2026-08-31 · 12 dk
Girne açıklarında batan yolcu gemisinde ölü sayısı 8'e çıktı, 18 kişiyi arama çalışmaları sürüyor ve geminin kaptanı tutuklandı; Kıbrıs ile Türkiye arasındaki en ölümcül deniz kazalarından biri, ülkenin haftaya başladığı gündemin merkezinde.
Girne açıklarında batan yolcu gemisinde ölü sayısı 8'e çıktı, 18 kişiyi arama çalışmaları sürüyor ve geminin kaptanı tutuklandı; Kıbrıs ile Türkiye arasındaki en ölümcül deniz kazalarından biri, ülkenin haftaya başladığı gündemin merkezinde.
Nepal, son yılların en ağır doğal afetiyle boğuşuyor. Bugün otuz bir Ağustos iki bin yirmi altı, Pazartesi. Ben Alper. Bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledim; gelin, gündeme hep birlikte göz atalım.
Langtang Milli Parkı'ndaki buzul çöküşünün ardından 26 Ağustos'ta oluşan sel dalgası yaklaşık 100 kilometre boyunca ilerleyerek vadileri süpürdü; ulusal afet yönetimi kurumunun verilerine göre can kaybı 538'i aştı, kayıpların sayısı ise 1.900 dolayında. Rasuwa ve Nuwakot bölgelerindeki 9 hidroelektrik santral şantiyesinde 898 işçi ve çalışandan haber alınamıyor. Nepal ordusu, Trishuli Nehri üzerindeki tünellerde mahsur kalanlara ulaşmak için delme ekipmanı kullanıyor, tünellere hava basıyor ve şimdiye kadar 350 kişiyi dışarı çıkarmayı başardı; hükümet uluslararası yardım çağrısında bulundu. Aynı sel dalgası sınırın ötesinde de etkili oldu, Çin'in Tibet bölgesindeki Gyirong sınır kapısı çamur kaymasıyla kullanılamaz hale geldi.
Hürmüz Boğazı'ndaki kriz altıncı ayına girerken enerji koridoru fiilen kapalı kalmayı sürdürüyor. Birleşik Arap Emirlikleri, Abu Dhabi National Oil Company, yani Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi'ne ait iki tankere boğazdan geçerken insansız hava aracıyla saldırıldığını açıkladı ve sorumlu olarak İran'ı gösterip olayı korsanlık diye niteledi. Saldırılarda can kaybı yaşanmadı, ancak Kuveyt bayraklı bir ham petrol tankerinde çıkan yangın günlerce gündemde kaldı. Kuveyt Savunma Bakanlığı da hava sahasına giren İran yapımı insansız hava araçlarını tespit edip düşürdüğünü duyurdu. Nisan ayındaki ateşkes ve haziranda imzalanan güvenli geçiş mutabakatının ardından gevşeyen tablo, ağustos başında Washington'ın deniz ablukasını yeniden uygulamaya koymasıyla sertleşti. International Energy Agency, yani Uluslararası Enerji Ajansı, yaşananları küresel petrol piyasası tarihindeki en büyük arz kesintisi olarak tanımlıyor.
Ukrayna cephesinde diplomasi durmuş görünüyor. Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov, 28 Ağustos'ta barış görüşmelerinin derin bir duraklamada olduğunu söyledi ve Rus birliklerinin doğuda ilerlediğini savundu. Aynı günlerde Rusya'nın Ukrayna genelindeki hava saldırılarında 6 kişi hayatını kaybetti, Harkiv bölgesinde 3 sivil öldü, Herson'da kritik altyapının vurulmasının ardından kent tamamen elektriksiz kaldı. Buna karşılık ABD ve Vatikan kanalları devrede: Amerikan istihbarat servisinin başkanı John Ratcliffe geçtiğimiz hafta Moskova'yı ziyaret etti, üst düzey bir Vatikan diplomatı da Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile görüşerek müzakere çağrısı yaptı.
Amerika Birleşik Devletleri'nde takvim 3 Kasım'daki ara seçimlere kilitlendi. Seçmen, Temsilciler Meclisi'nin 435 üyesinin tamamını, Senato'nun 100 sandalyesinden 35'ini ve 39 eyalette valilik yarışını karara bağlayacak. Ekonomi kampanyanın birinci gündem maddesi: temmuz ayı tüketici enflasyonu yıllık 3,5 seviyesinde açıklandı, bu oran son okumalara göre iyileşme anlamına gelse de seçmenin alışık olduğu bandın üzerinde. Kamuoyu araştırmaları Başkan Donald Trump'ın ekonomi yönetimine desteğin gerilediğini gösteriyor; The Washington Post, yani Washington Postası'nın temmuz çalışmasında bu oran 33 olarak ölçüldü. Ön seçim katılım verileri de sandığa gitme isteğinin muhalefet tabanında belirgin şekilde arttığına işaret ediyor.
Teknoloji tarafında haftanın ana başlığı Beyaz Saray'da. Yönetim, yapay zeka modellerine yönelik gönüllü güvenlik testlerini kapsayan yeni bir ulusal çerçeveyi değerlendirmek üzere sektörün önde gelen geliştiricilerini salı günü bir araya getiriyor; toplantıya OpenAI, Anthropic ve Alphabet çatısı altındaki Google'ın katılması bekleniyor. Aynı dönemde OpenAI'ın öncülük ettiği, 100'den fazla teknoloji şirketi, banka, sigorta kuruluşu ve güvenlik sağlayıcısının imzaladığı açık mektup, yapay zeka destekli siber saldırıların hızla yaygınlaşacağı uyarısını yaptı.
Model ve donanım cephesinde rekabet kızışıyor. Anthropic, yeni modeli Claude Opus 5'i kullanıma açtı; şirket bu kez ham performans sıçramasından çok aynı maliyetle daha verimli çalışmayı öne çıkarıyor. OpenAI ise Broadcom ile birlikte geliştirdiği ilk özel çıkarım çipi Jalapeño'yu 16 ay gibi kısa sürede üretime hazır hale getirdi; çip TSMC'nin 3 nanometre sınıfı sürecinde üretiliyor ve 700 watt güç tüketimiyle rakiplerine göre daha düşük enerji vaadi taşıyor. Apple, ilk 2 nanometrelik işlemcisi M6'yı ve dört yongalı M5 Ultra'yı tanıttı; şirket M6'nın yapay zeka için kullanılan grafik gücünde önceki kuşağa göre yaklaşık 30 iyileşme sağladığını söylüyor. Yeni Mac mini 899 dolardan, Mac Studio 5.499 dolardan başlıyor, yani fiyatlar önceki seviyelerin 100 ila 200 dolar üzerinde. Google'ın kendi yapay zeka çipleri için MediaTek ile çalışması ve Washington'ın Güney Koreli üreticilere yatırım baskısı da haftanın öne çıkan yarı iletken başlıkları arasında.
Piyasalarda ağustos, rekor ile satış dalgası arasında gidip geldi. S&P 500 endeksi 12 Ağustos'ta beklenenden ılımlı enflasyon verisi ve gerileyen petrol fiyatlarının desteğiyle 7.798,99 seviyesinde tarihi kapanış rekoru kırdı ve ilk kez 7.800 sınırını zorladı. Ancak ayın ikinci yarısında 30 yıllık ABD tahvil faizinin 5,33 ile son 19 yılın zirvesine çıkması, petroldeki yükseliş ve bütçe açığı endişeleri havayı çevirdi; teknoloji ve çip hisseleri sert satıldı. Nvidia tek bir işlem gününde 153 milyar dolara varan piyasa değeri kaybetti. Şirket 26 Ağustos'ta açıkladığı çeyrek bilançosunda 92 milyar dolar dolayında gelir beklentisiyle karşılandı; veri merkezi tarafı büyümenin ana motoru olmayı sürdürüyor. Brent petrol 28 Ağustos'ta 88,29 dolar seviyesinde işlem gördü, ay içinde 93 doların üzerini test etti ve aylık bazda yaklaşık 6 değer kazandı. Ons altın 4.599 dolar bandında. Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası'nın ağustosta toplantısı yoktu; zayıf gelen temmuz istihdam verisi ile ılımlı enflasyon, eylül beklentilerini şekillendiriyor.
Türkiye'de günün en ağır başlığı deniz kazası. 30 Ağustos öğleden sonra Girne Limanı'ndan Mersin'in Taşucu Limanı'na hareket eden, 259 yolcu ve 8 mürettebat taşıyan FİLOJET adlı katamaran tipi yolcu gemisi, limanın yaklaşık 4 mil açığında su almaya başladıktan kısa süre sonra alabora oldu. 241 kişi kurtarıldı, 8 kişi hayatını kaybetti, 18 kişi için helikopter ve savaş gemilerinin desteğiyle arama kurtarma çalışmaları sürüyor. Gözaltına alınan kaptan tutuklandı, soruşturma derinleştiriliyor.
Siyasette tablo temmuz sonundan bu yana yeniden şekilleniyor. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'nin 21 Mayıs'ta CHP'nin 38. Olağan Kurultayı'nı ve orada alınan kararları baştan geçersiz sayan mutlak butlan kararının ardından, Özgür Özel 24 Temmuz'da 91 milletvekiliyle birlikte partiden istifa ederek Yeni Parti'nin kuruluş sürecini başlatmıştı. Yeni Parti'nin genel merkezi bugün faaliyete geçti; Özel'in başkanlığında Parti Meclisi ve Kurucular Kurulu toplantıları ile kapalı bir grup toplantısı yapılıyor. Hukuki sürecin kaderi ise Yargıtay'da: dosya Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'ne ulaştı, adli tatil bugün sona eriyor ve temyiz incelemesinin eylülde başlaması bekleniyor. Kararın onanması ya da bozulması, ana muhalefet sıralarının kim tarafından temsil edileceğini doğrudan belirleyecek.
Yargı gündeminin bir diğer başlığı tutuklu İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu. Savunmalarının derlendiği "Millet Şahidimdir" adlı kitabı hakkında, henüz basım aşamasındayken İstanbul 4. Sulh Ceza Hakimliği tarafından 27 Ağustos'ta el koyma, satış ve dağıtım yasağı kararı verildi. İmamoğlu karara "yılmayacağım, susmayacağım" sözleriyle karşılık verdi, muhalefet cephesi kararı sansür olarak niteledi. İmamoğlu'nun da aralarında bulunduğu İstanbul Büyükşehir Belediyesi soruşturmasında hazırlanan 3.700 sayfayı aşan iddianamede 402 şüpheli yer alıyor ve duruşmalar 9 Mart'ta İstanbul 40. Ağır Ceza Mahkemesi'nde başlamıştı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise bugün Kırgızistan'da, Bişkek Arena Stadı'nda düzenlenen Dünya Göçebe Oyunları'nın açılış törenine katılıyor.
Ekonomide gözler bugün Türkiye İstatistik Kurumu'nda. Nisan-haziran dönemine ait büyüme verisi saat 10.00'da açıklanıyor; ekonomistlerin ortalama beklentisi yıllık 2,8, tahmin aralığı 2,2 ile 3 arasında. Ekonomi ilk çeyrekte 2,5 büyümüştü. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 23 Temmuz'daki toplantıda politika faizini 37 seviyesinde sabit tuttu, gecelik borç verme faizi 40, borçlanma faizi 35,5 olarak kaldı; ağustosta toplantı yapılmadı, bir sonraki Para Politikası Kurulu 10 Eylül'de toplanacak. 13 Ağustos'ta yayımlanan enflasyon raporunda yıl sonu tahmini 26'dan 28'e yükseltildi, 2027 için 15, 2028 için 9 hedefi korundu; piyasa katılımcılarının yıl sonu beklentisi ise 29,43 seviyesinde. Kurlarda dolar 48,1406 lira ile günü sınırlı yükselişle karşıladı, gram altın 7.166 lira dolayında, BIST 100 endeksi 14.673,55 seviyesinde ve yüzde 0,43 artıda.
Bu hafta takip edilecekler arasında ilk sırada bugünkü büyüme rakamı ve aynı gün paylaşılan temmuz işgücü istatistikleri var. 3 Eylül perşembe günü ağustos ayı tüketici enflasyonu ile öncü dış ticaret verileri açıklanacak, 10 Eylül'deki faiz kararı öncesinde piyasaların yönünü bu iki veri belirleyecek. Adli tatilin bitmesiyle Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin mutlak butlan dosyasındaki incelemesi, Girne'deki arama kurtarma çalışmaları ve kaza soruşturması, salı günkü Beyaz Saray yapay zeka güvenliği toplantısı, Hürmüz Boğazı'ndaki seyir güvenliği ve Nepal'deki kurtarma operasyonu izlenecek diğer başlıklar. Kasım başındaki ABD ara seçimlerine ilişkin anketler de piyasalar açısından belirleyici olmayı sürdürecek.
Hava durumunda ülke genelinde sıcaklıklar mevsim normalleri civarında seyrederken Meteoroloji Genel Müdürlüğü Trakya çevresi için sarı kodlu uyarı yaptı, Edirne ve Kırklareli hattında öğleden sonra yerel kuvvetli sağanak ve gök gürültülü sağanak bekleniyor. İstanbul'da hava parçalı bulutlu, sıcaklık 28 derece dolayında olacak. Ankara'da yağış beklenmiyor, az bulutlu bir günde en yüksek sıcaklık 30 dereceye çıkacak, gece 14 dereceye kadar düşecek. İzmir'de ise az bulutlu ve güneşli bir hava hakim, sıcaklığın 35 dereceyi bulması bekleniyor.
Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, yeniden buluşmak üzere.