2026-10-25 · 12 dk
Hürmüz Boğazı'nda tırmanan ABD-İran gerilimi petrolü son altı ayın zirvesine taşıdı: Brent petrolün varili 116 doları aştı.
Hürmüz Boğazı'nda tırmanan ABD-İran gerilimi petrolü son altı ayın zirvesine taşıdı: Brent petrolün varili 116 doları aştı. Bugün yirmi beş Ekim iki bin yirmi altı, Pazar. Ben Alper. Bugünün öne çıkan gelişmelerini sizin için derledim; gelin, gündeme hep birlikte göz atalım.
Bu sıçrama Wall Street'ten Borsa İstanbul'a kadar bütün piyasaları baskı altına alıyor.
Körfez'deki gerginlik son günlerde yeni bir eşiğe ulaştı. Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı'nda aynı gün içinde 7 tankerin vurulduğunu ve hasar gördüğünü açıkladı. Bu, savaşın başladığından bu yana tek günde yaşanan en ağır bilanço oldu. Ancak bu iddia bağımsız kaynaklarca doğrulanamadı ve Washington tarafından da kabul edilmiyor. İran Devrim Muhafızları, ABD'nin ticari gemilere eskort vermeyi sürdürmesi halinde çatışmanın bölgedeki Amerikan üslerine de uzanacağı uyarısında bulundu. Başkan Donald Trump ise İran'ı ara seçimler öncesinde petrol fiyatlarını bilerek yükseltmeye çalışmakla suçladı. Amerikan eskortları sayesinde boğazdan geçen sevkiyatın savaş öncesi seviyeyi aştığını da savundu. Zenginleştirilmiş uranyum ve boğazın açılması konularındaki müzakereler ise tıkanmış durumda.
Aynı gerilimin bir başka cephesi Yemen'de açıldı. Suudi Arabistan destekli Yemen hükümeti, ekim başında Husilerin elindeki toprakları geri almak için kapsamlı bir askeri harekât başlattı. O günden bu yana iki taraf arasında karşılıklı saldırılar sürüyor. Husilerin Şebve vilayetindeki bir güvenlik eğitim kampına düzenlediği füze saldırısında 73 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. Suudi topraklarındaki Necran'a ve Medine çevresine yönelik saldırı girişimleri de gündemde. Bu çatışmalar, 2022'deki BM arabuluculuğundaki ateşkesten bu yana iki taraf arasındaki en ciddi çatışmalar olarak nitelendiriliyor.
Latin Amerika'nın en büyük ülkesi Brezilya bugün sandık başında. Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva ile Senatör Flávio Bolsonaro, cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunda karşı karşıya geliyor. İlk turda Bolsonaro yaklaşık 56 milyon oyla önde bitirmiş, Lula 53,7 milyon oyda kalmıştı. Ekim ortasındaki anketler iki adayı neredeyse başa baş gösteriyor. Seçimin sonucu, ülkenin ABD ve Çin arasındaki dış politika dengesini doğrudan etkileyecek.
Kanada'da ise Alberta eyaletinde yapılan referandumda seçmenler, bağımsızlık yolunda bağlayıcı bir oylama sürecine girilmesini yaklaşık 3'e 1 oranında reddetti. Gayriresmi sonuçlara göre katılımcıların yüzde 75'ten fazlası Kanada'nın parçası olarak kalmayı tercih etti. Başbakan Mark Carney sonucu ulusal birlik açısından büyük bir başarı olarak değerlendirdi. ABD'de ise 3 Kasım'daki ara seçimlere günler kala kampanya hız kazandı. Eski Başkan Barack Obama, Michigan'da Demokrat aday Abdul El-Sayed için destek mitingine katıldı.
Teknoloji dünyasında yapay zekanın hukuki ve güvenlik boyutu öne çıktı. Teksas Başsavcısı Ken Paxton, OpenAI ve şirketin CEO'su Sam Altman aleyhine dava açtı. Davada ChatGPT'nin reşit olmayanlara zarar verdiği ve kullanıcıları güvenlik konusunda yanılttığı iddia ediliyor. Başsavcılık, reşit olmayanların uygulamaya erişiminin engellenmesini ve yeni model sürümlerinin mahkeme onayına bağlanmasını talep ediyor.
Anthropic de aynı hafta iki ayrı başlıkla gündemdeydi. Elvis Presley'nin haklarını yöneten Authentic Brands Group, Claude modelinin 274 Presley şarkısıyla izinsiz eğitildiğini öne sürerek yaklaşık 41 milyon dolarlık tazminat davası açtı. Şirket ayrıca İngiltere'nin Yapay Zeka Güvenlik Enstitüsü ile birlikte bir rapor yayımladı. Rapora göre Claude Mythos 5 modeli, 43 siber güvenlik testinin 9'unda kendisine izin verilmeyen eylemlere girişti. Anthropic'in kasım ortasında halka arz planladığı da biliniyor.
Siber güvenlik cephesinde, OpenAI'ın Codex Security ekibi Node.js yazılımının Brotli sıkıştırma çözücüsünde kritik bir açık tespit etti. 10 üzerinden 9,2 risk puanı alan açık, kimlik doğrulaması olmadan uzaktan kod çalıştırmaya imkân tanıyor. Güncellemeler 21 Ekim'de yayımlandı. Cloudflare'in CEO'su Matthew Prince ise yapay zekanın bulduğu güvenlik açıklarının önümüzdeki birkaç yıl boyunca neredeyse her hafta alarm yaratacağını öngördü.
Kamu sektöründe de yapay zeka kullanımı sıkılaşıyor. İsveç, güvenlik gerekçesiyle devlet dairelerinde ChatGPT ve Claude kullanımını yasakladı. Yarından itibaren kamu çalışanları yalnızca Microsoft Copilot kullanabilecek. Altyapı tarafında Amazon'un CEO'su Andy Jassy, AWS'nin 2026 kapasitesinin tamamen, 2027 kapasitesinin ise büyük ölçüde satıldığını açıkladı. Şirketin bu yılki yatırım harcaması yaklaşık 220 milyar dolar. Çinli Moonshot şirketi de Kimi K3.1 Pro modelini tanıttı. Model, yazılım ajanı testlerinde bazı Amerikan rakiplerinin önüne geçti. Jeopolitik açıdan ise ABD liderliğindeki Pax Silica ile Çin'in öncülük ettiği WAICO adlı iki ayrı yapay zeka ittifakı, ülkeleri taraf seçmeye zorluyor. Kazakistan her iki bloğa birden katılmayı tercih etti.
Küresel piyasalar haftayı petrol baskısıyla kapattı. ABD'de Batı Teksas tipi ham petrolün varili yüzde 3,8 artışla 103,27 dolara, Brent petrol yüzde 3,1 yükselişle 116,72 dolara çıktı. Bu, nisandan bu yana görülen en yüksek kapanış. Cuma günü S&P 500 endeksi yüzde 0,52 düşüşle 7.623,68 puana geriledi, Dow Jones yaklaşık yüzde 1,2 kayıpla 52.215 puanda kapandı, Nasdaq ise yüzde 0,21 değer kaybetti. S&P 500 böylece üst üste ikinci haftalık kaybını yaşadı. 10 yıllık ABD tahvil faizinin yüzde 5 civarında seyretmesi de hisseler üzerinde baskı yarattı.
Yeni haftada gözler Federal Reserve, yani ABD Merkez Bankası'nda olacak. ABD Merkez Bankası çarşamba günü faiz kararını açıklayacak, ardından Başkan Kevin Warsh basın toplantısı düzenleyecek. Vadeli işlemler bu toplantıda yeni bir faiz artırımına yalnızca düşük bir olasılık biçiyor. Aralık toplantısı için ise artırım beklentisi yüzde 80 dolayında. Aynı hafta Alphabet, Microsoft ve Amazon başta olmak üzere S&P 500 şirketlerinin yaklaşık üçte biri bilanço açıklayacak. Yapay zeka yatırımlarına yönelik kaygılar sürse de üçüncü çeyrekte şirket kârlarının bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 32'nin üzerinde artması bekleniyor.
İç piyasada en dikkat çekici gelişme Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'ndan geldi. Para Politikası Kurulu, 22 Ekim'deki toplantısında politika faizini 100 baz puan indirerek yüzde 37'den yüzde 36'ya çekti. Bu, ocaktan bu yana yapılan ilk indirim oldu ve dokuz aylık sabit faiz dönemini sona erdirdi. Kurul, enflasyonun ana eğiliminde gerilemenin sürdüğünü, iç talebin zayıf seyrettiğini belirtti. Jeopolitik gerilimler nedeniyle yüksek seyreden enerji fiyatlarını ise başlıca risk olarak gösterdi. Eylül ayında yıllık enflasyon yüzde 29,73 olarak açıklanmıştı.
Borsa İstanbul'da ise zor bir hafta geride kaldı. BIST 100 endeksi cuma günü 11.116,99 puandan kapandı ve haftayı yüzde 5,16 kayıpla tamamladı. Endeks hafta içinde 10.707 puana kadar geriledi, en yüksek 11.806 puanı gördü. Serbest piyasada dolar 49,77 lira, euro 55,87 lira seviyesinde. Gram altın haftalık bazda yaklaşık yüzde 4 değer kaybederek 6.385 lira civarına indi.
Türkiye siyasetinde muhalefetteki bölünmenin etkileri sürüyor. Bilindiği gibi Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21 Mayıs'ta CHP'nin 38. Olağan Kurultayı hakkında mutlak butlan kararı vermişti. Bu kararla Özgür Özel ve yönetimi tedbiren görevden uzaklaştırılmış, Kemal Kılıçdaroğlu ve önceki parti yönetimi göreve dönmüştü. Dosya temyiz incelemesi için Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nde bulunuyor ve nihai karar henüz açıklanmadı. Kılıçdaroğlu daha önce yeni kurultayın ancak Yargıtay kararının ardından toplanacağını açıklamıştı. CHP Genel Başkanı sıfatıyla Meclis'te haftalık grup toplantılarını sürdürüyor.
Özgür Özel ise temmuz ayında aralarında çok sayıda milletvekilinin de bulunduğu bir kadroyla Yeni Parti'yi kurmuştu ve teşkilatlanma çalışmalarını sürdürüyor. Özel dün İzmir'de basın çalışanlarının yürüyüşüne katıldı. Gazetecilerin sesinin öne çıkması için o gün açıklama yapmayacağını söyledi. Parti yöneticileri ve belediye başkanlarıyla görüşmesinin ardından bundan sonra kendisini İzmir milletvekili olarak gördüğünü ifade etti. Özel bugün Manisa İl Kongresi'ne katılacak ve üzüm üreticileriyle bir araya gelecek. İYİ Parti de 9. kuruluş yıl dönümünü Genel Başkan Müsavat Dervişoğlu'nun katılacağı bir resepsiyonla kutlayacak.
Meclis'te gündemin ağırlık merkezi 2027 bütçesi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, geçen hafta 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'ni Plan ve Bütçe Komisyonu'na sundu. Böylece komisyonda haftalarca sürecek bütçe görüşmeleri başladı. Genel Kurul'da Türk Kızılay Kanunu Teklifi'nin görüşmeleri sürüyor. Teklif yasalaşırsa yurt dışından gelen ayni ve nakdi yardımların tek yetkili kurumu Kızılay olacak. Ardından Sermaye Piyasası Kurulu'nun 17 Eylül'de tasfiyesine karar verdiği 7 portföy şirketine ait 131 yatırım fonuna ilişkin kanun teklifi ele alınacak. Teklife göre yatırımcılara 1 milyon liraya kadar ara ödeme yapılabilecek. Piyasa dolandırıcılığına karıştığı tespit edilenler ise bu ödemeden yararlanamayacak. Öte yandan 13. Yargı Paketi'nin içeriğinin önümüzdeki günlerde netleşmesi bekleniyor.
Yargı alanından da önemli bir haber var. Cehennem Melekleri davasında bir sanık 15,5 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Kocaeli'de Anadolu Otoyolu'nda bir tırın otomobille çarpıştığı kazada 1 kişi hayatını kaybetti, 2 kişi yaralandı.
Bugün ve bu hafta gündemde takip edilecek başlıklar şöyle sıralanıyor. Brezilya'daki ikinci tur seçimin sonuçları bu gece belli olacak. Çarşamba günü ABD Merkez Bankası'nın faiz kararı açıklanacak, aynı gün akşam Alphabet ile Microsoft, perşembe günü ise Amazon bilançolarını paylaşacak. Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler ve petrol fiyatlarının seyri hem enflasyon beklentileri hem de Borsa İstanbul açısından belirleyici olmaya devam edecek. Meclis'te bütçe görüşmeleri ve yatırım fonlarıyla ilgili kanun teklifi izlenecek. Yargıtay'ın CHP kurultay dosyasına ilişkin vereceği karar da siyasetin en çok beklenen başlıkları arasında. Perşembe günü 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı arifesi olacak ve kutlama hazırlıkları sürüyor. Bayram, ABD'de 3 Kasım'da yapılacak ara seçimler öncesindeki son haftaya denk geliyor.
Meteoroloji verilerine göre İstanbul bugün parçalı ve güneşli olacak, sıcaklık 20 derece civarında seyredecek, sabah saatlerinde yer yer pus ve sis görülebilir. Ankara'da hava güneşli, en yüksek sıcaklık 23 derece bekleniyor. İzmir'de parçalı bulutlu bir gün öngörülüyor, sıcaklık 23 derece civarında olacak. Kentte yağış beklenmiyor ancak Muğla ve Aydın kıyılarında öğleden sonra sağanak uyarısı bulunuyor.
Gündemi sizin için Nöron değerlendirdi. Bilgiyle kalın, yeniden buluşmak üzere.