2026-10-06 · 13 dk
İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapalı tutma kararını sürdürmesi ve Washington'un Tahran'ın son ateşkes teklifini reddetmesi, Körfez'deki gerilimi bugün küresel enerji piyasalarının merkezine yerleştirdi; Brent petrol 100,59 dolara, ABD'de ortalama benzin fiyatı 4,36 dolara çıktı.
İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapalı tutma kararını sürdürmesi ve Washington'un Tahran'ın son ateşkes teklifini reddetmesi, Körfez'deki gerilimi bugün küresel enerji piyasalarının merkezine yerleştirdi; Brent petrol 100,59 dolara, ABD'de ortalama benzin fiyatı 4,36 dolara çıktı. Bugün altı Ekim iki bin yirmi altı, Salı. Ben Alper. Bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledim; gelin, gündeme hep birlikte göz atalım.
Donald Trump, kabinesinin üst düzey üyeleriyle Camp David'de yaptığı uzun değerlendirmenin ardından İran'ın sunduğu koşulların yetersiz kaldığını belirtti ve askeri seçeneklerin masada kaldığı mesajını verdi. Tahran tarafı ise boğazın, kendi öne sürdüğü 7 koşul karşılanmadıkça açılmayacağını yineledi.
Gerilimin askeri boyutunda dikkat çeken gelişme, ABD'nin İngiltere'deki RAF Fairford Üssü'nde konuşlu tüm B-1 Lancer tipi bombardıman uçaklarını geri çekmesi oldu. Trump, bu adımın İran bağlantılı olası tehditler nedeniyle atıldığını doğruladı. Aynı hat üzerinde Yemen'de de hareketlilik var; Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon, Yemen hükümetinin Husi kontrolündeki bölgelere yönelik operasyonuna destek verdiğini açıkladı ve Babülmendep Boğazı çevresindeki ilerleyiş deniz ticareti açısından yakından izleniyor.
Avrupa'da gündem Fransa'daki toplumsal hareketlilik ve bütçe tartışmasıyla şekilleniyor. Eğitim koşulları nedeniyle başlayan öğrenci protestoları ülke genelinde yayıldı, güvenlik gerekçesiyle yaklaşık 500 lise tamamen veya kısmen kapatıldı. Fransa ile Almanya'nın 10 yıllık tahvil getirileri arasındaki fark 141 baz puana yükselirken, Emmanuel Macron ve Friedrich Merz, European Commission, yani Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'e ortak bir mektup göndererek Avrupa sanayisi için yeni ticaret araçları talep etti; mektupta Birliğin mevcut araçlarının yetersiz kaldığı savunuldu. Letonya'da ise Avrupa yanlısı iktidar partisi parlamento seçimlerini önde tamamladı, popülist partiler oy artırdı.
Rusya-Ukrayna hattında diplomasi ve cephe aynı anda hızlandı. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sibiha, Kiev'in ABD, Türkiye, Mısır ve Hindistan'dan dört ayrı kısmi ateşkes önerisi aldığını, enerji altyapısı ve Karadeniz'i kapsayan düzenlemelerin eş zamanlı uygulanmasına açık olduklarını açıkladı. Volodimir Zelenski, Rusya'nın tek haftada 1.900'den fazla saldırı insansız hava aracı, 1.700 hava bombası ve 25 füze kullandığını söyledi. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov kapıların tamamen kapanmadığını belirtmekle birlikte Karadeniz'de ateşkesin şimdilik mümkün olmadığını ifade etti. Almanya Başbakanı Merz, insansız hava aracı anlaşmalarını sonuçlandırmak ve ek askeri yardım iletmek üzere Kiev'i ziyaret etti.
Gazze'de 10 Ekim 2025'te yürürlüğe giren ateşkes kırılgan biçimde sürüyor. Filistin Sağlık Bakanlığı, son 24 saatte 3 sivilin yaşamını yitirdiğini, 26 kişinin yaralandığını bildirdi; ateşkesin başından bu yana kayıt edilen ölü sayısı 1.460'a ulaştı. Amerika kıtasında ise Brezilya'da cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunda Flávio Bolsonaro önde tamamladı ve 25 Ekim'de mevcut Devlet Başkanı Lula ile ikinci tura kalındı. Afrika'da Etiyopya hükümet güçleri Tigray bölgesinin başkentini isyancılardan geri aldı.
ABD'de siyasetin tek konusu bir aydan az süre kalan ara seçimler. Trump hafta sonu Alabama ve Ohio'da mitingler yaptı, dört eyalette erken oylama başladı ve anketler birçok Senato ile valilik yarışında Demokratların önde olduğunu gösteriyor. Trump'ın onay oranı 34 seviyesinde bulunuyor. Başkan ayrıca Ulusal İstihbarat Direktörü Jay Clayton'ı Beyaz Saray'ın yapay zeka koordinatörü olarak görevlendirdi.
Teknoloji gündeminde en çok tartışılan başlık, sektörün kendi içinden gelen uyarılar oldu. Anthropic, OpenAI, Google ve Meta'nın üst düzey yöneticileri, New York City Council, yani New York Belediye Meclisi önünde yapay zekanın risklerine ilişkin yeminli ifade verdi. Eski Google DeepMind araştırmacısı Alex Turner, hedeflerinden sapmış yapay zeka sistemlerinin Çin'in hızlı gelişim hamlesinden daha tehlikeli olabileceğini söyledi; Anthropic'ten ayrılan Jacob Coxon ile OpenAI'dan ayrılan Daniel Kokotajlo ise sektördeki hız odaklı kültürün dönüştürücü bir teknoloji için ciddi riskler taşıdığını savundu. Avustralya'da da benzer bir oturum yapıldı; Anthropic yöneticileri Dave Orr, Charlie Hale ve David Masters, Sidney'de toplanan Joint Select Committee on Artificial Intelligence, yani Yapay Zeka Ortak Komisyonu'na video bağlantısıyla katıldı.
Aynı şirketler düzenleme tarafında da ortak hareket ediyor. Anthropic, Google ve OpenAI, bu yılın sonuna ya da gelecek yılın başına kadar yapay zekaya odaklı bir standartlar kuruluşu kurmayı hedefliyor. Kuruluşun, modelleri yayına alınmadan önce test eden bağımsız kuruluşları desteklemesi, güvenlik ve emniyet olaylarının nasıl raporlanacağını tanımlaması ve bağımsız denetçiler için yeterlilik ölçütleri belirlemesi planlanıyor.
Donanım tarafında Nvidia, Vera Rubin platformunun tam üretime geçtiğini duyurdu. Şirketin açıkladığı son çeyrek geliri 96,2 milyar dolara, yıllık bazda 106 artışa ulaştı; veri merkezi gelirleri 89 milyar dolar oldu. Buna karşın yarı iletken hisselerindeki satış dalgası Nvidia'nın piyasa değerindeki liderliğini Apple'a kaptırmasına yol açtı. Apple cephesinde ise 2 nanometre üretim sürecine geçen M6 işlemcili yeni Mac modellerinin bu ay tanıtılabileceği konuşuluyor, ancak şirketin resmi bir duyurusu bulunmuyor.
Türkiye'nin yapay zeka ve veri merkezi yatırımları da bu tabloya eklendi. Resmî Gazete'de yayımlanan 2026-2030 Yapay Zeka Eylem Planı kapsamında bu yıl 3 milyar dolarlık kaynak ayrılırken, 2030'a kadar özel sektörden 10 milyar dolar yatırım ve 1 gigavat veri merkezi kurulu gücü hedefleniyor. Plan, iki yıl içinde 5 milyon kişiye yapay zeka eğitimi verilmesini, 100 bin uygulama profesyoneli ile 10 bin uzman yetiştirilmesini öngörüyor. Antalya'da süren 77. Uluslararası Uzay Kongresi'nde ise TUSAŞ ve ROKETSAN, HÜRSAT'ın ikinci uydusu için proje sözleşmesi imzaladı; Ay araştırma programı aracının yerlilik oranının 80'in üzerinde olduğu bildirildi.
Küresel piyasalarda hafta rekorlarla açıldı. S&P 500 1,42 değerinde değil, 0,7 artışla 7.773,95 puana, Nasdaq Composite 1,1 yükselişle 27.477,31 puana çıkarak zirveyi yeniledi, Dow Jones 0,2 arttı. Yapay zeka temalı hisselerde SpaceX 7,6, Nvidia 2,1, Meta 1,9 ve Microsoft 1,5 değer kazandı. Yükselişin arkasındaki ana etken makro veri oldu: ABD'de eylül ayında tarım dışı istihdam yalnızca 29 bin artarken işsizlik 4,2'ye çıktı ve piyasaların ekim ayında faiz artırımı ihtimaline verdiği olasılık 70 seviyesinden 20 civarına geriledi. Hizmet sektörü satın alma yöneticileri endeksi 58,8, bileşik endeks 58,4 olarak açıklandı.
Altında tablo tersine döndü. Değerli metal güne 4.120 dolar civarında başladı ve iki aylık dip seviyeye geriledi; doların güçlenmesi ile ABD'nin 10 ve 30 yıllık tahvil getirilerinin 24 yılın en yüksek seviyelerine çıkması baskıyı artırdı. Buna karşın merkez bankalarının 289 ton alımla piyasada kalmayı sürdürdüğü belirtiliyor. Petrolde Brent 100,59 dolar, WTI 89,73 dolar seviyesinde; Körfez'deki risk primi ile G7'nin acil durum stoklarından petrol ve dizel serbest bırakma kararı birbirini dengeliyor. Avrupa borsaları pazartesiyi Fransa hariç yükselişle kapattı.
Yurt içinde dolar kuru 49,18 lira, serbest piyasada gram altın 6.530 lira bandında bulunuyor. BIST 100 endeksi haftanın ilk işlem gününü 1,42 artışla 12.444 puandan tamamladı. Enflasyon cephesinde eylül ayı verisi beklentilerin altında kaldı; aylık artış 1,84, yıllık enflasyon ise 29,73 olarak gerçekleşti ve oran Kasım 2021'den bu yana ilk kez 30'un altına indi. Bu veri, Merkez Bankası'nın 22 Ekim'deki Para Politikası Kurulu toplantısına ilişkin beklentileri değiştirdi; ekonomistler 100 baz puanlık indirimi güçlü seçenek olarak görüyor, yıl sonuna kadar 200 baz puana kadar alan oluştuğunu değerlendiriyor. Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan bugün Plan ve Bütçe Komisyonu'nda sunum yapacak, Hazine ve Maliye Bakanlığı dolar cinsi tahvil satışı ile TLREF endeksli tahvilde yeniden ihraç gerçekleştirecek. Savunma sanayisinde ASELSAN ile Savunma Sanayii Başkanlığı, hibrit hava savunma sistemleri için 2,46 milyar euro değerinde sözleşme imzaladı.
Türkiye siyasetinde Meclis, 1 Ekim'de başlayan yeni yasama yılının ilk haftasını yoğun bir gündemle geçiriyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, açılış konuşmasında yeni, sivil ve özgürlükçü bir anayasa yapımının dönemin vizyonunun merkezinde olduğunu belirtti ve çalışmanın geniş uzlaşı temelinde yürütüleceğini söyledi. Bugün Genel Kurul toplanıyor, MHP, DEM Parti ve CHP grup toplantıları yapılıyor. Erdoğan ayrıca Beştepe'de 2026-2027 akademik yılı açılış törenine katıldı.
Ana muhalefet cephesindeki hukuki süreç gündemin önemli başlığı olmayı sürdürüyor. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi'nin 21 Mayıs'ta verdiği kararla kurultay ve alınan tüm kararlar mutlak butlan nedeniyle geçersiz sayılmış, Özgür Özel ile parti yönetimi tedbiren görevden uzaklaştırılmış, Kemal Kılıçdaroğlu ve ekibi görevi devralmıştı. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi dosyayı ön incelemeye aldı; parti sözcüsü Müslim Sarı ise CHP adına yapılan temyiz başvurusundan vazgeçildiğini duyurmuştu. Özel ve ekibinin kurduğu YENİ Parti'nin adına, benzerlik gerekçesiyle Yenilik Partisi Genel Başkanı Öztürk Yılmaz itiraz etti ve isim değişikliği önerildi; Özel, adı halkın koyduğunu söyleyerek değişikliğe kapalı durduğunu belirtti. Özel bugün parti grup toplantısında konuşacak.
Yargı gündeminde fon soruşturması ve belediyelere yönelik işlemler öne çıkıyor. Eyüpsultan Belediye Başkanı Mithat Bülent Özmen ile 16 kişi hakkında tutuklama talep edildi, aralarında Ataşehir Belediye Başkanvekili Murat Güneş'in de bulunduğu 5 kişi tutuklandı, Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Vahap Seçer için de tutuklama istendi. YENİ Parti sözcüsü soruşturmanın odağına ilişkin iktidarı eleştiren açıklamalar yaptı, iktidar kanadı ise süreçlerin yargının takdirinde olduğunu vurguluyor. Tutuklu İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun kitabının mahkeme kararıyla yayımlanmadan yasaklandığı bildirildi. Futbolda ise bahis soruşturması kapsamında Süper Lig hakemleri Yasin Kol ve Göktuğ Hazar Erel tutuklandı. Adalet Bakanı Akın Gürlek bugün Anadolu Ajansı Editör Masası'na konuk oluyor.
Bugün ve bu hafta takip edilecek başlıklar arasında Merkez Bankası'nın akşam saatlerinde açıklayacağı eylül ayı reel efektif döviz kuru ve aylık fiyat gelişmeleri raporları, Karahan'ın komisyon sunumu ve Hazine'nin tahvil ihraçları bulunuyor. 22 Ekim'deki faiz kararı ayın geri kalanının ana referansı olacak. Antalya'daki uzay kongresi devam ederken, Data Center Eurasia 2026 yarın İstanbul Fuar Merkezi'nde başlıyor. Dış hatta Hürmüz Boğazı ve Gazze ateşkesi, Avrupa'da Fransa'nın bütçe takvimi, Amerika kıtasında 25 Ekim'deki Brezilya ikinci turu ve kasım başındaki ABD ara seçimleri izlenecek. Spor tarafında Ziraat Türkiye Kupası 2. eleme turu maçları sürüyor, Ümit Milli Takım Macaristan'ı ağırlıyor, kadın voleybolda Vakıfbank ile Eczacıbaşı Şampiyonlar Kupası'nda karşılaşıyor.
İstanbul'da gün parçalı ve az bulutlu geçecek, sıcaklık 14 ile 22 derece arasında seyredecek ve yağış beklenmiyor. Ankara'da hava benzer şekilde açık ve parçalı bulutlu, sıcaklıklar 8 ile 21 derece arasında olacak, yağış öngörülmüyor. İzmir günün en ılık havasını yaşayacak; 15 ile 27 derece aralığında, güneşli ve yağışsız bir gün bekleniyor. Yağışlar bugün Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Doğu Karadeniz'in geniş bölümünde etkili olacak.
Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, yeniden buluşmak üzere.