2026-10-09 · 14 dk
ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik bir askeri harekâtın 3 Kasım'daki ara seçimler öncesinde gündemde olmadığını duyurmasına rağmen Tahran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki saldırılarını yoğunlaştırması, Brent petrolü 101 doların üzerine taşıdı ve dünya piyasalarının gözünü bir kez daha Körfez'e çevirdi.
ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik bir askeri harekâtın 3 Kasım'daki ara seçimler öncesinde gündemde olmadığını duyurmasına rağmen Tahran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki saldırılarını yoğunlaştırması, Brent petrolü 101 doların üzerine taşıdı ve dünya piyasalarının gözünü bir kez daha Körfez'e çevirdi. Bugün dokuz Ekim iki bin yirmi altı, Cuma. Ben Alper. Bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledim; gelin, gündeme hep birlikte göz atalım.
Trump, kendi sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda seçimlerden önce yeni bir saldırı planlanmadığını, ancak İran'a uygulanan ablukanın yürürlükte kalacağını belirtti. Buna karşın Washington'ın Basra Körfezi'ne ilave bir uçak gemisi ile 10 bin denizci konuşlandırma kararı aldığı, böylece olası bir tırmanma için askeri seçeneklerin genişletildiği bildiriliyor. İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ise ABD'nin bir yandan müzakere masası kurup diğer yandan savaş hazırlığı yürüttüğünü söyleyerek görüşmelerin sonuçsuz kalacağını savundu; Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff üzerinden sürdürülen dolaylı temaslardan şu ana kadar somut bir sonuç çıkmadı. Tahran, Hürmüz üzerinde tam denetim sahibi olduğu iddiasını yineliyor ve boğazdan geçişlerde seçici bir kapatma politikası uyguladığını açıklıyor; bölgede bekleyen ticari gemi sayısının artması, küresel arz endişesini canlı tutuyor.
ABD'nin güneyinde ise Isaias Kasırgası'nın karaya çıkışı bekleniyor. Perşembe öğleden sonra saatte 100 mil rüzgârla ikinci kategoriye yükselen fırtınanın, Alabama'daki Gulf Shores ile Florida'daki Pensacola arasında bir noktada, yerel saatle gece 23.00 civarında kıyıya ulaşacağı öngörülüyor; karaya çıkış anında birinci kategoriye zayıflaması bekleniyor. Florida'da olağanüstü hal ilan edildi, tahliye alanları genişletildi ve yetkililer hafta sonuna kadar Körfez kıyısında 4 ila 8 inç, yerel olarak 15 inçe varan yağış ile 7 feet'e ulaşabilecek fırtına kabarması uyarısı yaptı. Isaias, 2026 Atlantik sezonunun ilk kasırgası olarak kayda geçti ve Meksika Körfezi'ndeki petrol üretimini de tehdit ediyor.
Washington'da savcılık, Venezuela'nın eski devlet başkanı Nicolás Maduro ve eşi Cilia Flores hakkında işkence suçunu kapsayan yeni bir iddianame açıkladı. 30 sayfalık metinde, 1999'dan 2025'e kadar siyasi muhalefeti sindirmek amacıyla sistematik bir baskı düzeni kurulduğu, gözaltındaki kişilere darp, boğma ve elektrik şoku uygulandığı öne sürülüyor; mağdurlar arasında üç Amerikan vatandaşı da sayılıyor. Maduro, ocak ayındaki askeri operasyonun ardından ABD'ye getirilmiş ve uyuşturucu kaçakçılığı ile narko-terör suçlamalarını reddetmişti; çiftin yargılanmasına haziran ayında başlanması planlanıyor. Venezuela'yı ocak ayından bu yana geçici devlet başkanı sıfatıyla Delcy Rodríguez yönetiyor.
İspanya'da konut krizi siyasi bir kırılma noktasına dönüştü. Madrid'in merkezinde yetmiş yıl boyunca aynı dairede yaşayan 87 yaşındaki María del Carmen Abascal'ın, evinden sedyeyle çıkarılmasının iki hafta ardından hayatını kaybetmesi, ülke çapındaki tahliye karşıtı gösterileri yeniden alevlendirdi. Dairesini satın alan bir yatırım şirketinin kirayı yüzde 230 artırmak istemesiyle başlayan süreç, 23 Eylül'deki tahliyeden sonra Puerta del Sol Meydanı'nda yaklaşık 1.000 kişinin kurduğu kalıcı bir kamp alanına dönüşmüştü. Başbakan Pedro Sánchez, tahliye moratoryumunu da içeren geniş kapsamlı acil konut yasası Meclis'te kabul edilmeyince parlamentoyu dağıtmış ve 29 Kasım için erken seçim çağrısı yapmıştı; konut başlığının kampanyanın merkezinde yer alacağı öngörülüyor.
Gazze'de ateşkesin birinci yılı yaklaşırken tablo kırılganlığını koruyor. 10 Ekim 2025'te yürürlüğe giren ateşkesten bu yana bölgede 1.460 kişinin yaşamını yitirdiği, enkaz altından 836 cenazenin çıkarıldığı ve 5.116 kişinin yaralandığı bildiriliyor. Filistinli sağlık yetkililerinin açıkladığı verilere göre 7 Ekim 2023'ten itibaren toplam ölü sayısı 74.243'e, yaralı sayısı 175.232'ye ulaştı. Rusya-Ukrayna hattında ise Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, ABD, Rusya ve Ukrayna arasında üçlü müzakerelerin ekim ayı içinde başlayabileceği ihtimalini dışlamadıklarını söyledi; Volodimir Zelenski'nin aralık ayında Miami'de yapılacak G20 Zirvesi'nde Vladimir Putin ile görüşmeye hazır olduğu yönündeki açıklamasını ise Moskova, böyle bir buluşmanın ancak Rusya'nın başkentinde mümkün olabileceğini belirterek geri çevirdi. ABD'de ara seçim takvimi kızışıyor; Trump, Teksas'ta Ken Paxton için düzenlediği mitingle bir ay içindeki üçüncü eyalet ziyaretini yaptı, Beyaz Saray ise bilim alanında 6 milyar doları aşan yeni bir yatırım paketi duyurdu.
Teknoloji tarafında günün en büyük hamlesi Google'dan geldi. Şirket, Gemini at Work 2026 etkinliğinde kurumsal kullanıcılara yönelik ajan sürümünü tanıttı; bu sürüm Gmail, Drive, Docs ve Calendar gibi uygulamaların içinde çalışıyor, görevleri planlayıp uygulayabiliyor, alt ajanlara iş devredebiliyor ve kendisine ait bir kurumsal kimlikle, hatta e-posta adresiyle tanımlanıyor. Hamle, kurumsal müşteri pazarında OpenAI, Anthropic ve Microsoft ile rekabeti doğrudan tırmandırıyor. Google aynı zamanda tüketici tarafında bir sınırlandırmaya gitti ve 9 Ekim itibarıyla Gemini uygulamasındaki Flash ile Pro modellerine erişimi ücretli aboneliğe bağladı.
OpenAI ise GPT-6'yı ChatGPT kullanıcılarına açmaya başladı. Yeni model, sohbetin içine dokunmatik düğmeler, etkileşimli grafikler, formlar, hesap makineleri ve düzenlenebilir diyagramlar yerleştiren "Intelligent UI" adlı arayüz katmanıyla birlikte sunuluyor; Pro, Plus, Business ve Enterprise paketleri erişimi önce aldı, ücretsiz ve Go kullanıcıları ise 8 Ekim'de kapsama girdi. Şirketin iki hafta önce tanıttığı sürekli çalışan ajanı dots ise tamamlanamayan görevler, kopan bağlantılar ve kaybolan oturumlara ilişkin kullanıcı şikâyetleriyle gündemde.
Microsoft, 7 Ekim'deki Windows ve Surface etkinliğinde DeepSeek ile Nvidia'nın açık ağırlıklı modellerinin Windows bilgisayarlarda doğrudan cihaz üzerinde çalışabileceğini duyurdu; bu, bulut bağımlılığını azaltan yerel yapay zekâ kullanımı açısından önemli bir eşik sayılıyor. Nvidia ayrıca yapay zekâ ajanlarını yazılım ve donanım katmanlarında sürekli izleyip güvenlik politikalarını gerçek zamanlı uygulamayı amaçlayan açık bir referans mimari olan Agent Safety Platform'u yayımladı. Anthropic cephesinde ise düşük maliyet ve gelişmiş bilgisayar kullanımı becerisiyle öne çıkarılan Claude Haiku 5.5 tanıtıldı. Sektörün altyapı ayağında bir düzenleme engeli de doğdu: Finlandiya'nın izin ve denetim kurumu, Google'ın yerel iştiraki Tuike Finland'ın Muhos ve Kajaani'deki veri merkezi arazilerinde yürüttüğü çalışmaları, çevresel etki değerlendirmeleri tamamlanmadan sırasıyla yaklaşık 330 ve 200 hektarlık alanın temizlendiği gerekçesiyle durdurdu.
Küresel ekonomide yön tayin eden başlık para politikası. Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası'nın yayımlanan toplantı tutanakları, yıl sonuna kadar ilave bir faiz artırımının masada olduğunu gösterdi; piyasa beklentisi ekim toplantısında bekleme, aralık ayında ise 25 baz puanlık bir artış yönünde şekillendi. Bu beklenti dolar endeksini 102,3 seviyesine taşıdı, risk iştahını ise baskıladı; S&P 500 ve Nasdaq yüzde 0,2 geriledi, Avrupa'da Eurostoxx 50 yüzde 1,5 değer kaybetti. Enerji tarafında Hürmüz kaynaklı arz endişesi ile Isaias Kasırgası'nın Meksika Körfezi üretimine yönelik tehdidi fiyatları yukarı itti; Brent petrol yüzde 1,3 artışla 101,53 dolar seviyesine çıktı, Avrupa'da doğal gaz yüzde 3,6 yükselerek 79,9 euro/MWh oldu. Değerli metalde ise sert bir dönüş yaşandı: ons altın yüzde 1,35 artışla 4.177 dolara, Türkiye'de gram altın yüzde 1,44 artışla 6.640 lira seviyesine yükseldi. Yurt içi piyasada dolar/TL 49,34, euro/TL 55,42 düzeyinde seyrediyor; BIST 100 endeksi önceki işlem gününü yüzde 0,75 artışla 12.213,58 puandan tamamladı, Türkiye'nin 5 yıllık risk primi ise 250 baz puan civarında bulunuyor.
Türkiye'de siyasetin ana ekseni, ana muhalefet partisindeki hukuki kriz olmayı sürdürüyor. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'nin 21 Mayıs'ta Cumhuriyet Halk Partisi'nin Kasım 2023'teki 38. Kurultayını mutlak butlan gerekçesiyle iptal eden ve Özgür Özel yönetimini görevden uzaklaştıran kararının ardından, parti yönetimi tedbiren Kemal Kılıçdaroğlu ve ekibine bırakılmıştı. Dosya şimdi Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin ön incelemesinde ve karar kesinleşmiş değil; Yargıtay'ın vereceği sonucun kurultay takvimini de belirleyeceği değerlendiriliyor. Özel, bu süreçte Yeni Parti'nin genel başkanlığını üstlendi, TBMM'de ise 95 oyla Cumhuriyet Halk Partisi grup başkanlığına seçilmişti. Yeni Parti'nin ilçe, il ve belde kongrelerinin 27 Ekim'e kadar tamamlanması, olağan büyük kurultayın ise 15 Kasım dolaylarında yapılması bekleniyor.
Aynı kurultaya ilişkin ceza davası da sürüyor. Oylamada usulsüzlük ve delege yönlendirme iddiasıyla aralarında Ekrem İmamoğlu'nun da bulunduğu 12 kişinin seçim kanununa aykırılıktan yargılandığı dosya, 21 Ekim'e ertelendi. İmamoğlu'nun üniversite diplomasının iptaline karşı açtığı idari dava ile resmi belgede sahtecilik iddiasına dayanan ceza dosyasında da nihai kararlar beklenmekte. Kamuoyu araştırmalarına yansıyan tablo da hareketli; bir ankete göre Adalet ve Kalkınma Partisi'nin oyu 7,42 puan gerilerken, Yeniden Refah Partisi 7,88 puanlık artışla oyunu yaklaşık iki buçuk katına çıkardı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise 70'ten fazla ülkeden adalet bakanı, başsavcı ve hukukçunun katıldığı Uluslararası Adalet Zirvesi'nin İstanbul Çırağan Sarayı'ndaki ikinci gününde konuşacak; zirvede küresel adalet, uluslararası hukuk, Gazze'de hesap verebilirlik ile yapay zekâ ve siber suçlar başlıkları ele alınıyor. Erdoğan, Terörsüz Türkiye sürecinin hedefine ulaşması halinde yeni bir dönemin kapılarının açılacağı mesajını yineledi. Afyonkarahisar'da Vali Yardımcısı İhsan Ayrancı'nın bir otelin otoparkındaki aracında silahla başından vurulmuş halde bulunması üzerine soruşturma başlatıldı.
Türkiye ekonomisinde eylül enflasyonu kritik bir eşiği geçti. Tüketici fiyat endeksi eylülde aylık yüzde 1,84 artarken yıllık enflasyon yüzde 29,73'e indi ve Aralık 2021'den bu yana ilk kez yüzde 30'un altına geriledi; Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, dezenflasyon sürecinin kararlılıkla sürdürüleceği mesajını verdi. Merkez Bankası politika faizini yüzde 37 düzeyinde sabit tutuyor; Para Politikası Kurulu 22 Ekim'de toplanacak. Maliye tarafında ise tablo zorlu: Hazine eylül ayında 467,2 milyar lira açık verdi ve bu, aylık bazda kayıtlara geçen en yüksek açık oldu. Bugün Çerkezköy-Kapıkule Hızlı Tren Hattı'nın açılış töreni yapılacak, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Baykar Yönetim Kurulu Başkanı'nın katılımıyla "Gelecek Burada Başlıyor" paneli düzenlenecek ve İstanbul Ekonomi Forumu devam edecek.
Bugün ve bu hafta izlenecek başlıklar arasında ilk sırada Nobel Barış Ödülü'nün sahibinin Türkiye saatiyle 12.00'de açıklanması var; bu yıl 208 birey ve 79 kuruluş aday gösterildi. Türkiye İstatistik Kurumu bugün ağustos ayı sanayi üretimi verilerini yayımlayacak, 77. Uluslararası Uzay Kongresi sona erecek. Isaias Kasırgası'nın gece karaya çıkışı ve ABD Körfez kıyısındaki hasar bilançosu hafta sonuna damgasını vuracak. Önümüzdeki günlerde Yargıtay'ın mutlak butlan dosyasına ilişkin adımı, 21 Ekim'deki kurultay davası duruşması, 22 Ekim'deki Merkez Bankası faiz kararı, Yeni Parti'nin 27 Ekim'e kadar tamamlanacak kongre takvimi, ABD'de 3 Kasım'daki ara seçimler, İspanya'da 29 Kasım'daki erken seçim ve ABD-İran hattındaki dolaylı temasların seyri takip edilecek. Spor gündeminde Galatasaray-Kasımpaşa karşılaşması ile Türkiye-Slovenya kadın millî futbol maçı yer alıyor.
Hava durumunda bugün üç büyük şehirde yağış beklenmiyor. İstanbul'da sıcaklık 15 ile 23 derece arasında seyredecek, gökyüzü az ve parçalı bulutlu olacak. Ankara'da hava parçalı bulutlu geçecek ve sıcaklık 10 ile 23 derece arasında değişecek. İzmir'de 15 ile 27 derece arasında, az bulutlu ve açık bir gün bekleniyor; buna karşılık Karadeniz ve Doğu Anadolu'da yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak yağış öngörülüyor, ülke genelinde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde kalması bekleniyor.
Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, yeniden buluşmak üzere.