakikada tutulan saygı duruşuyla açıldı; öğle saatlerinde hastaneler, belediyeler, üniversiteler ve özel iş yerlerinin katıldığı ikinci bir saygı duruşu yapıldı. Re'im Ormanı'ndaki Nova festivali alanında da tören düzenlendi; bu alanda 370'ten fazla kişi hayatını kaybetmiş, 44 kişi kaçırılmıştı. Akşam saatlerinde Tel Aviv'de hayatta kalanların ve ailelerin oluşturduğu bir platformun organize ettiği ulusal anma töreni gerçekleştirildi; törene on binlerce kişinin katılması bekleniyordu.

[SPIKER] Yıl dönümü, İsrail'de siyasi bir tartışmanın da merkezinde. Son günlerde çıkan haberlerde, Başbakan Benjamin Netanyahu'nun saldırı öncesinde bölge ülkelerinden uyarı aldığı öne sürüldü; iddialarda Birleşik Arap Emirlikleri ve Mısır'ın ismi geçti. Netanyahu bu haberleri reddediyor, "asılsız" olarak nitelendiriyor ve geçen hafta ilgili yayın kuruluşlarına karşı hakaret davası açtı. Netanyahu ve savunma bakanı, ay sonunda yapılacak seçimler öncesinde Hamas'ın yeni bir girişimde bulunabileceği uyarısını da yineledi.

[SPIKER] Körfez'de ise deniz trafiği üzerindeki baskı artıyor. UK Maritime Trade Operations, yani İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları Merkezi, yalnızca bu ay Hürmüz Boğazı'nda 9 saldırı kaydettiğini bildirdi; bu sayı, merkezin eylül ayının tamamı için açıkladığı toplamın yarısına denk geliyor. 28 Eylül'den bu yana boğazda 8 ticari gemi vuruldu. 1 Ekim'de Kuveyt bayraklı dev tanker Kazimah III isabet aldı ve mürettebatın güvende olduğu açıklandı; bir gün sonra Panama bayraklı bir tankerde çıkışta yangın ve elektrik kesintisi yaşandı, gemi römorkör yardımıyla Fujairah'a yöneldi. 4 Ekim'de ise Liberya bayraklı bir ürün tankeri hareket kabiliyetini yitirdi. Tüm bunlar, boğazdan geçen petrol sevkiyatının savaş öncesi seviyelere yaklaştığı bir döneme denk geliyor.

[SPIKER] Aynı gerilim Avrupa'daki üs güvenliğine de yansıdı. ABD, İngiltere'nin batısındaki Royal Air Force Fairford, yani Kraliyet Hava Kuvvetleri'nin Fairford Üssü'nde konuşlu 12 B-1 bombardıman uçağının tamamını 4 Ekim Pazar günü aceleyle ülkeye geri çekti. Gerekçe, İran kaynaklı bir insansız hava aracı saldırısı ihtimaline işaret eden istihbarat olarak açıklandı; Netanyahu, bu bilgiyi İsrail'in İngiltere ile paylaştığını söyledi. İngiltere Başbakanı Andy Burnham, tehdidin arkasında İran'ın olduğuna dair "güçlü işaretler" bulunduğunu belirtti. Çekilme, Fairford Üssü'ne yönelik şüpheli bir plan kapsamında yapılan gözaltıların üzerinden yaklaşık bir hafta geçtikten sonra gerçekleşti; Başkan Donald Trump da kararı "bir tehdit vardı" sözleriyle açıkladı.

[SPIKER] Almanya'dan ise alışılmadık bir istihbarat haberi geldi. Federal savcılık, 1998 ile 2005 arasında Bundesnachrichtendienst, yani Almanya Federal İstihbarat Servisi'nin başkanlığını yürüten 80 yaşındaki August Hanning'i vatana ihanet amaçlı casusluk ve ihanete teşebbüs şüphesiyle gözaltına aldı. İddiaya göre Hanning, görevinden ayrılmasının ardından kurumun eski bir büro yöneticisiyle anlaşarak para karşılığında gizli belgelere eriştiği ve bu belgelerden yabancı bir istihbarat servisi için analiz hazırladı. Savcılık, söz konusu yabancı servisin hangi ülkeye ait olduğunu açıklamadı. Dosyada, Federal İstihbarat Servisi'nde bu yılın başına kadar görevde olan eski kurmay başkanı hakkında da yardım ve yataklık ile ihanete teşebbüs suçlamaları yer alıyor.

[SPIKER] Rusya'da bir laboratuvar ölümü ise uluslararası bir temas konusuna dönüştü. Sibirya'nın Irkutsk kentindeki veba araştırma enstitüsünde çalışan 28 yaşındaki Darya Shipilova hastalanarak hayatını kaybetti; Rus yetkililer temaslı kişilerin testlerinin negatif çıktığını, ölüm nedeninin henüz kesinleşmediğini, ancak akciğer vebası olasılığını da dışlamadıklarını bildirdi. Trump, konuyu Vladimir Putin ile "çok yakında" görüşeceğini ve ABD'nin yardıma hazır olduğunu söyledi; Kremlin tarafı ise kesinleşmiş bir telefon görüşmesi bulunmadığını belirtti. World Health Organization, yani Dünya Sağlık Örgütü şeffaflık çağrısı yaptı ve mevcut riski düşük olarak değerlendirdi; ABD'li sağlık otoriteleri de gelişmeleri izlediklerini, ülke için geniş bir tehdit işareti görmediklerini açıkladı.

[SPIKER] ABD ekonomisinde dış ticaret verileri öne çıktı. Ağustos ayında dış ticaret açığı 105,6 milyar dolara yükseldi; bu, 17 ayın en yüksek seviyesi ve temmuzun revize edilmiş 92,8 milyar dolarlık açığına göre yüzde 13,8'lik bir artış anlamına geliyor. İthalat yüzde 4,3 artışla 420,8 milyar dolara çıkarak rekor kırdı, ihracat ise yüzde 1,4 artışla 315,2 milyar dolar oldu. Artışta sanayi girdileri, ham petrol, parasal olmayan altın ve yarı iletken sevkiyatları belirleyici oldu; ülke bazında en büyük açık 27,7 milyar dolarla Meksika ile kaydedildi.

[SPIKER] Washington'da teknoloji politikasında da yeni bir yapı kuruldu. Trump, Ulusal İstihbarat Direktörü Jay Clayton'ı yapay zekâ politikalarından sorumlu koordinatör olarak görevlendirdi ve bu alandaki çalışmaları yürütecek "Super Intelligence Force", yani Süper Zekâ Gücü adlı bir görev gücünün başına getirdi. Daha önce Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'na başkanlık eden ve Manhattan'da federal savcılık görevi yapan Clayton'ın istihbarat görevini de sürdürmesi bekleniyor. Yapıya Federal Ticaret Komisyonu Başkanı Andrew Ferguson ile Pentagon ve kamu personel yönetiminden üst düzey isimler dahil edildi; görev gücünün 120 gün içinde bir rapor sunması öngörülüyor.

[SPIKER] Günün bilim başlığı ise Stockholm'den geldi. Kungliga Vetenskapsakademien, yani İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, 2026 Nobel Kimya Ödülü'nü Henri B. Kagan ile Kenso Soai'ye verdi. Ödül, asimetrik organik sentezde doğrusal olmayan etkiler ve otokataliz keşfi gerekçesiyle takdim edildi; bu çalışmalar, ilaç sanayisinde molekülün hangi "aynadaki" biçiminin üretildiğini kontrol etmeyi mümkün kılıyor. 95 yaşındaki Kagan Université Paris-Sud, yani Paris-Sud Üniversitesi'nde, 76 yaşındaki Soai ise Tokyo University of Science, yani Tokyo Bilim Üniversitesi'nde çalıştı; iki bilim insanı 12 milyon İsveç kronluk ödülü paylaşacak.

[SPIKER] Barış, bu başlıkları tek tek okuduğumuzda ayrı ayrı duruyor ama üst üste koyduğumuzda bambaşka bir resim çıkıyor gibi. Sen ne dersin?

[YORUMCU] Haklısın, bugünün listesinde ortak bir eksen var: risk artık cephe hattında değil, lojistiğin ve altyapının üzerinde hesaplanıyor. Hürmüz'de bir ayda 9 saldırı kaydedilmesi ile ABD'nin Fairford Üssü'nden 12 uçağı bir günde çekmesi aynı mantığın iki ucu; biri enerji geçiş noktasını, diğeri sabit askeri varlığı kırılgan hale getiriyor ve ikisi de pahalı bir sigorta ve caydırıcılık hesabı doğuruyor. Almanya'daki tutuklama ise bu tablonun daha az görünen tarafını hatırlatıyor: kurumsal hafızanın, yani eski görevlilerin elindeki bilginin, devletler için başlı başına bir güvenlik kalemi olduğunu. Ekonomi cephesinde 105,6 milyar dolarlık açığın içinde ham petrol ve yarı iletken kalemlerinin ağırlık taşıması, bu güvenlik denkleminin doğrudan ticaret rakamlarına nasıl yansıdığını gösteriyor. Rusya'daki vaka ile Nobel Kimya Ödülü'nü de aynı çerçeveye ekleyebiliriz; birinde bilgi paylaşımının gecikmesi riski büyütüyor, diğerinde onlarca yıl önce yapılmış bir temel araştırma bugün ilaç üretiminin omurgasını kuruyor; devletlerin tercihleri de giderek bu iki uç arasında şekilleniyor.

[SPIKER] Teknoloji ve yapay zeka başlıklarında bugünün gündemini para ve altyapı belirledi, sırayla aktarıyorum. Bugün gelen haberlere göre SpaceX, Nvidia'dan alacağı yapay zeka çipleri için 40 milyar dolarlık bir borçlanma paketi için görüşmelere başladı. Paketin yaklaşık 10 milyar dolarlık kısmının banka kredilerinden, 30 milyar dolarlık kısmının ise yatırım yapılabilir seviyedeki tahvillerden oluşması bekleniyor; süreci Apollo Global Management, yani Apollo'nun yönetmesi öngörülüyor. İşlemin 2027'ye kadar tamamlanması hedefleniyor ve bu, uzay şirketinin yapay zeka hesaplama kapasitesine ne kadar ağırlık verdiğini gösteriyor.

[SPIKER] Yatırım tarafındaki bu iştah, dün yayımlanan bir rapora da yansımış. Endeks sağlayıcısı FTSE Russell'ın ekim ayı değerlendirmesine göre en büyük beş teknoloji şirketinin 2027'de yapay zeka altyapısına ayıracağı toplam harcama 1 trilyon doları aşabilir. Raporda, haftalık token tüketiminin Mart 2025'teki yaklaşık 500 milyar seviyesinden Eylül 2026'da 120 trilyonun üzerine çıktığı belirtiliyor. Aynı değerlendirmede ABD teknoloji sektörünün endeks ağırlığının %46,3'e ulaştığı, Alphabet ve Amazon'un yıl başından bu yana 175 milyar doları aşan borçlanmaya gittiği ve beş şirketten dördünde serbest nakit akışı marjlarının negatife döndüğü de kayda geçmiş.

[SPIKER] Asya'dan da benzer ölçekte bir hamle var. Japonya, Dell ve ülkenin en büyük elektrik üreticilerinden JERA ile birlikte yaklaşık 140 milyar dolarlık bir veri merkezi programına hazırlanıyor. İlk adım olarak Chiba'da, JERA'nın doğal gaz santralinin hemen yanına 400 megavatlık bir yapay zeka veri merkezi kurulması planlanıyor; tesisin şebeke bağlantısı beklemeden doğrudan santralden beslenmesi ve 2028 civarında devreye alınması öngörülüyor. Taraflar beş yıl içinde 3 ila 4 gigavatlık bir kapasiteyi, finansmanın büyük bölümünü yine Apollo üstlenerek hedefliyor.

[SPIKER] Modellerin yetenek tarafında ise OpenAI'dan dikkat çeken bir açıklama geldi. Şirket, cebir, sayı teorisi, teorik bilgisayar bilimi, matematiksel mantık ve topoloji gibi alanlarda yapay zekayla elde edilen 377 yeni matematiksel sonucu yayımladı. OpenAI'ın verdiği bilgiye göre sonuçların her biri ortalama üç saatlik bir çalışmayla üretildi ve ispatların temel mantıksal tutarlılığı Lean adlı doğrulama dili üzerinden kontrol edildi. Şirket ayrıca 10 problemde modelin çözüme nasıl ilerlediğini gösteren özetleri de paylaştı.

[SPIKER] Türkiye tarafında ise eğitim ve yetenek başlığı öne çıktı. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, İstanbul'da düzenlenen kurumsal yapay zeka sempozyumunda 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı ve 100 bin yapay zeka uygulama profesyoneli yetiştirileceğini açıkladı. Bakan Kacır, 81 ilde kurulacak yapay zeka okuryazarlığı atölyeleriyle iki yıl içinde 5 milyon vatandaşa ulaşmayı hedeflediklerini söyledi. Aynı dönemde İstanbul'da süren fintek etkinliğinde konuşan ekonomist Daron Acemoğlu da yapay zekanın merkeziyetçi ve salt otomasyona dayalı bir teknoloji olmasının bir zorunluluk değil tercih olduğunu, kaynakların uygulama katmanına yönelmesiyle teknolojinin daha dengeli yayılabileceğini belirtti.

[SPIKER] Bu tablo bana epey tanıdık geldi doğrusu, bir de senin gözünden dinleyelim.

[YORUMCU] Tanıdık gelmesi normal, çünkü bugünün bütün başlıkları aynı cümlenin farklı halleri: hesaplama kapasitesi artık bir yazılım meselesi değil, bir finans ve enerji meselesi. SpaceX'in çip almak için 40 milyar dolarlık tahvil ve kredi masasına oturması, Japonya'nın veri merkezini şebekeyi hiç beklemeden doğrudan santrale yapıştırması, aynı darboğazın iki ayrı çözümü; biri parayı, diğeri elektriği hızlandırmaya çalışıyor. Ama FTSE Russell'ın işaret ettiği nokta da ortada duruyor: beş şirketin dördünde nakit akışı marjları negatife dönmüşse, bu yatırım dalgası artık kasadaki parayla değil borçla taşınıyor demektir ve borçla taşınan her döngünün bir geri ödeme takvimi vardır. OpenAI'ın matematik sonuçları tam da bu yüzden önemli; çünkü bu kadar sermayenin karşılığında bilimde, sanayide, ilaçta somut bir çıktı görülmezse tartışma hızla maliyete döner. Türkiye açısından ise asıl fırsat tam Acemoğlu'nun işaret ettiği yerde: gigavat yarışına girmek zorunda olmayan, ama uygulama katmanında ve yetişmiş insanda ciddi mesafe alabilecek bir konumdayız; 100 bin profesyonel hedefi kağıt üzerinde iddialı, sahada ne kadarının gerçek işe dönüştüğünü ise önümüzdeki iki yıl gösterecek.

[SPIKER] Ekonomi ve piyasalar tarafına geçiyoruz; gündem yine yoğun, başlıkları sırasıyla aktarıyorum.

Günün en çok takip edilen açıklaması Meclis'ten geldi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, tasfiye sürecindeki yatırım fonlarına ilişkin kapsamlı bir bilgilendirme yaptı. Yılmaz, tasfiye halindeki 131 fonun toplam fon sayısının yüzde 4,6'sına, portföy büyüklüğünün ise yüzde 7,7'sine karşılık geldiğini belirterek sermaye piyasalarında sistemik bir risk bulunmadığını söyledi. Ödeme takvimi de netleşti: A1 Capital, Bulls ve Pardüs'e ait 17 fonda, 43 bin 643 yatırımcı için ödemeler yarın başlıyor.

Yılmaz'ın özellikle altını çizdiği nokta kaynak tarafıydı. Bu süreçte ortaya çıkan zararlar için Hazine ya da kamu kaynağı kullanılmayacağını, ödemelerin fonların kendi varlıklarından, haksız kazanç elde edenlerden geri alınan tutarlardan ve el konulan malvarlıklarının satışından karşılanacağını ifade etti. Serbest fonların bankacılıktaki gibi devlet garantisi taşımadığı hatırlatması da açıklamanın öne çıkan başlıklarından biri oldu. Sermaye Piyasası Kurulu'nun 1 Ekim'deki kararına göre ise Tera Portföy, Pusula Portföy, Atlas Portföy ve Hedef Portföy bünyesindeki tasfiye fonlarında, her yatırımcıya her fon için ayrı ayrı olmak üzere 1 milyon liraya kadar ara ödeme yapılabilecek.

Borsada ise gün sert satışlarla geçti. BIST 100 endeksi güne yüzde 0,12 yükselişle 12.389 puandan başladı, ancak gün içinde satış baskısı arttı ve endeks günü yüzde 2,19 düşüşle 12.102,87 puandan kapattı. Endekste yer alan hisselerin 86'sı değer kaybederken yalnızca 13'ü yükseldi; kayıplara bankacılık ve holding hisseleri öncülük etti.

Döviz ve altında tablo daha sakindi. Önceki günü 49,17 liradan tamamlayan dolar bugün 49,19 lira seviyesinde işlem gördü; euro 55,28 lira, sterlin ise 65,24 lira bandındaydı. Kapalıçarşı'da gram altın, dünkü 6.583 liralık kapanışın ardından yaklaşık yüzde 0,7 gerileyerek 6.535 lira civarına indi. Çeyrek altın 10.773 lira, Cumhuriyet altını 42.952 lira oldu. Ons altın gün içinde 4.080 dolara kadar çekildi, gümüşteki düşüş ise yüzde 3'ü aştı.

Dışarıda fiyatlamayı belirleyen iki başlık vardı: tahvil faizleri ve petrol. ABD'de 30 yıllık Hazine tahvili getirisi yüzde 5,70'in üzerine çıkarak 24 yılın zirvesini gördü, 10 yıllık getiri de yüzde 5,3'ü aştı. Brent petrol, Meksika Körfezi'ndeki fırtına tehdidi ve Orta Doğu'daki tansiyonla yeniden 100 doların üzerine, 101 dolar bandına yükseldi. Piyasalarda Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası'nın ekim ayında faiz artırma olasılığı yüzde 20 ile 25 bandına gerilerken, aralık toplantısı için bu beklenti yüzde 85'e yakın seyrediyor.

Kamu maliyesinden gelen veri de dikkat çekti. Hazine nakit dengesi eylül ayında 467,2 milyar lira açık verdi. Bu rakam, geçen yılın aynı ayındaki 360,1 milyar liralık açığın yüzde 29,7 üzerinde ve 2005'te başlayan seride aylık bazda görülen en yüksek nakit açığı. Yılın ilk dokuz ayındaki toplam açık ise 1 trilyon 871 milyar liraya ulaştı. Hatırlatmakta fayda var: Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan dün Plan ve Bütçe Komisyonu'nda eylül enflasyonunun yüzde 29,7 olduğunu belirtmiş, arz yönlü baskılar nedeniyle para politikasında ihtiyatlı duruşun korunacağı mesajını vermişti.

Akaryakıtta bugün yeni bir zam ya da indirim yok. Motorinde dün yapılan yaklaşık 4,95 liralık indirimin ardından İstanbul'da benzin 84,70 lira, motorin 90,20 lira seviyesinde bulunuyor.

Tablo bu, Barış. Bu başlıklardan hangisi senin gözünde günün gerçek belirleyicisi?

[YORUMCU] Pınar, bugün borsadaki düşüşü yalnızca fon tarafındaki haber akışına bağlamak eksik kalır; asıl baskı dışarıdan geldi. ABD'de uzun vadeli tahvil getirilerinin 24 yılın en yükseğine çıkması, küresel ölçekte risk iştahını doğrudan daraltıyor; böyle bir ortamda gelişen piyasalar genellikle ilk satılan adres oluyor. Buna Brent petrolün tekrar 100 doların üstüne yerleşmesi eklenince, enerji ithalatçısı bir ekonomi için hem cari denge hem de enflasyon tarafında ilave bir yük doğuyor; Merkez Bankası'nın arz yönlü baskılara yaptığı vurgu tam olarak bunu işaret ediyor. Fon tarafında ise ödemelerin takvime bağlanması ve kapsamın sayısal olarak ortaya konması, belirsizliği azaltması bakımından piyasa açısından yararlı; buradaki kritik eşik, ara ödemelerin ilan edilen takvime uygun şekilde ilerleyip ilerlemeyeceği olacak. Eylüldeki rekor nakit açığı da önümüzdeki dönemde maliye politikası ile para politikası arasındaki uyumun daha sık konuşulacağını gösteriyor; bu nedenle 22 Ekim'deki faiz kararı öncesinde petrol ve tahvil faizi takip edilmesi gereken iki ana değişken.

[SPIKER] Türkiye gündemine geçelim; bugün siyasetten yargıya, ekonomiden güvenliğe oldukça hareketli bir gün yaşandı.

[SPIKER] Günün en çok konuşulan başlığı İzmir'den geldi. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, bugün AK Parti'ye katıldı. Tugay'a partinin rozetini Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan taktı. Tugay, haziran ayında CHP'den istifa etmiş ve o tarihten bu yana bağımsız başkan olarak görev yapıyordu. Katılım töreninde yaklaşık 30 yıllık hekimlik geçmişine ve 7,5 yılı aşan yerel yönetim deneyimine değinen Tugay, İzmir'in sorunlarını çözmek ve şehri yeniden inşa etmek üzere yola çıktıklarını söyledi. Erdoğan ise Tugay'ı AK Parti ailesine hoş geldin sözleriyle karşıladı. Türkiye'nin üçüncü büyük şehrinin yönetiminde yaşanan bu el değiştirme, gün boyunca her iki tarafta da yoğun tartışma yarattı.

[SPIKER] Ankara'da ise yeni yasama yılı mesaisi başladı. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde 28. dönemin 5. yasama yılı dün açıldı. Genel Kurul gündeminin ilk sırasında, geçen yasama yılında Meclis'e sunulan ancak görüşülemeyen Türk Kızılay Kanunu teklifi yer alıyor. Muhalefet partilerinin fon soruşturmasına ilişkin araştırma önergelerini gündeme taşıması bekleniyor. Komisyonlarda da yoğun bir takvim var; Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu, yabancı dijital konaklama platformlarına ilişkin kanun teklifini ele almak üzere toplanıyor.

[SPIKER] Kamuoyunda fon soruşturması diye anılan dosyada bugün yeni bir gelişme yaşandı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Suçtan Kaynaklanan Mal Varlığı Değerlerini Aklama Suçları Soruşturma Bürosu, eski AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya ile eşi İlyas Kaya'yı şüpheli sıfatıyla ifadeye çağırdı. Soruşturmanın merkezinde, Sermaye Piyasası Kurulu'nun 17 Eylül'de tasfiyesine karar verdiği 7 portföy yönetim şirketine ait 131 yatırım fonu bulunuyor; bu fonlarda yaklaşık 455 bin bireysel yatırımcının birikimi olduğu belirtiliyor. İddialar, Kaya çiftinin Özata Denizcilik hisselerindeki alım satım işlemlerine dayanıyor. Sayan Kaya, iddiaların gündeme gelmesinin ardından 26 Eylül akşamı sosyal medya hesabından parti görevlerinden istifa ettiğini duyurmuş, çift ayrıca anaparanın üzerindeki tutarı Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'nun gönüllü iade hesabına göndermişti.

[SPIKER] Ana muhalefetteki hukuki süreç de gündemdeki yerini koruyor. Mayıs ayında Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi'nin verdiği mutlak butlan kararının ardından CHP'nin yönetimi Kemal Kılıçdaroğlu ve ekibine geçmiş, Özgür Özel ile birlikte çok sayıda milletvekili partiden ayrılarak temmuz ayında yeni bir parti kurmuştu. CHP, eylül ayında istinaf başvurusunu geri çekme kararı almıştı; gerekçe olarak başvurunun taraflarının artık partiyle üyelik bağının kalmaması ve olağan kurultay takviminin işlemeye başlaması gösterilmişti. Dosya şu anda Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nde ön inceleme aşamasında bulunuyor ve karar henüz kesinleşmiş değil. Parti çevrelerinde kurultay takviminin önümüzdeki yılın ilk aylarına uzayabileceği konuşuluyor.

[SPIKER] Silivri'de görülen İBB davasında bugün 94'üncü gün geride kaldı. İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesi'nde süren duruşmada savunmalar devam ediyor. Bugün haziran ayında kaçırıldığı ve darbedildiği belirtilen İBB yöneticisi Erhan Karaal'ın yanı sıra Murat Kapki ve Serdar Haydanlı söz aldı; Haydanlı, daha önce verdiği etkin pişmanlık ifadesini kabul etmediğini söyledi. Dosyada aralarında İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun da bulunduğu 435 sanık yargılanıyor, bunlardan 53'ü tutuklu. Belediyelere yönelik soruşturmalar da sürüyor: Kayyum atanan Esenyurt Belediyesi'ne düzenlenen operasyonda, atanmış belediye başkan yardımcısı Yusuf Ulutaş'ın da aralarında bulunduğu 17 kişi gözaltına alındı. Çeşme Belediyesi'ne ise ihale usulsüzlüğü iddialarıyla operasyon yapıldı ve belediye yöneticileri gözaltına alındı. Bursa'da ise Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey'in de arasında bulunduğu 10 kişinin tutukluluğunun devamına, 6 kişinin tahliyesine hükmedildi.

[SPIKER] Ekonomi tarafında ise haftanın başında açıklanan veriler değerlendirilmeye devam ediyor. Türkiye İstatistik Kurumu'nun verilerine göre eylül ayında tüketici fiyatları aylık bazda %1,84 arttı, yıllık enflasyon %29,73 oldu. Böylece yıllık enflasyon 57 ay sonra ilk kez %30'un altına indi; ağustosta bu oran %31,51 seviyesindeydi. Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan dün Plan ve Bütçe Komisyonu'nda sunum yaptı. Karahan, dezenflasyon sürecinin arz yönlü baskılar nedeniyle yavaşladığını, ancak enflasyonun ana eğilimindeki gerilemenin sürdüğünü belirtti. Mevsimsellikten arındırılmış göstergelerin ortalamasıyla hesaplanan ana eğilim eylülde aylık %1,7, üç aylık ortalamada %1,8 oldu. Alt kalemlerde yıllık enerji enflasyonu %46,1, hizmet enflasyonu %37,7, gıda ve alkolsüz içeceklerde %27,6, temel mallarda ise %15,9 olarak kayda geçti. Karahan, sıkı parasal duruşun korunacağını ve ihtiyatlı yaklaşımın süreceğini vurguladı. Kur tarafında ise Merkez Bankası'nın bugünkü gösterge dolar kuru alışta 49,0918 lira, satışta 49,1802 lira seviyesinde belirlendi.

[SPIKER] Günün acı haberi Ankara'dan geldi. Pursaklar ilçesinde polis uygulama noktasında durdurulan bir otomobilden açılan ateş sonucu polis memuru Ahmet Türkoğlu şehit oldu. Olayın ardından intihar girişiminde bulunan şüpheli ağır yaralı olarak yakalandı ve hastaneye kaldırıldı. Soruşturma sürüyor.

[SPIKER] Barış, epey yoğun bir gündem; sen bu tabloda neyi öne çıkarırsın?

[YORUMCU] Bugünün başlıklarına tek tek bakınca dağınık görünüyor ama aslında ortak bir eksen var: siyaset de ekonomi de bir kurumsal yeniden düzenlenme döneminden geçiyor. İzmir'deki katılım, yerel yönetimlerdeki siyasi haritanın seçim sandığı dışında da değişebildiğini gösteriyor; bu tür geçişler hem belediyenin merkezi yönetimle ilişkisini hem de 2029'a giden süreçte parti örgütlerinin zeminini doğrudan etkiler. Yargı cephesinde ise iki ayrı hat var; bir yanda belediyelere dönük yolsuzluk soruşturmaları, diğer yanda fon dosyasının siyasete de dokunan kısmı, ki burada soruşturmanın iktidar partisine yakın isimleri de kapsaması, sürecin kişiden bağımsız yürüdüğü yönündeki mesajı güçlendiriyor. Ekonomide ise enflasyonun 57 ay sonra %30'un altına inmesi psikolojik olarak önemli bir eşik, ama hizmet enflasyonunun hâlâ %37,7 olması dezenflasyonun kolay kısmının bittiğini, bundan sonrasının daha sabır isteyeceğini anlatıyor. Meclis'in yeni yasama yılına fon soruşturması önergeleriyle başlaması da önümüzdeki haftalarda siyasi tartışmanın ağırlık merkezinin ekonomi ve denetim konusunda olacağını işaret ediyor.

[SPIKER] Spor gündeminde hem sahalar hem parkeler hareketli; milli takımın Avrupa sınavıyla başlıyoruz.

[SPIKER] A Milli Futbol Takımı, UEFA Uluslar A Ligi'ndeki 4. maçında önceki gün İtalya deplasmanında 3-1 yenildi. Bologna'da oynanan karşılaşmada ev sahibinin gollerini 26. dakikada Scamacca, 64. dakikada Calafiori ve 87. dakikada Pio Esposito kaydetti. Millilerin tek golü 61. dakikada Aral Şimşir'den geldi. Vincenzo Montella'nın öğrencileri, oynadığı 4 maçta puan çıkaramayarak grupta son basamakta yer alıyor; İtalya ise puanını 7'ye yükseltti.

[SPIKER] Basketbolda bu akşam Mersin'de bir Türk finali var. FIBA Kadınlar Süper Kupa'sında, Kadınlar Avrupa Ligi şampiyonu Fenerbahçe Tarfin ile Avrupa Kupası'nın sahibi ÇİMSA ÇBK Mersin karşı karşıya geliyor. Servet Tazegül Spor Salonu'ndaki mücadele 19.30'da başlıyor, TRT Spor ekranlarından izlenebiliyor. Organizasyonun 15. kez düzenlendiği bu finalde ev sahibi Mersin ekibi kupada ilk kez sahne alıyor. Fenerbahçe ise 2023 ve 2024'te kaldırdığı kupayı 3. kez müzesine götürmek istiyor.

[SPIKER] Trabzonspor Basketbol için Avrupa yolculuğu da bugün başlıyor. Bordo-mavililer, Basketbol Şampiyonlar Ligi grup aşamasının ilk maçında Fransa'nın Nanterre 92 takımını Hayri Gür Spor Salonu'nda ağırlıyor. Saat 19.00'daki karşılaşma öncesinde kulüp, taraftarlara salonu doldurma çağrısı yaptı. Trabzon ekibi, uzun bir aradan sonra kıta organizasyonunda yeniden mücadele ediyor.

[SPIKER] Ziraat Türkiye Kupası'nda 2. eleme turu dün 4 maçla açıldı. Karşıyaka, 1923 Afyonkarahisarspor'u 3-1 geçti; Sakaryaspor, Arıt Kayadibispor'u 2-0 yendi; Kırklarelispor, Bayburtspor karşısında 1-0'lık skorla turu geçti. Günün en farklı sonucu ise Bitlis 1916'nın 1964 Silifkespor'u 6-0 yendiği maçta kaydedildi. Eşleşmeler bugün ve yarın sürüyor; turda toplam 31 karşılaşma oynanıyor.

[SPIKER] Milli aranın ardından Trendyol Süper Lig'de 7. hafta cuma günü başlıyor. Galatasaray, Kasımpaşa'yı 20.00'de kendi sahasında konuk edecek. Fenerbahçe aynı akşam 19.00'da Çaykur Rizespor deplasmanına çıkacak. Haftanın öne çıkan eşleşmesi cumartesi 16.00'da Samsunspor ile Trabzonspor arasında oynanacak; Beşiktaş ise Kocaelispor'u pazar akşamı 19.00'da ağırlayacak. Hafta, pazartesi akşamı Eyüpspor ile Göztepe maçıyla kapanacak.

[SPIKER] Kültür ve sanat gündemine geçelim; bugün masada kitap fuarı, festival takvimi ve bir müzayede rekoru var.

[SPIKER] Dünya yayıncılığının en büyük buluşması Frankfurter Buchmesse, yani Frankfurt Kitap Fuarı, bu sabah saat 09.00'da kapılarını ziyaretçilere açtı. 78. kez düzenlenen fuar 11 Ekim'e kadar sürecek. Bu yılın onur konuğu Çekya; pavyonunu, Shakespeare'in Bohemya'yı deniz kıyısına taşıdığı imgeden yola çıkarak "Kıyısı Olan Ülke" temasıyla kurdu. 100'den fazla ülkeden katılımcının beklendiği programda 3.500'ü aşkın etkinlik yer alıyor.

[SPIKER] Türkiye, Frankfurt Kitap Fuarı'nda 13 binden fazla eserle ulusal stantta temsil ediliyor. Bugün saat 14.00'te bu stantta düzenlenecek "The Literature Café", yani Edebiyat Kahvesi programında Türk edebiyatının dışa açılması ve telif satışları ele alınacak. Fuar öncesinde açıklanan Deutscher Buchpreis, yani Alman Kitap Ödülü ise "Die Lücken" romanıyla Shida Bazyar'a verildi.

[SPIKER] Edebiyat dünyasının gözü yarına çevrildi. Nobel Edebiyat Ödülü'nün sahibi 8 Ekim Perşembe günü, Türkiye saatiyle 14.00'te Stockholm'de açıklanacak. Svenska Akademien, yani İsveç Akademisi aday bilgilerini 50 yıl boyunca gizli tuttuğu için tahminler bahis oranları üzerinden yürüyor. Listenin başında Çinli yazar Can Xue bulunuyor; onu Japon yazar Haruki Murakami izliyor. Gerald Murnane, Thomas Pynchon, Mircea Cărtărescu ve Margaret Atwood da konuşulan isimler arasında.

[SPIKER] Sinemada festival takvimi yoğun. 33. Uluslararası Adana Altın Koza Film Festivali, 4 Ekim'de ödüllerini sahiplerine teslim etti. En İyi Film ödülü "Bir Arada Yalnız" filmine gitti; "Karanlıkta Islık Çalanlar" senaryo ve müzik dallarında ödül kazandı, Film Yönetmenleri Derneği'nin En İyi Yönetmen ödülü ise Pınar Yorgancıoğlu ile Ali Vatansever arasında paylaşıldı. Şimdi sıra 63. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde. 24-31 Ekim'de yapılacak festivalde toplam 11 milyon lira ödül dağıtılacak; Ulusal Uzun Metraj yarışmasının En İyi Film ödülü 5 milyon lira olarak belirlendi.

[SPIKER] Anadolu'da da program kabarık. Diyarbakır Kültür Yolu Festivali için geri sayım başladı. 10-18 Ekim arasındaki 9 günlük takvimde Nevruz Parkı'ndaki ücretsiz konserlerden Arkeoloji Müzesi'ndeki sergilere, 40'ı aşkın tat noktasından çocuk atölyelerine uzanan bir program var.

[SPIKER] Sanat piyasasından ise çarpıcı bir hikâye geldi. Michigan'da bir tereke satışında 30 dolara alınan ve yaklaşık 75 yıl kayıp sayılan bir tablo, 1 Ekim'de New York'taki Freeman's müzayede evinde 1 milyon 352 bin 600 dolara satıldı. Gertrude Abercrombie'nin 1951 tarihli eseri için beklenti 150 bin ile 250 bin dolar arasındaydı; çıkan sonuç, sanatçı adına dünya müzayede rekoru oldu.

[SPIKER] Peki, gün bitiyor ama gündem bitmiyor. Şimdi önümüzdeki saatlerde ve önümüzdeki günlerde gözümüzü ayırmayacağımız başlıklara bakalım.

[SPIKER] İlk sırada fon tasfiyesi var. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın Meclis Genel Kurulu'nda duyurduğu takvime göre ilk ara ödemeler yarın başlıyor; olağan tasfiyeye giren üç şirketin 17 fonundaki 43 bin 643 yatırımcıya ana para ve enflasyon farkı ödenecek, elde edilen kazançlar ödeme kapsamında olmayacak. Tablonun tamamı ise çok daha büyük: 131 fon ve 455 bin 758 yatırımcı. Bugüne kadar 220 kişi hakkında yasal işlem başlatıldı; soruşturmanın yeni ifadelerle genişleyip genişlemeyeceğini izleyeceğiz.

[SPIKER] Ekonomide gözler Merkez Bankası'nda. Eylül enflasyonu aylık yüzde 1,84 artışla yıllık yüzde 29,73'e indi; bu, 57 ay sonra ilk kez yüzde 30 eşiğinin altı demek. Politika faizi şu an yüzde 37 seviyesinde ve 22 Ekim'deki Para Politikası Kurulu toplantısında 100 baz puanlık bir indirim piyasalardaki en güçlü senaryo olarak konuşuluyor. Bugün dolar 49,20 lira bandında, euro 55,30 lira civarında işlem gördü; ons altın yüzde 2'nin üzerinde gerileyerek 4 bin 80 dolar seviyesine indi. Önümüzdeki haftalarda 2027 bütçesinin Meclis'e sunulmasıyla Plan ve Bütçe Komisyonu'nda yoğun bir mesai başlıyor.

[SPIKER] İç siyasette İzmir başlığı sıcak. Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay'ın iktidar partisine katılmasının ardından kurumdaki değişiklikler ve istifalar sürüyor. Aynı günlerde Çeşme ve Esenyurt belediyelerine yönelik ihale ve personel alımı iddialarıyla ilgili operasyonlar yapıldı; bu dosyalardaki adli adımlar gün içinde takip edilecek konular arasında.

[SPIKER] Futbolda hakemler soruşturması derinleşiyor. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın dosyasında tutuklamaların ardından Merkez Hakem Kurulu Başkanı dahil 14 isim görevi bıraktı, federasyonun genel sekreteri de istifa etti. Yeni hakem atamalarının ve kurul yapılanmasının nasıl şekilleneceği hafta boyunca gündemde kalacak.

[SPIKER] Dış gündemde 7 Ekim'in üçüncü yılı var. Gazze'de ateşkesin sahadaki uygulaması, İsrail güçlerinin çekilmesi ve yeniden inşa başlıkları tıkanmış durumda; ayrıca ABD ile İran hattındaki gerilimin bölgesel yansımaları yakından izleniyor.

[SPIKER] Bu hafta takvimde ayrıca Nobel Ödülleri var: Edebiyat ödülü yarın, Barış Ödülü cuma günü, Ekonomi Ödülü ise 12 Ekim'de açıklanacak. Antalya'da süren 77. Uluslararası Uzay Kongresi de hafta boyunca başlık üretmeye devam edecek.

[SPIKER] Günü hava tablosuyla kapatıyoruz; Meteoroloji Genel Müdürlüğü bugün yurdun büyük bölümü için kuru ve ılıman bir hava bildirdi, yağışlar Doğu Karadeniz ile Doğu Anadolu'nun kuzeyinde etkisini sürdürdü.

[SPIKER] İstanbul'da gün az bulutlu geçti, en yüksek sıcaklık 23 derece ölçüldü; sabah ve akşam saatlerinde yer yer pus ve sis görüldü, yağış kaydedilmedi.

[SPIKER] Ankara'da parçalı bulutlu bir hava hakimdi, en yüksek sıcaklık 21, en düşük sıcaklık 8 derece olarak kayıtlara geçti ve başkentte yağış görülmedi.

[SPIKER] İzmir'de güneşli ve parçalı bulutlu bir gün yaşandı, sıcaklık 25 dereceye kadar çıktı; kıyılarda yağış beklentisi yoktu.

[SPIKER] Yarına baktığımızda İstanbul'da bulutların artması öngörülüyor; çok bulutlu bir hava bekleniyor, sıcaklığın 20 dereceye gerilemesi, gecelerin ise 12 derece civarında seyretmesi tahmin ediliyor.

[SPIKER] Ankara'da yarın hafif yağmur ihtimali var; sıcaklığın 22 dereceye yükselmesi, en düşük değerin 9 derecede kalması bekleniyor.

[SPIKER] İzmir'de yarın da parçalı bulutlu ve çoğunlukla güneşli bir hava öngörülüyor, sıcaklık 26 dereceye ulaşabilir.

[SPIKER] Meteoroloji Genel Müdürlüğü, perşembe gününden itibaren batıdan başlayarak sıcaklıkların kademeli olarak artacağını, hafta sonuna doğru yurt genelinde güneşli bir tablonun öne çıkacağını bildiriyor; sürücülerin sabah saatlerindeki sis ve pus nedeniyle dikkatli olması isteniyor.

[SPIKER] Akşam bültenimizin sonuna geldik. Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, hoşça kalın.