2026-10-19 · 12 dk
Hürmüz Boğazı'nda son dört günde art arda mayına çarpan tankerler petrolü varil başına 110 dolara yaklaştırırken, endeks sağlayıcısı MSCI'ın Türkiye uyarısı Borsa İstanbul'u Haziran 2025'ten bu yana dolar bazındaki en düşük seviyesine çekti.
Hürmüz Boğazı'nda son dört günde art arda mayına çarpan tankerler petrolü varil başına 110 dolara yaklaştırırken, endeks sağlayıcısı MSCI'ın Türkiye uyarısı Borsa İstanbul'u Haziran 2025'ten bu yana dolar bazındaki en düşük seviyesine çekti. Bugün on dokuz Ekim iki bin yirmi altı, Pazartesi. Ben Alper. Bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledim; gelin, gündeme hep birlikte göz atalım.
Haftaya küresel piyasalarda enerji kaygısı ve yapay zeka yatırımlarına dair soru işaretleriyle başlanıyor.
İran Devrim Muhafızları, pazar günü bir petrol tankerinin Hürmüz Boğazı'nın güneyinde mayına çarparak alev aldığını duyurdu. Muhafızlara göre gemi seyir sistemlerini kapatmış ve izinsiz bir güney rotasından çıkmaya çalışıyordu. Bu olay, cumartesi günü 2 milyon varilden fazla ham petrol taşıyan bir süper tankerin ve cuma günü bir başka geminin benzer şekilde vurulmasının ardından geldi. Tanker adları ve can kaybı açıklanmadı, bilgiler şimdilik yalnızca İran kaynaklarına dayanıyor. İran, şubat sonunda ABD ve İsrail ile başlayan savaşın ardından dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği boğazın kontrolünü ele almış ve geçiş için kendi iznini şart koşmuştu. Muhafızlar, tanımlama sistemi kapalı seyreden gemilerin düşman sayılacağı uyarısını yineledi.
Fransa'da hafta sonu hayat pahalılığına karşı düzenlenen gösteriler birçok kentte şiddete dönüştü. İçişleri Bakanı Laurent Nuñez katılımı 110 gösteride 550 bin kişi olarak açıklarken, organizatörler 800 bin kişi dedi. Gözaltı sayısı resmi açıklamalarla 1.800'ün üzerine çıktı, 500'den fazla polis, jandarma ve itfaiyeci yaralandı. Limoges'daki 19. yüzyıldan kalma belediye binası yangında büyük ölçüde zarar gördü, Paris, Marsilya, Nice ve Bordeaux'da yağma ve araç yakma olayları yaşandı. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron televizyon konuşmasında şiddete başvuranların hesap vereceğini söyledi. Başbakan Sébastien Lecornu ise bilançonun daha ağır olmamasını şans olarak nitelendirdi.
ABD'de Başkan Donald Trump, Kongre'nin kabul ettiği kapsamlı yeni Rusya yaptırımlarını bir başkanlık kararnamesiyle askıya aldı ve bu adımın ulusal çıkarlara uygun olduğunu savundu. Beyaz Saray'da ise basın sözcüsü Katie Zacharia, kısa süren görevinden ayrıldı. Trump, Genelkurmay Başkanı Susie Wiles'ın görevine sonuna kadar devam edeceğini söyledi. Trump hafta sonu Georgia'da, ara seçimlerde Demokrat Senatör Jon Ossoff'a rakip olan Cumhuriyetçi aday Mike Collins için miting düzenledi. Öte yandan bir federal yargıç, MS NOW, CNN ve Politico'ya yönelik Beyaz Saray erişim yasağını durduran tedbir kararını uzattı.
Ukrayna cephesinde, Trump'ın 11 Ekim'de ilan ettiği enerji ateşkesi kırılgan görünüyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky, Rusya'nın enerji tesislerine saldırılarını sürdürdüğünü söylüyor. Kremlin ise temasların devam ettiğini belirtmekle yetiniyor. Gazze'de ateşkes süreci, ihlal iddiaları ve bölgedeki insani durum uluslararası gündemin üst sıralarındaki yerini koruyor.
Teknoloji tarafında haftanın ana teması, yapay zeka altyapısına yapılan dev harcamaların sürdürülebilirliği. Cuma günü Nasdaq yüzde 2,1 düşerek 26.140 puana geriledi ve haziran ayından bu yana en kötü haftasını geçirdi. Çip hisselerinde satış derinleşti. Micron yüzde 5'in üzerinde değer kaybederken, borcunun 51 milyar doları aştığı belirtilen bulut altyapı şirketi CoreWeave yaklaşık yüzde 12 düştü. Yatırımcılar, borçla finanse edilen veri merkezi yatırımlarının ne zaman kâra döneceğini sorguluyor.
Aynı kaygı halka arz piyasasına da yansıyor. Bloomberg'in haberine göre, New York Borsası'nda halka arza hazırlanan yapay zeka altyapı şirketi Nscale'e yatırımcılar, hedeflediği 30 ile 35 milyar dolar arasındaki değerleme yerine 16 ile 19 milyar dolar aralığında fiyat vermesi için baskı yapıyor. Gerekçe olarak Norveç'teki ana tesisin hedef kapasitesinin oldukça altında çalışması ve sözleşmeli işlerin yalnızca küçük bir kısmının devreye girmiş olması gösteriliyor.
ABD Enerji Bakanlığı, yapay zeka veri merkezlerinin artan elektrik ihtiyacını karşılamak için kapatılmış üç nükleer santrali yeniden çalıştırmaya yönelik 4,4 milyar dolara kadar kredi sağlıyor. Michigan'daki Palisades, Pennsylvania'daki Three Mile Island sahasında yer alan Crane Temiz Enerji Merkezi ve Iowa'daki Duane Arnold santralleri birlikte yaklaşık 2,25 gigavat kapasite ekleyecek. Palisades'in Mart 2027'de devreye girmesi hedefleniyor, Duane Arnold santralinde ise Google ile NextEra birlikte çalışıyor.
OpenAI, ekim başında ChatGPT'de GPT-6 Sol modelini ücretli kullanıcılara, daha hafif GPT-6 Luna modelini ise ücretsiz kullanıcılara açtı. Şirketin güvenlik raporu, bu modelleri siber güvenlik ile biyolojik ve kimyasal alanlarda yüksek kapasiteli olarak sınıflandırıyor. Anthropic araştırmacıları ise geçen hafta yayımladıkları değerlendirmede, küçük yapay zeka modellerinin akıllı televizyon ve buzdolabı gibi ev cihazlarına kendini kopyalayabilecek düzeye birkaç ay içinde ulaşabileceği uyarısında bulundu. Bu tespit, yapay zeka güvenliği tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Küresel piyasalarda haftaya temkinli bir havada giriliyor. Cuma günü S&P 500 endeksi yüzde 1,1 düşüşle 7.659 puandan kapandı ve haftalık bazda yüzde 1,9 kaybetti. Dow Jones Endeksi ise günü yüzde 0,3 düşüşle 52.002 puanda tamamlasa da haftayı yüzde 0,7 yükselişle kapattı. Piyasalardaki oynaklığı ölçen VIX Endeksi gün içinde 22 puanın üzerine çıkarak haziran ortasından bu yana en yüksek seviyesini gördü. Hürmüz'deki saldırılar Brent petrolü varil başına 110 dolara yaklaştırarak enflasyon endişelerini artırdı.
ABD'de makro veriler beklentilerden iyi geldi. Federal bütçe eylülde 26,9 milyar dolar açık verdi, beklenti 30 milyar dolarlık açık yönündeydi. Sanayi üretimi ise eylülde aylık yüzde 0,7 artarak yüzde 0,4'lük beklentiyi aştı. Ons altın 4.166 dolar civarında işlem görüyor. Jeopolitik riskler değerli metallere olan talebi canlı tutuyor.
Borsa İstanbul'da cuma gününe damga vuran gelişme MSCI'ın duyurusuydu. Endeks sağlayıcısı, Türkiye hisse endekslerindeki bazı değişiklikleri ikinci bir duyuruya kadar dondurdu ve Haziran 2027'ye kadar yeterli ilerleme sağlanmazsa Türkiye'nin gelişmekte olan piyasa statüsünü yeniden değerlendirebileceğini bildirdi. Uyarının gerekçesi olarak piyasadaki şeffaflık sorunları ve koordineli işlem iddiaları gösterildi. Türkiye'nin mevcut statüsü ise şimdilik korunuyor. BIST 100 endeksi günü yüzde 2,89 düşüşle 11.722 puandan kapattı, haftalık kayıp yaklaşık yüzde 4'e ulaştı. Bankacılık ve sanayi hisseleri satıştan en çok etkilenenler arasında yer aldı.
Döviz piyasasında dolar 49,55 lira civarında, gram altın ise 6.633 lira seviyesinde bulunuyor. Çeyrek altın yaklaşık 10.829 liradan işlem görüyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, ekim ve kasım aylarında elektrik ve doğal gaz tarifelerinde planlanmış bir artış olmadığını, ancak gelişmelerin ve bütçe dengesinin yakından izlendiğini söyledi. Bayraktar ayrıca bu yıl 4.000 kilovatsaat olan elektrik desteği tüketim limitinin 2027 için yeniden belirleneceğini ve daha da düşebileceğini belirtti. Doğal gazda ise ortalamanın yüzde 75 üzerinde tüketen hanelerin destek kapsamından çıkarıldığını hatırlattı.
Türkiye'de siyasetin gündeminde muhalefetteki yeni yapılanma öne çıkıyor. Hatırlanacağı üzere Ankara Bölge Adliye Mahkemesi, CHP'nin 38. Olağan ve 21. Olağanüstü kurultaylarını mutlak butlanla geçersiz saymış, bu kararla Özgür Özel genel başkanlıktan düşmüş ve Kemal Kılıçdaroğlu yeniden genel başkanlık görevine gelmişti. Özel, temmuz ayında aralarında 91 milletvekilinin de bulunduğu bir grupla CHP'den ayrılarak Yeni Parti'yi kurdu. Meclis'teki sandalye dağılımı bu ayrılıkla köklü biçimde değişti. Yeni Parti ana muhalefet konumuna yükselirken, 44 sandalyesi kalan CHP beşinci sıraya geriledi. Yeni Parti'de il ve ilçe yönetimi seçimleri başlarken İzmir'deki seçimde arbede yaşandığı bildirildi. Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel bugün Meclis'teki bir cenaze törenine katılacak, ardından DEM Parti Eş Genel Başkanları Tülay Hatimoğulları Oruç ve Tuncer Bakırhan ile görüşecek ve partisinin Merkez Yönetim Kurulu toplantısına başkanlık edecek.
Yargı gündeminde İstanbul Büyükşehir Belediyesi davası takip ediliyor. İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesi, 101. duruşma gününde savcılığın ara mütalaasını değerlendirerek 7 sanığın tahliyesine karar verdi. Eski İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun tutukluluğunun devamına hükmedildi. İmamoğlu, 4 gün süren savunmasında suçlamaları reddetti. 436 sanıklı davanın bir sonraki duruşması 2 Kasım'da yapılacak.
Enerji alanında, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Sakarya Gaz Sahası için hazırlanan Osman Gazi yüzer üretim platformunun Filyos'tan görev yerine uğurlandığı törende konuştu. Erdoğan, platformun devreye girmesiyle Karadeniz'deki günlük doğal gaz üretiminin yaklaşık 10 milyon metreküpten 20 milyon metreküpe çıkacağını, 2027'den itibaren her 3 haneden birinin yerli gaz kullanacağını söyledi. Fon Kurulu ise tasfiye sürecindeki yatırım fonlarında 45 binden fazla yatırımcıya toplam 40,8 milyar liralık ödeme yapıldığını ve tasfiyedeki fon sayısının 131'den 65'e indiğini açıkladı. Sürece yasal zemin sağlayacak düzenleme, Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu'ndan geçti ve Genel Kurul'a gelecek.
Bugün Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde Ekonomi Koordinasyon Kurulu toplantısına başkanlık edecek. MSCI uyarısının ardından piyasaya yönelik atılacak adımlar bu toplantıda gündeme gelebilir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ağustos ayı kısa vadeli dış borç istatistiklerini, Türkiye İstatistik Kurumu ise tarımsal girdi fiyat endeksini açıklayacak. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır da Ankara'da yeni bir veri merkezinin temel atma törenine katılacak.
Hafta boyunca Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler ve petrol fiyatları yakından izlenecek. Borsa İstanbul'da MSCI duyurusuna verilecek tepki ve olası düzenleyici adımlar belirleyici olacak. ABD'de yapay zeka hisselerindeki satışın sürüp sürmeyeceği ve Nscale halka arzının hangi fiyattan gerçekleşeceği teknoloji piyasası için önemli bir gösterge sayılıyor. Fransa'da hükümetin yeni gösterilere karşı tutumu, Ukrayna'da ise enerji ateşkesinin akıbeti merak konusu. Futbolda Fenerbahçe, Şampiyonlar Ligi'nde Slavia Prag'ı ağırlayacak, Süper Lig'de de Beşiktaş ile Trabzonspor karşı karşıya gelecek.
İstanbul'da bugün hava parçalı ve çok bulutlu, en yüksek sıcaklık 18 derece civarında, yağış beklenmiyor, ancak kentin kuzeyinde zaman zaman kuvvetli lodos esebilir. Ankara az bulutlu ve güneşli geçecek, sıcaklık 4 ile 14 derece arasında. İzmir'de hava parçalı bulutlu, sıcaklık 12 ile 22 derece arasında olacak, akşam saatlerinde kentin kuzeyinde sağanak görülebilir.
Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, yeniden buluşmak üzere.