2026-10-07 · 13 dk
Hürmüz Boğazı'nda ABD Donanması'nın denetimi sürerken Donald Trump, boğazın deniz trafiğine tamamen açılması koşuluyla İran'la iki haftalık karşılıklı bir ateşkese onay verdiğini duyurdu; Tahran ise limanlarındaki ablukanın kaldırılması halinde boğazı 7 gün içinde açabileceğini masaya koydu.
Hürmüz Boğazı'nda ABD Donanması'nın denetimi sürerken Donald Trump, boğazın deniz trafiğine tamamen açılması koşuluyla İran'la iki haftalık karşılıklı bir ateşkese onay verdiğini duyurdu; Tahran ise limanlarındaki ablukanın kaldırılması halinde boğazı 7 gün içinde açabileceğini masaya koydu. Bugün yedi Ekim iki bin yirmi altı, Çarşamba. Ben Alper. Bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledim; gelin, gündeme hep birlikte göz atalım.
Trump, boğazdan petrol sevkiyatlarının sürdüğünü, bunun da ABD Donanması'nın tam kontrolü sayesinde mümkün olduğunu söyledi ve ABD kuvvetlerinin iki ila üç hafta içinde İran'dan çekilebileceğini ekledi. Katar arabuluculuğunda New York'ta yapılan görüşmelerde taraflar atılacak adımların içeriğinde büyük ölçüde uzlaşmış görünüyor, ancak bu adımların hangi sırayla uygulanacağı konusunda anlaşmazlık sürüyor. Trump'ın köprüler ve enerji santralleri dahil İran altyapısını hedef alma yönündeki sözleri ise gerilimi canlı tutuyor. Katar yönetimi, savaşın bedelini tüm dünyanın ödediği uyarısını yaparak sürecin hızla sonuçlandırılması çağrısında bulundu.
Bugün aynı zamanda 7 Ekim saldırılarının üçüncü yıl dönümü. İsrail'de anma törenleri ve protestolar düzenlenirken, İsrail Savunma Bakanı yıl dönümü öncesinde orduyu yüksek alarma geçirdiğini açıkladı. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, Gazze'de sivillerin yaşadığı acının artık sona ermesi ve kalıcı bir ateşkesin hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı. Ekim 2025'te ilan edilen ateşkese rağmen bölgede çatışma ve ablukanın etkileri devam ediyor; resmi kayıtlara göre 2023'ten bu yana yaklaşık 80 bin Filistinli hayatını kaybetti, binaların yüzde 82'si hasar gördü ya da tamamen yıkıldı. Enkaz altında kayıp olduğu bildirilen binlerce kişi için arama çalışmaları hâlâ sürüyor ve barınma krizi kışa girilirken ağırlaşıyor.
Rusya-Ukrayna hattında diplomasi yeniden hareketlendi. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Rusya, ABD ve Ukrayna arasında krizin çözümüne dönük müzakerelerin ekim ayı içinde başlayabileceğini, böyle bir ihtimali göz ardı etmediklerini söyledi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, aralık ayında Miami'de yapılacak G20 Zirvesi'nde Vladimir Putin ile bir araya gelmeye hazır olduğunu belirtti; Moskova bu formatı reddederek görüşmenin ancak Rusya'nın başkentinde yapılabileceğini bildirdi. Avrupa Birliği ise 3 Ekim'de Ukrayna'ya 2,9 milyar euroluk yeni bir ödeme yapılacağını açıkladı; kaynağın temel bütçe harcamalarının güvence altına alınmasında kullanılması öngörülüyor. Karadeniz'de sivil gemilere yönelik saldırılar sürüyor, Türk sahipli Alfa Watan isimli gemi batırıldı.
Avrupa ve dünyanın geri kalanında da yoğun bir gündem var. Fransa'da eğitim koşullarına karşı başlayan öğrenci protestoları ülke geneline yayıldı, 5 binden fazla kişi gözaltına alındı. Almanya'da Bundesnachrichtendienst, yani Federal İstihbarat Servisi'nin eski başkanı August Hanning casusluk ve vatana ihanet şüphesiyle gözaltına alındı. Myanmar'da ordunun Rakhine eyaletinde bir pazar yerine düzenlediği hava saldırısında 49 kişi öldü, 58 kişi yaralandı. Kenya, Demokratik Kongo'dan gelen bir hastanın ölümüyle ülkedeki ilk Ebola vakasını doğruladı. Etiyopya'da Tigray bölgesinde 2022'de imzalanan barış anlaşmasının ardından çatışmalar yeniden alevlendi. Rusya'da bir laboratuvar çalışanının ölümüne ilişkin veba şüphesi karantina sürerken yetkililerce reddedildi.
Yapay zekâ tarafında rekabet hız kesmiyor. Mistral AI, 1 trilyon parametreli yeni modeli Mistral Large 4'ü tanıttı; model açık ağırlıklarla sunuluyor. Google, şimdiye kadarki en güçlü modeli olarak tanıttığı Gemini 4 Argon'u ilk aşamada yalnızca güvenilir siber savunma ekiplerine açtı; modelin yazılım geliştirme, hukuk, finans ve siber güvenlik gibi uzun soluklu kurumsal işler için geliştirildiği belirtiliyor. OpenAI ve Anthropic ise maliyet odaklı yeni modellerini duyurdu; GPT-6 Sol ve Luna ile Claude Opus 5.5, yüksek hacimli ve karmaşık iş yükleri için optimize edildi. Google, OpenAI ve Anthropic'in ayrıca en gelişmiş modellerin piyasaya çıkışından önce uygulanacak testlerden güvenlik olaylarının raporlanmasına uzanan ortak standartlar üzerinde çalıştığı bildiriliyor.
Sektörün parasal ölçeği de büyümeye devam ediyor. Nvidia, hisse geri alım programına 150 milyar dolar daha ekleyerek toplam yetkiyi 235 milyar dolara çıkardı; bu, şirketin bugüne kadarki en büyük geri alım programı. Dell, JERA ve Apollo ortaklığı Japonya'da 140 milyar dolarlık bir yapay zekâ veri merkezi yatırımı açıkladı. Çin merkezli DeepSeek'in Tencent ve CATL desteğiyle 12 milyar dolarlık bir yatırım turuna yaklaştığı bildirildi. Yapay zekâ destekli siber güvenlik girişimi Hadrian 40 milyon dolar yatırım aldı. Öte yandan güvenlik tartışmaları da sürüyor: OpenAI'nin ajan ürünlerinin 53 kullanıcının görselini izinsiz paylaştığı ortaya çıktı, şirket görsellerin büyük bölümünün kaldırıldığını ancak bazılarına erişimin sürebileceğini kabul etti. Eski bir OpenAI yöneticisi de güvenlik kültürünün bozulduğunu söyleyerek istifa etti. ABD'de bir temyiz mahkemesi yapay zekâ ve telif hakkı ilişkisine dair kritik bir karar verdi; kişisel yapay zekâ ajanları için Personal Agent Protocol adlı yeni bir standart duyuruldu. 2026 Nobel Fizik Ödülü ise astrofiziksel kökenli nötrinoların keşfi ve Antarktika buzuna gömülü IceCube Nötrino Gözlemevi'ne katkıları nedeniyle Belçika doğumlu ABD'li fizikçi Francis Halzen'e verildi; Buz Küpü adıyla da bilinen gözlemevi, yaklaşık 1 kilometreküp buzun içine yerleştirilen algılayıcılarla uzaydan gelen nötrinoları tespit ediyor.
Küresel piyasalarda petrol fiyatları gerileyerek risk algısını hafifletti. Brent petrolün aralık vadeli varil fiyatı yüzde 0,5 düşüşle 99,79 dolara indi ve 100 doların altına sarktı; fiyatlardaki gevşemede G7 ülkelerinin 100 milyon varillik stratejik rezervi piyasaya sürme kararı belirleyici oldu. ABD borsaları, petroldeki düşüş ve tahvil faizlerindeki gevşemenin desteğiyle güne alıcılı başladı, teknoloji ve çip hisseleri endeksleri yukarı taşıdı. Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası'nın eylül toplantısına ilişkin tutanaklar yatırımcıların ana gündemi; tutanaklara göre üyeler faiz indirimi yönünde güçlü bir eğilim gösterdi, ancak bu yıl toplamda iki mi üç mü indirim yapılması gerektiği konusunda bölündü. Para piyasalarında Fed'in bu ay faizi sabit tutacağı beklentisi yüzde 80 düzeyinde. Ons altın 4.144 dolar civarında, temkinli bir bantta dengelendi.
Türkiye piyasalarında dolar 49,19 lira alış, 49,20 lira satıştan işlem gördü. Gram altın 6.555 lira seviyesinde bulunuyor. BIST 100 endeksi dün günü yüzde 0,56 değer kaybıyla 12.374,26 puandan tamamladı, toplam işlem hacmi 107,1 milyar lira oldu. Enflasyonda ise kritik bir eşik aşıldı: Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre tüketici fiyatları eylülde aylık yüzde 1,84, yıllık yüzde 29,73 arttı; yıllık enflasyon Kasım 2021'den bu yana ilk kez yüzde 30'un altına indi. Eylül enflasyonunun ana belirleyicisi, fiyatları yüzde 2,79 artan ulaştırma grubu oldu. Enflasyon Araştırma Grubu ise aynı dönem için yıllık yüzde 46,61 hesapladı. Ekim ayında konut ve iş yerlerinde uygulanacak kira artış oranı yüzde 31,49 olarak belirlendi. Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, bir hafta vadeli repo faizini yüzde 37'de, gecelik borç verme faizini yüzde 40, borçlanma faizini yüzde 35,5'te sabit tutmuştu; Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan dün Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu'nda enflasyon ve para politikasını anlattı, ihtiyatlı duruşun süreceği mesajını verdi.
Türkiye siyasetinin merkezinde sermaye piyasalarındaki fon krizi var. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 19 Ağustos'ta başlattığı soruşturmada Borsa İstanbul'daki olağandışı fiyat hareketleri, yatırım fonları üzerinden yapıldığı öne sürülen işlemler ve şüpheli para transferleri inceleniyor; 131 yatırım fonu tasfiye sürecine girdi, 207 kişi hakkında işlem yapıldı, 85 şüpheli tutuklandı. AK Parti, tasfiyedeki fonlar için 10 ila 11 maddelik geçici bir kanun teklifi hazırlıyor; düzenlemenin 455 bin 578 yatırımcıyı ve 1 milyon liraya kadar olan varlıkları kapsaması, ödemelerde kamu kaynağı kullanılmaması ve enflasyon oranının hesaba katılması planlanıyor. YENİ Parti ise kayıpların vatandaşa ek vergi yüklenmeden telafi edilmesini öngören 15 maddelik kendi teklifini sundu. Sermaye Piyasası Kurulu, Borsa İstanbul'un 2025'ten bu yana 130 kez uyarı verdiği iddiasını yalanlayarak 2026'da 174 kişi hakkında suç duyurusunda bulunduğunu, bunların 96'sının fonlarla ilgili olduğunu bildirdi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın Genel Kurul'da konuya ilişkin bilgi vermesi bekleniyor.
Parti içi dengeler de yeniden şekilleniyor. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi'nin 21 Mayıs'ta CHP'nin 2023 kurultayını mutlak butlanla iptal eden kararı sonrasında Özgür Özel genel başkanlıktan uzaklaştırılmış, Kemal Kılıçdaroğlu tedbiren göreve getirilmişti. CHP, temyiz incelemesinin kurultay sürecini geciktirebileceği değerlendirmesiyle başvurusundan feragat etti; dosya Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nde bulunuyor ve karar henüz kesinleşmedi. Özel ile 91 milletvekili 24 Temmuz'da CHP'den istifa ederek YENİ Parti'yi kurdu; partinin üye sayısı 745 bin 790'a, bütçesi 580 milyon liraya ulaştı. Bugün Özel partisinin fon krizi masası toplantısına katılacak, Kılıçdaroğlu CHP Merkez Yönetim Kurulu'na başkanlık edecek. Diğer başlıklarda Anayasa Mahkemesi Tayfun Kahraman hakkında ikinci ihlal kararı vererek yeniden yargılanmasına ve 100 bin lira tazminata hükmetti; Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Vahap Seçer ile Eyüpsultan Belediye Başkanı Mithat Bülent Özmen yolsuzluk soruşturması kapsamında tutuklandı; AK Parti'li Bekir Bozdağ sağlık nedeniyle Meclis Başkanvekilliğinden istifa etti. Başakşehir'de bir ortaokulda düzenlenen bıçaklı saldırıda yaralanan 8 öğrenciden birinin hayatını kaybettiği açıklandı. 2026 KPSS lisans sonuçları da bu sabah erişime açıldı.
Bugün ve bu hafta takip edilecek başlıkların ilk sırasında ABD-İran ateşkes takvimi ve Hürmüz Boğazı'nın trafiğe açılma süreci var; bu başlık petrol fiyatları üzerinden tüm piyasaları doğrudan etkiliyor. Fed tutanaklarının ardından yatırımcılar ekim toplantısına dönük beklentileri yeniden fiyatlayacak, Merkez Bankası'nın ekim Para Politikası Kurulu toplantısı yurt içinde en yakından izlenen gündem olacak. Meclis'te Türk Kızılay Kanunu Teklifi görüşülürken fonlara ilişkin kanun teklifinin sunulması ve ay içinde yasalaşması hedefleniyor. Rusya, ABD ve Ukrayna arasında ekim ayında başlayabileceği bildirilen müzakereler, Nobel ödüllerinin açıklanmaya devam eden takvimi, Antalya'da üçüncü gününe giren 77. Uluslararası Uzay Kongresi, Sanayi ve Teknoloji Bakanı'nın katılacağı yapay zekâ sempozyumu ile Ticaret Bakanı'nın Türk-Amerikan iş dünyası konferansı da haftanın öne çıkan maddeleri arasında.
Hava durumuna gelince, İstanbul'da gün parçalı ve az bulutlu geçecek, sıcaklık 23 dereceye kadar yükselecek ve yağış beklenmiyor. Ankara'da parçalı bulutlu bir hava hâkim olacak, sıcaklıklar 9 ile 21 derece arasında seyredecek. İzmir'de az bulutlu ve güneşli bir gün yaşanacak, en yüksek sıcaklık 25 dereceyi bulacak. Buna karşılık Meteoroloji, Doğu ve Güneydoğu Anadolu ile Akdeniz'in doğusunda aralarında Diyarbakır, Erzurum, Malatya, Van, Hatay ve Şırnak'ın bulunduğu 19 il için kuvvetli sağanak uyarısı yaptı; sabah saatlerinde Marmara'nın güney ve doğusu, İç Ege, İç Anadolu'nun doğusu ile Batı ve Orta Karadeniz'in iç kesimlerinde pus ve yer yer sis görülebilir.
Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, yeniden buluşmak üzere.