2026-10-18 · 13 dk
Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemi geçişinin neredeyse tamamen durması Brent petrolün varilini 110 dolara yaklaştırdı.
Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemi geçişinin neredeyse tamamen durması Brent petrolün varilini 110 dolara yaklaştırdı. Bugün on sekiz Ekim iki bin yirmi altı, Pazar. Ben Alper. Bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledim; gelin, gündeme hep birlikte göz atalım.
Aynı hafta yapay zeka hisselerindeki satış dalgası ve MSCI'nin Türkiye uyarısı, hem dünyada hem Borsa İstanbul'da haftanın sert kayıplarla kapanmasına neden oldu.
ABD Başkanı Donald Trump, Kongre'nin kabul ettiği ve kendisinin de imzaladığı Graham Yasası, yani Rusya'ya yönelik yeni yaptırım ve gümrük vergisi yasası kapsamındaki önlemleri, yürürlüğe girmelerine iki gün kala bir başkanlık kararnamesiyle askıya aldı. Trump bu adımı son iki hafta içinde ikinci kez attı. Gerekçe olarak ABD'de hızla yükselen dizel fiyatlarını gösterdi ve Rusya ile enerji alanında iş birliği yapılmasının fiyatları dengeleyeceğini savundu. Kararı Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile kendi partisinden bazı senatörler eleştirdi, Trump ise bu kararı çok iyi bir karar olarak tanımladı.
ABD'de 3 Kasım'daki ara seçimlere iki haftadan biraz fazla zaman kaldı. Trump hafta sonunu, Cumhuriyetçilerin geleneksel olarak güçlü olduğu Kentucky'de seçim kampanyası yürüterek geçirdi ve seçimler kazanılırsa eyaletteki bir ilaç fabrikasına 100 milyon dolarlık yatırım yapılacağını söyledi. Haber ajanslarının içeriden aldığı bilgilere göre Trump, kampanya stratejisinin beklenen sonucu vermemesinden üst düzey danışmanlarını sorumlu tutuyor. Trump kendisi aday olmasa da destekçilerinden sandığa kendisi aday olmuş gibi gitmelerini istiyor.
Körfez'de durum tırmanmaya devam ediyor. Yemen'deki Husiler 6 ile 12 Ekim arasında Suudi Arabistan'daki üç havalimanını balistik füze ve insansız hava araçlarıyla vurdu ve bu saldırılarda en az 20 kişi hayatını kaybetti. En ağır bilanço 10 Ekim'deki Riyad Havalimanı saldırısında yaşandı: en az 12 kişi öldü, 300'den fazla kişi yaralandı ve havalimanı uçuşlara kapatıldı. Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyon Husilerin kontrolündeki bölgelere yeni hava saldırıları başlattı. Bir Suudi diplomat, İran'ın bu tırmanmayı desteklediğini söyledi. Washington, Riyad'ın yanında olduğunu açıkladı ve saldırılara katılabileceğinin sinyalini verdi. Husiler ise ABD'nin müdahalesi halinde karşılık vereceklerini duyurdu.
ABD ile İran arasındaki savaşın etkisi en çok enerji piyasalarında hissediliyor. Deniz trafiğini izleyen kaynaklara göre Hürmüz Boğazı ticari gemilere fiilen kapalı ve son günlerde boğazdan yalnızca birkaç geçiş yapılabildi. Normal dönemde boğazdan günde yaklaşık 85 gemi geçiyor. İran kendi kısıtlamalarına uymadığını söylediği gemilere karşı yeni yöntemler kullandığını açıkladı ve iki geminin bölgede vurulduğu bildirildi. Bu gelişmelerle Brent petrol cuma günü 109,86 dolardan kapandı ve Mayıs'tan bu yana en yüksek kapanışını yaptı. Kriz öncesinde petrolün varili 72 dolar civarındaydı. Savaşı sona erdirmeye yönelik görüşmeler ise tıkanmış durumda.
Ukrayna cephesinde, Trump'ın 11 Ekim'de duyurduğu enerji ateşkesi henüz sahada karşılık bulmadı. Rusya ateşkesi resmen doğrulamadı. 14 Ekim'deki geniş çaplı hava saldırısının ardından Ukrayna'da en az 600 bin kişi elektriksiz kaldı. Trump daha sonra iki tarafın da ateşkesi desteklediğini söyledi, ancak ateşkes ilan edilmeden önce tarafların bunu açıkça kabul etmediği ortaya çıktı.
Teknoloji tarafında, yapay zekaya bağlı şirketler Wall Street'te zor bir hafta geçirdi. Satış dalgası, Çinli bellek çipi üreticisi ChangXin Memory Technologies'in, yani kısaca ChangXin'in, önemli teknolojik ilerleme kaydettiğine dair haberlerle başladı. Hafta boyunca Micron yüzde 14,6, Samsung Electronics yüzde 17,8 ve SK Hynix yüzde 24,3 değer kaybetti. Yarı iletken şirketlerini izleyen fon, Nisan 2025'ten bu yana en kötü haftasını geçirdi ve yüzde 10 geriledi.
Satışların ikinci nedeni yapay zeka yatırımlarının borçla finanse edilmesine yönelik endişeler oldu. Bulut bilişim şirketi CoreWeave'in toplam borcunun 51 milyar doları aşması, hisselerinin yalnızca cuma günü yaklaşık yüzde 12, hafta genelinde ise yüzde 25 düşmesine yol açtı. Cuma günü Meta yaklaşık yüzde 4, Intel yüzde 5,8, Micron yüzde 5,6, Tesla yüzde 2 ve Nvidia yüzde 1,5 geriledi. Uzmanlar, beklentileri aşan enflasyon verilerinin borçlanma maliyetlerini artırabileceğini ve bunun yapay zeka harcamalarını zorlaştırabileceğini belirtiyor.
Yapay zeka modelleri tarafında rekabet sürüyor. Çinli DeepSeek, internette canlı arama yapabilen yeni modeli V4.1-Flash'ı açık lisansla yayımladı. Reflection AI de yazılım geliştirme, yapay zeka ajanları, bilim ve matematik alanlarına yönelik 501 milyar parametreli Beam modelini açık kaynak olarak sundu. Google ise kurumsal müşterilere yönelik, görevleri başka şirketlerin modellerine de yönlendirebilen bulut tabanlı bir yapay zeka ajanı tanıttı.
Yapay zekanın toplumsal ve hukuki boyutu da gündemde. The New York Times, yani New York Times gazetesinin haberine göre ABD'deki ara seçim kampanyalarında yapay zekayla üretilen ya da düzenlenen reklamlara 137 milyon dolardan fazla harcandı. Bu reklamların yaklaşık yüzde 70'inde yapay zeka kullanıldığına dair bir ibare yer almıyor. Öte yandan sigorta şirketlerinin, büyük yapay zeka geliştiricilerinin karşılaşabileceği yüksek tutarlı hukuki riskler nedeniyle 2026 poliçe yenilemelerinde bu alandaki teminatlarını daralttığı bildiriliyor.
Altyapı tarafında San Francisco Belediye Başkanı, kentte yeni veri merkezi kurulmasını geçici olarak durduran bir kararı imzaladı. Anthropic ise Kanada'nın Nova Scotia eyaletinde yaklaşık 10 milyar Kanada doları değerindeki bir veri merkezi kampüsünü 20 yıllığına kiraladı. Veri merkezlerinin enerji ve su tüketimi, birçok ülkede yerel yönetimlerin gündeminde giderek daha fazla yer tutuyor.
Wall Street haftayı düşüşle kapattı. Cuma günü S&P 500 endeksi yüzde 1,1 düşüşle 7.659 puana, Nasdaq yüzde 2,1 düşüşle 26.140 puana geriledi. Dow Jones yüzde 0,3 kayıpla 52.002 puandan kapandı. Hafta genelinde Nasdaq yüzde 4,5 değer kaybederek Haziran'dan bu yana en kötü haftasını geçirdi. S&P 500 yaklaşık yüzde 1,9 geriledi. Dow Jones ise yatırımcıların enerji, finans ve savunma gibi yapay zekadan daha az etkilenen sektörlere yönelmesiyle haftayı yüzde 0,7 kazançla tamamladı.
ABD'de üretici fiyatları 2022'den bu yana en hızlı artışını kaydetti, tüketici enflasyonu da ABD Merkez Bankası'nın yüzde 2'lik hedefinin belirgin şekilde üzerinde. Petrol fiyatlarındaki yükseliş bu baskıyı artırıyor ve faiz indirimi beklentilerini zayıflatıyor. Ons altın 4.165 dolar civarında ve haftayı yaklaşık yüzde 0,7 düşüşle kapattı.
Borsa İstanbul'da da sert bir hafta yaşandı. Uluslararası endeks kuruluşu MSCI, 15 Ekim'de Türkiye hisselerine ilişkin bazı endeks değişikliklerini ikinci bir duyuruya kadar dondurduğunu açıkladı. Kuruluş, Haziran 2027'ye kadar yeterli ilerleme sağlanmazsa Türkiye'nin piyasa sınıflandırmasının yeniden değerlendirilebileceğini de belirtti. Bu açıklamanın ardından BIST 100 endeksi cuma günü yüzde 2,89 düşüşle 11.721,72 puandan kapandı. Endeksin haftalık kaybı yüzde 4,69'a, aylık kaybı ise yüzde 10,91'e ulaştı. En fazla bankacılık ve holding hisseleri geriledi.
Kredi derecelendirme kuruluşu S&P Global, yani S&P, takvimindeki 16 Ekim tarihinde Türkiye için yeni bir değerlendirme yayımlamadı. Böylece Türkiye'nin kredi notu BB- seviyesinde, görünümü de durağan olarak kaldı. Moody's ve Fitch'in Türkiye için verdiği notlar ve durağan görünümler de değişmedi. Piyasalarda dolar 49,52 lira, gram altın ise 6.633 lira civarında işlem görüyor.
Meclis'te, bazı yatırım fonlarına yönelik soruşturmanın ardından tasfiye edilen fonlara ilişkin dokuz maddelik kanun teklifi Plan ve Bütçe Komisyonu'ndan geçti. Teklife göre net yatırımı 1 milyon liranın altındaki yatırımcılara yatırdıkları tutar kadar, 1 milyon lira ve üzerindekilere ise en fazla 1 milyon lira ara ödeme yapılacak. Soruşturma kapsamında el konulan varlıklar yatırımcıların zararlarını karşılamak için kullanılabilecek ve gerekli durumlarda Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu kayyum olarak atanabilecek. Sermaye Piyasası Kurulu da Hedef Portföy fonlarını olağan tasfiye sürecine aldı ve 37 kişi hakkında suç duyurusunda bulundu.
Konut piyasasında fiyatların enflasyondan arındırılmış, yani reel olarak yüzde 5,7 gerilediği açıklandı. Konut kredisi faizleri yüzde 41,66 seviyesine indi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası yılın yedinci faiz kararını 22 Ekim Perşembe günü açıklayacak.
Siyasette CHP'deki mutlak butlan davası gündemdeki yerini koruyor. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21 Mayıs'ta CHP'nin 38. Olağan Kurultayı'nın mutlak butlanla hükümsüz olduğuna karar vermişti. Bu kararla Özgür Özel ve yönetimi tedbiren görevden alınmış, Kemal Kılıçdaroğlu genel başkanlığa dönmüştü. Dosya Temmuz'da Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nde ön incelemeye alındı ve kesin karar henüz verilmedi. Kılıçdaroğlu, Yargıtay süreci tamamlanmadan kurultaya gidilmeyeceğini söylemişti. Kurultaydaki usulsüzlük iddialarıyla ilgili ayrı bir ceza davasının duruşması ise 21 Ekim'de görülecek.
Mutlak butlan kararının ardından Özgür Özel ve 90'ı aşkın milletvekili Temmuz ayında Yeni Parti'yi kurmuştu. Yeni Parti'nin Genel Başkanı Özgür Özel, cumartesi günü Ankara'da partinin il başkanlığı ön seçimine katıldı. Ön seçimde 5 aday yarıştı ve yaklaşık 54 bin üyenin oy kullanması öngörüldü. Özel, partide yeni kuralların istisnasız herkes için uygulanacağını söyledi. Aynı gün eski SHP Genel Başkanı Murat Karayalçın'ın Yeni Parti'ye katıldığı açıklandı. Siyasi yorumcular, iki parti arasındaki ilişkinin seçim ittifakı tartışmalarını da etkileyeceğini değerlendiriyor.
Terörsüz Türkiye süreciyle ilgili olarak Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, örgütün silah bırakma ve kendini feshetme sürecine ilişkin tespit çalışmalarının hızlandırılması gerektiğini söyledi. Uçum, Milli Güvenlik Kurulu'nun gerekli teyit kararını 2026 sona ermeden almasını istedi. Uçum ayrıca Abdullah Öcalan'a silahsızlanmayla ilgili alt komisyonda verilebilecek bir görevin onun hükümlü statüsünü değiştirmeyeceğini ve cezasının infazını askıya almayacağını vurguladı. Açıklamaya DEM Parti'den Yüksel Genç tepki gösterdi. İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu ise bugün Milliyetçi Kongre Derneği'nin kongresinde konuşma yapacak.
İstanbul'da 14 ve 15 Ekim'de etkili olan sağanakta can kaybı 4'e yükseldi. Kayıp kişileri arama çalışmaları sürüyor. Kentin bazı bölgelerinde metrekareye 240 kilogramın üzerinde yağış düştü ve bu, 1985'ten bu yana ölçülen en yüksek değerler arasında yer aldı. Kağıthane ve Sarıyer'in Ayazağa bölgesi başta olmak üzere çok sayıda ev, iş yeri ve kamu binasını su bastı, okullar tatil edildi.
Bu hafta önce 21 Ekim'deki CHP kurultayı ceza davası duruşması, ardından 22 Ekim'de Merkez Bankası'nın faiz kararı takip edilecek. Fon tasfiyesine ilişkin kanun teklifinin Meclis Genel Kurulu'nda görüşülmesi bekleniyor. Piyasalar ise Borsa İstanbul'da MSCI kararının etkisinin devam edip etmeyeceğine odaklanacak. Dünyada Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler ve petrol fiyatları, Husilerle Suudi Arabistan arasındaki çatışma, Ukrayna'daki enerji ateşkesi ve ABD'deki ara seçimlerin son düzlüğü takip edilecek başlıca konular arasında.
Meteoroloji, aralarında İstanbul'un da bulunduğu 36 il için sarı ve turuncu kodlu uyarı yaptı. İstanbul'da bugün turuncu kodlu uyarı geçerli ve hava 11 ile 17 derece arasında olacak. Kentin iki yakasında da yer yer kuvvetli sağanak ve fırtına bekleniyor. Ankara'da hava serin ve parçalı bulutlu, aralıklı yağış ihtimali var; sıcaklık 5 ile 12 derece arasında olacak. İzmir'de ise hava parçalı bulutlu ve yağış beklenmiyor; sıcaklık 10 ile 20 derece arasında olacak.
Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, yeniden buluşmak üzere.