2026-10-10 · 13 dk
Sekiz ayı aşan İran savaşının tırmandırdığı küresel akaryakıt krizinde beklenmedik bir hamle geldi: Donald Trump, Vladimir Putin ile yaptığı telefon görüşmesinin ardından Rusya'nın ABD ve dünya piyasalarına 300.000 tondan fazla dizel yakıt vereceğini açıkladı.
Sekiz ayı aşan İran savaşının tırmandırdığı küresel akaryakıt krizinde beklenmedik bir hamle geldi: Donald Trump, Vladimir Putin ile yaptığı telefon görüşmesinin ardından Rusya'nın ABD ve dünya piyasalarına 300.000 tondan fazla dizel yakıt vereceğini açıkladı. Bugün on Ekim iki bin yirmi altı, Cumartesi. Ben Alper. Bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledim; gelin, gündeme hep birlikte göz atalım.
Beyaz Saray görüşmeyi "son derece başarılı" diye nitelendirirken, kararın pompa fiyatlarında belirgin bir gerileme getireceği savunuldu. Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky ise anlaşmaya sert tepki gösterdi ve adımı "zayıf" ve "yakışıksız" olarak değerlendirdi.
2026 Nobel Barış Ödülü, Güney Afrikalı hukukçu Navi Pillay'a verildi. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği görevini de yürütmüş olan Pillay, Norveç Nobel Komitesi'nin değerlendirmesinde uluslararası yargının güçlendirilmesine ve savaş suçları ile insanlığa karşı suçların hesabının sorulmasına yıllar boyunca yaptığı katkılarla anıldı. Ödül, uluslararası ceza yargısının ciddi bir siyasi baskı altında olduğu bir döneme denk geldi.
Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'daki King Khalid Uluslararası Havalimanı'na yönelik saldırılarda 3 kişi hayatını kaybetti. Hem terminal alanı hem de ülkenin ulusal hava yolu şirketi Saudia'ya ait bir uçak hedef alındı; havalimanında operasyonlar kısa süreli kesintinin ardından yeniden başladı. Türkiye saldırıyı kınadı; Suudi Arabistan'ın liderliğindeki koalisyon ise Yemen'de Husilere ait füze platformlarını vurduğunu bildirdi.
Fransa'da lise öğrencilerinin başlattığı protesto dalgası üçüncü gününde de şiddetten arınamadı. Eylül sonunda ders programları, kalabalık sınıflar ve öğretmen açığı gibi taleplerle Paris çevresinde başlayan hareket ülke geneline yayıldı; İçişleri Bakanlığı verilerine göre 2.000'den fazla gözaltı yapıldı, 735'ten fazla okul kapandı ve yüzlerce polis ile 100'ü aşkın öğrenci yaralandı. Cumhurbaşkanlığı seçimine aylar kalan ülkede eylemler, bütçe ve borç tartışmasıyla beslenen daha geniş bir hoşnutsuzluğun göstergesine dönüştü.
Rusya-Ukrayna cephesinde hem diplomasi hem saldırılar hızlandı. ABD'nin özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, Miami'de Ukraynalı müzakerecilerle ve Avrupalı yetkililerle bir araya gelerek enerji altyapısına ve tahıl sevkiyatlarına yönelik saldırıların durdurulmasını öngören kısmi ateşkes fikrini masaya koydu. Buna karşın Rusya'nın ülke genelindeki hava saldırıları sürdü; doğu Ukrayna'da iki güne yayılan bombardımanlarda 70'ten fazla insan yaşamını yitirdi.
Gazze'de ise insani tablo kötüleşiyor. Birleşmiş Milletler kuruluşlarının uyarısına göre yaklaşık 2 milyon Filistinli barınma yardımına ihtiyaç duyuyor ve El Nino kaynaklı yoğun yağışların sel riski taşıdığı alanlarda yaşıyor. Ekim 2025'te varılan ateşkes anlaşmasına rağmen çatışmalar tümüyle durmadı; İsrail ordusu Gazze şehrinde gerçekleştirdiği hava saldırılarında Hamas'a bağlı bir komutanı hedef aldığını duyurdu.
İran dosyasında da hareketlilik var. İran Cumhurbaşkanı Masoud Pezeşkiyan, ABD ile müzakereler için önerilerini gözden geçirdiklerini ve aracılar üzerinden sonuçlandırmaya hazır olduklarını söyledi. Trump ise Tahran ile "verimli" temaslar yürütüldüğünü belirterek kasımdaki ara seçimler öncesinde İran'a yeni bir saldırı planlamadıklarını açıkladı. Washington ayrıca İran'ın "gölge filosu" ile bağlantılı olduğunu öne sürdüğü 17 gemiye yaptırım uyguladı.
Teknoloji tarafında yılın en çarpıcı bilançosu Tayvanlı çip üreticisi Taiwan Semiconductor Manufacturing Company, yani TSMC'den geldi. Şirketin 30 Eylül'de sona eren üçüncü çeyrek geliri yaklaşık 1,49 trilyon Tayvan doları olarak kaydedildi; bu, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 39 civarında bir artış anlamına geliyor. Nvidia ve Apple gibi müşterileri bulunan TSMC'nin rekoru, yapay zeka çiplerine yönelik talebin hâlâ yavaşlamadığını gösterdi.
Yapay zeka şirketleri arasında hem yarış hem iş birliği derinleşti. OpenAI, GPT-6 ailesine Sol ve Luna adlı iki yeni seçenek eklerken, Anthropic karmaşık iş yükleri için Claude Opus 5.5'i ve maliyete duyarlı yüksek hacimli görevler için Claude Haiku 5.5'i tanıttı. Aynı şirketler, Google ile birlikte en gelişmiş modellerin piyasaya çıkmadan önce tabi tutulacağı testlerden güvenlik olaylarının bildirilmesine kadar uzanan ortak standartlar üzerinde çalıştıklarını bildirdi.
Google, Gemini platformunun erişim kurallarını değiştirdi. 9 Ekim itibarıyla ücretsiz hesap sahiplerinin gelişmiş modellere erişimi daraltıldı ve kullanıcılar tek bir seçenekle sınırlandırıldı. Hamle, hesaplama maliyetlerinin ve talebin birlikte arttığı bir dönemde ücretli abonelik katmanlarının öne çıkarıldığı yönünde yorumlandı.
Yapay zekanın güvenlik boyutunda iki ayrı gelişme kaydedildi. OpenAI, Rusya ve İran kaynaklı etki operasyonlarıyla bağlantılı hesapları kapattığını duyurdu. Anthropic ise yapay zekayı siber savunmada kullanmayı amaçlayan Cyber Mission girişimini başlattı; programın ilk ayağı enerji, su, ulaştırma ve üretim gibi alanlardaki operasyonel teknoloji sistemlerinin korunmasına odaklanıyor.
Donanım cephesinde Microsoft, Nvidia'nın yapay zeka çipini taşıyan 2.599 dolarlık Surface Laptop Ultra modelini satışa çıkaracağını açıkladı. Elon Musk, TSMC ile Terafab adlı çip kompleksi üzerine yapılan temasların "şimdilik yalnızca görüşme" aşamasında olduğunu ancak bir sonuç çıkabileceğini söyledi. Trump da aralarında Nvidia Genel Müdürü Jensen Huang'ın bulunduğu isimlere Ulusal Bilim Madalyası ile Ulusal Teknoloji ve Yenilik Madalyası'nı takdim etti.
Piyasalarda hafta iyimser kapandı. Dow Jones endeksi yüzde 0,83 artışla 51.655,01, S&P 500 yüzde 0,59 yükselişle 7.811,51 ve Nasdaq yüzde 0,64 primle 27.366,17 puandan günü tamamladı; üç ana endeks de haftayı artıda bitirdi. Yatırımcıların bilanço sezonundan güçlü sonuçlar beklemesi, yüksek enerji fiyatları ve tahvil getirilerine ilişkin endişeleri geri plana itti.
Emtia tarafında petrol dalgalı seyretti. Brent türü ham petrol 105 dolar civarında salınırken günün bir bölümünde 103,18 dolara geriledi; Amerikan ham petrolü West Texas Intermediate ise 91,00 dolar düzeyinde işlem gördü. Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlere yönelik tehditler fiyatları yukarı çekerken, Trump'ın İran'a saldırı planlamadığı açıklaması baskıyı hafifletti. Ons altın 4.220,30 dolar seviyesinde kapandı.
Küresel büyüme tahminleri aşağı yönlü revize ediliyor. Birleşmiş Milletler, yüksek enerji fiyatlarının etkisiyle 2026'da dünya ekonomisinin yüzde 2,6 büyüyebileceğini öngördü. Uluslararası Para Fonu ile Dünya Bankası'nın yıllık toplantıları ise 12 Ekim'de Bangkok'ta başlıyor; Dünya Ekonomik Görünüm Raporu 13 Ekim'de açıklanacak.
Türkiye'de siyasetin merkezinde ana muhalefet partisindeki hukuki ve örgütsel kriz duruyor. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'nin CHP'nin 38. Olağan Kurultayı hakkındaki mutlak butlan kararının ardından Özgür Özel 34 yıllık partisinden ayrılmış, 91 milletvekiliyle birlikte 24 Temmuz'da YENİ Parti'yi kurmuştu. CHP, Yargıtay aşamasındaki temyiz başvurusundan feragat ederek dosyanın bir an önce sonuçlanmasını ve olağan kurultay takviminin işlemesini tercih etti.
Bu ayrışmanın yerel yansımaları da sürüyor. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay'ın AK Parti'ye geçmesi, CHP ile YENİ Parti arasında karşılıklı sorumluluk tartışması başlattı. YENİ Parti'de ise ilçe kongrelerinin ardından, Özgür Özel'in açıkladığı verilere göre birden fazla adayın yarıştığı ilçelerin yüzde 47'sinde kurucu ilçe başkanları görevlerini korumadı; gözler 14-15 Kasım'daki kurultaya çevrildi.
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 1 Ekim'de başlayan yeni yasama yılında gündem yoğun. Genel Kurul'da ilk sıraya Türk Kızılay Kanunu Teklifi alınırken, kamuoyunda en çok konuşulan düzenleme 13. Yargı Paketi; pakette süresiz nafakanın kaldırılması ve sosyal medya erişiminde kimlik doğrulama zorunluluğu gibi başlıklar bulunuyor. 2027 Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'nin ise en geç 17 Ekim'de Meclis'e sunulması gerekiyor.
Resmî Gazete'de bugün 14 Cumhurbaşkanı kararnamesi ile 3 yönetmelik yayımlandı. Düzenlemelerin en dikkat çekeni, sosyal ağ sağlayıcılarına yaş doğrulama mekanizması kurma ve çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sunma zorunluluğu getiren yönetmelik oldu. Ayrıca İller Bankası Anonim Şirketi'nin sermayesinin 250 milyar liraya çıkarılması kararlaştırıldı.
Türkiye ekonomisinde enflasyon tarafında bir eşik aşıldı. TÜİK verilerine göre eylülde aylık enflasyon yüzde 1,84, yıllık enflasyon yüzde 29,73 oldu; böylece yıllık oran ağustostaki yüzde 31,51'den 1,78 puan gerileyerek uzun bir aradan sonra yüzde 30'un altına indi. Merkez Bankası eylül toplantısında politika faizini yüzde 37'de sabit tutmuştu; piyasalarda 22 Ekim'deki toplantıda 100 ile 200 baz puan arasında bir indirim bekleniyor.
Yurt içi piyasalarda BIST 100 endeksi yüzde 0,43 artışla 12.265,98 puandan kapandı. Serbest piyasada dolar 49,3979, euro 55,6494 liradan satılırken, gram altın 6.644,78 lira seviyesinde fiyatlandı. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu da kredi kartlarına ilişkin standartları yeniledi; asgari ödeme sınırı 100 bin liraya çıkarılırken kart limitlerinin belgelenebilir gelire göre tanımlanması öngörüldü.
Gelir tarafında tartışma ücret kayıpları üzerinde yoğunlaştı. DİSK'in araştırma birimi DİSK-AR'ın ücret kayıplarını izleyen raporuna göre, artan vergi dilimleri ve enflasyonun etkisiyle asgari ücretin alım gücü yılın 9 ayında yüzde 28 geriledi. Rapor, vergi ve enflasyonun 17 milyonun üzerindeki sigortalı çalışana birikimli maliyetini 2 trilyon 254 milyar lirayı aşan bir düzeyde hesapladı.
Günün diğer başlıklarında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul Kongre Merkezi'nde İlim Yayma Cemiyeti'nin 75. Yıl Buluşması'na katıldı. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli partisinin 24. Dönem Siyaset ve Liderlik Okulu'nun açılışında konuştu. Savunma sanayiinde bir Türk muharip insansız hava aracının yeni güdüm sistemiyle başarılı test uçuşu gerçekleştirdiği bildirildi; sporda ise Türkiye Futbol Federasyonu, A Milli Takım teknik direktörü Vincenzo Montella ile yolların ayrıldığını açıkladı.
Bugün ve bu hafta takip edilecek başlıklar arasında 12 Ekim'de Bangkok'ta başlayıp 18 Ekim'e kadar sürecek Uluslararası Para Fonu ve Dünya Bankası yıllık toplantıları ilk sırada. 13 Ekim'de Dünya Ekonomik Görünüm Raporu açıklanacak, aynı gün Merkez Bankası ağustos ayı ödemeler dengesi verilerini yayımlayacak. 16 Ekim'de Fon Başkanı Kristalina Georgieva ile Amerikan Merkez Bankası Başkanı Kevin Warsh'ın görüşmesi bekleniyor. Yurt içinde 17 Ekim 2027 bütçesinin Meclis'e sunulması için son tarih, 22 Ekim ise Merkez Bankası'nın faiz kararı günü. Küresel gündemde ABD'de bilanço sezonunun açılışı, İran ile yürütülen dolaylı müzakereler, Ukrayna'da kısmi ateşkes önerisinin akıbeti ve 3 Kasım'daki ABD ara seçimlerine giden süreç izlenecek.
Hava durumunda ülke genelinde yağış beklenmiyor ve sıcaklıklar batı ile iç kesimlerde mevsim normallerinin üzerine çıkıyor. İstanbul'da gün az bulutlu ve güneşli geçecek, sıcaklık 15 ile 25 derece arasında seyredecek. Ankara'da sabah saatlerinde hafif pus görülebilir, hava genelde açık olacak ve sıcaklık 10 ile 25 derece arasında ölçülecek. İzmir'de güneşli bir hafta sonu bekleniyor, sıcaklık 16 ile 28 derece aralığında gerçekleşecek.
Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, yeniden buluşmak üzere.